Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Pelydriad Corff Du"

Ychwanegwyd 485 beit ,  blwyddyn yn ôl
B
Mireinio sillafu a'r cyfeiriadau
(Cychwyn tudalen ar ffenomen ffisegol)
 
B (Mireinio sillafu a'r cyfeiriadau)
[[Delwedd:Blacksmith at work02.jpg|bawd|Mae lliw'r haearn poeth yn arwydd o'i dymheredd - yn ôl deddfau pelydriad corff du.|313x313px]]
'''Pelydriad Corff Du''' yw'r sbectrwm o egni [[Tonnau electromagnetig|electromagnetig]] sy'na gadaelddaw gwrthrycho wrthrych sy'n anrhyloew ac nad sy'n adlewyrchu (rhywbeth ffisegol haniaethol - ond sy'n disgrifio i raddau y rhan fwyaf o wrthrychau'r bydysawd)<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=7BXvc9W97iU|title=Blackbody Radiation and the Ultraviolet Catastrophe|date=20 Ebrill 2017|access-date=5 Mai 2021|website=You Tube|last=Farina|first=Dave}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sci.esa.int/web/education/-/48986-blackbody-radiation|title=Blackbody radiation|date=2019|access-date=5 Mai 2021|website=Asiantaeth Ofod Ewrop (ESA)}}</ref>. Mae'r sbectrwm di-dor yma yn dibynnu yn unig ar dymheredd wyneb y gwrthrych. Enghraifft pob dydd yw lliw sbectrwm yr [[haul]]. Mae ei wyneb (y ffotosffer) ar dymheredd o 5778 K<ref>{{Cite journal|url=https://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2020/10/aa37736-20/aa37736-20.html|title=A new spectroscopic method for measuring the temperature gradient in the solar photosphere|last=Faurobert|first=M.|date=5 Mai 2021|journal=Astronomy & Astrophysics|volume=642|last2=et al|pages=A186}}</ref> yn pelydru casgliad o donfeddi [[Electromagneteg|electromagnetig]] (o [[Pelydr-X|belydrau-x]], trwy'r [[Uwchfioled|uwch fioled]], y sbectrwm gweledolweladwy a'r [[is-goch]], i donfeddi radio) sy'n ymddangos i'n llygaid ni(a'n ynhymennydd) (oddrycholni yn) wyn. Enghraifft arall yw lliw darn o haearn yn ffwrnais yr [[Gof|of]]. Wrth ei gynhesu mae lliwiau'r allyriad yn newid o'r anweledig i goch, i oren, i felyn ac yna i wyn (wynias). Mae pob un o'r rhain yn gymysgedd o'r sbectrwm electromagnetig, ond sy'n cynnwys mwy o fewnbwn tonfedd hir ("glasach") wrth gynhesu. ArWrth gyrraedd tua 600°C mae'r coch tywyll yn ymddangos. Tua 2000°C yw'r poethaf -i yffwrnais gwyniasgyffredin a gwelir yr haearn yn wynias. Gellir canfod anifeiliaid (gan gynnwys pobol - ar tua 33°C) mewn tywyllwch trwy ddefnyddio offer sy'n synhwyro'r tonfeddi is-goch (anweledig) tonfeddsydd â thonfedd byrach na goleuni gweledolgweladwy.
 
Ym myd [[seryddiaeth]] mae modd mesur tymheredd sêr wrthtrwy ddadansoddidadansoddi sbectrwm eieu allyriad. YnMewn boethachsêr poethach na'r haul ( 5778 K) mae'r lliw glas yn ymddangos (sy'n boethach na "gwyn".)
 
Bathwyd y term corff du gan Gustav Kirchhoff (1824-1887)<ref>{{Cite web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Kirchhoff/|title=Gustav Robert Kirchhoff|date=2002|access-date=5 Mai 2021|website=Prifysgol St. Andrews, Yr Alban|last=J. J. O'Connor|first=E. F. Robertson}}</ref> o [[Prwsia|Brwsia]] yn 1860. Yn aml cysylltir y syniad gyda'r [[Almaenwyr|Almaenwr]] Max Planck (1858-1947)<ref>{{Cite web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Planck/|title=Max Karl Ernst Ludwig Planck|date=Hydref 2003|access-date=5 Mai 2021|website=Prifysgol St Andrews, Yr Alban|last=J J O'Connor|first=E F Robertson}}</ref> a ddyfeisiodd hafaliad mathemategol yn 1900 i'w disgrifio - a thrwy hynny agor y drws i ddarganfyddiad y [[Mecaneg cwantwm|cwantwm]].
 
== Cyfeiriadau ==
784

golygiad