Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Agricola"

Ychwanegwyd 419 beit ,  15 o flynyddoedd yn ôl
Ordoficiaid
BNo edit summary
(Ordoficiaid)
::''Gweler hefyd [[Agricola (gwahaniaethu)]].''
 
Milwr a gwladweinydd o [[Yr Ymerodraeth Rufeinig|Rufeiniad]] oedd '''Gnaeus Julius Agricola''' neu '''Agricola''' ([[40]] - [[93]] O.C.), a aned yn nhref [[Forum Julii]] yn nhalaith [[Gallia Narbonensis]] ([[Fréjus]] heddiw, ym [[Profens|Mhrofens]], de [[Ffrainc]]). Ysgrifenodd ei fab-yng-nghyfraith [[Tacitus]] fywgraffiad canmoliaethus ar Agricola, y ''[[De vita Iulii Agricolae]]'' (neu'r ''Agricola''). Dyma brif ffynhonnell ein gwybodaeth amdano, ynghyd â'r ''[[Croniclau (Tacitus)|Annales]]'' (llyfr arall gan Tacitus).
 
Gwasanaethodd ym [[Y Brydain Rufeinig|Mhrydain]], [[Asia (talaith Rufeinig)|Asia]] ac [[Aquitania]] gan ennill bri iddo'i hun. Cafodd ei ethol yn [[Conswl Rhufeinig|gonswl]] yn [[77]] O.C. a dychwelodd i Brydain fel [[Rhestr Llywodraethwyr Rhufeinig Prydain|llywodraethwr]] ar y dalaith newydd yn 77 neu [[78]]. Agricola oedd yn bennaf cyfrifol am osod awdurdod Rhufain ar y [[Brythoniaid|llwythau Celtaidd ym Mhrydain]] a oedd yn dal i wrthsefyll y trefedigaethwyr Rhufeinig. YnYchydig [[80]]cyn aciddo [[81]]gyrraedd ymestynnoddPrydain reolaethfel Rhufainllywodraethwr iyr dde'roedd yr [[AlbanOrdoficiaid]] yng nghanolbarth a gorchfygoddgogledd-orllewin byddinCymru [[Calcagus]]wedi ymcodi [[Brwydrmewn Monsgwrthryfel Graupius|Mrwydrac Monswedi Graupius]].llwyr Arddinistrio ôlcorff yo fuddugoliaethŵyr honnomeirch. hwylioddArweiniodd â'iAgricola lyngesymgyrch fechanyn oddieu amgylchherbyn arfordiryn gogleddolsyth ar ôl cyrraedd Prydain, gana'u brofillwyr amorchfygu. yYn troôl cyntafTactitus, eilladdodd bodbob yncopa ynys.gwalltog Ondo'r enynnoddllwyth, llwyddiantond Agricolao genfigenystyried [[Domitian|Domitianus]]natur atiriogaeth chafoddy eillwyth alwyma ynprin ôly ibyddai [[Rhufain|Rufain]]hynny'n yn [[84]]bosibl.
 
Yn [[80]] ac [[81]] ymestynnodd reolaeth Rhufain i dde'r [[Alban]] a gorchfygodd byddin [[Calcagus]] ym [[Brwydr Mons Graupius|Mrwydr Mons Graupius]]. Ar ôl y fuddugoliaeth honno hwyliodd â'i lynges fechan oddi amgylch arfordir gogleddol Prydain, gan brofi am y tro cyntaf ei bod yn ynys. Ond enynnodd llwyddiant Agricola genfigen [[Domitian|Domitianus]] a chafodd ei alw yn ôl i [[Rhufain|Rufain]] yn [[84]].
 
Ysgrifenodd ei fab-yng-nghyfraith [[Tacitus]] fywgraffiad canmoliaethus ar Agricola, y ''[[De vita Iulii Agricolae]]'' (neu'r ''Agricola''). Dyma brif ffynhonnell ein gwybodaeth amdano, ynghyd â'r ''[[Croniclau (Tacitus)|Annales]]'' (llyfr arall gan Tacitus).
 
==Llyfryddiaeth==
37,236

golygiad