Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Thebai"

Lleihawyd o 12 beit ,  1 mis yn ôl
dim crynodeb golygu
(gwybodlen)
 
{{Gwybodlen lle| gwlad={{banergwlad|Gwlad Groeg}}}}
:''Am y ddinas yn yr Hen Aifft, gweler [[Thebes, Yr Aifft]]. Gweler hefyd [[Thebes]].''
Roedd '''Thebai''' ( hefyd '''Thebes'''; [[Groeg (iaith)|Hen Roeg]]: {{Hen Roeg|Θῆβαι}} — ''Thēbai''; hefyd '''Thebes''') yn ddinas yn [[Boeotia]], oedd yn un o ddinasoedd pwysicaf [[Groeg yr Henfyd]]. Enw'r dref fodern ar y safle yw '''Thiva''' ([[Groeg]]: Θήβα).
 
Yn ôl traddodiad, sefydlwyd y ddinas gan [[Cadmos]], mab brenin [[Sidon]]. Tua diwedd y [[6ed ganrif6g CC.]] daeth Thebai i wrthdrawiad ag [[Athen]] am y tro cyntaf, pan gynorthwyodd yr Atheniaid ddinas lai [[Plataea]] yn eu herbyn. Pan ymosododd [[Ymerodraeth Persia]] ar y Groegiaid yn [[480 CC.]], gyrroedd Thebai 700 o filwyr i ymladd ym [[Brwydr Thermopylae|Mrwydr Thermopylae]] dan [[Leonidas]], ond roedd rhain yn ŵyr oedd yn gwrthwynebu polisi llywodraethwyr y ddinas. Ymunodd yr uchelwyr oedd mewn grym yn Thebai â [[Xerxes I, brenin Persia|Xerxes]] yn erbyn y Groegiaid eraill, ac ymladdasant drosto ym [[Brwydr Plataea|Mrwydr Plataea]] yn [[479 CC.]]. Cefnogodd Thebai [[Sparta]] yn erbyn Athen yn y [[Rhyfel Peloponnesaidd]], ac yn [[424 CC.]] gorchfygasant Athen ym Mrwydr Delium.
 
Wedi buddugoliaeth Sparta yn y rhyfel, trôdd Thebai yn ei herbyn. Ym [[Brwydr Leuctra|Mrwydr Leuctra]] yn [[371 CC.]] enillodd Thebai dan [[Epaminondas]] fuddugoliaeth syfrdanol dros Sparta, a'i gwnaeth y ddinas fwyaf pwerus yng Ngroeg am gyfnod. Daeth y cyfnod yma i ben pan laddwyd Epaminondas ym [[Brwydr Mantinea|Mwydr Mantinea]] yn [[362 CC]].
 
[[Categori:Dinasoedd Gwlad Groeg]]