Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Canada"

Ychwanegwyd 5,406 beit ,  1 mis yn ôl
(+ Hanes)
== Daearyddiaeth ==
{{prif|Daearyddiaeth Canada}}
Yn ôl cyfanswm arwynebedd (gan gynnwys ei dyfroedd), Canada yw'r [[Rhestr gwledydd yn nhrefn eu harwynebedd|ail-fwyaf]] fwyaf yn y byd, ar ôl [[Rwsia]].<ref name="BresciaSuper2009">{{Cite book|last=Brescia|first=Michael M.|url=https://books.google.com/books?id=Q2qzBUEWxpoC&pg=PA38|title=North America: An Introduction|last2=Super|first2=John C.|publisher=University of Toronto Press|year=2009|isbn=978-0-8020-9675-3|page=38}}</ref> Yn ôl arwynebedd tir yn unig, fodd bynnag, mae Canada [[Rhestr gwledydd yn nhrefn eu harwynebedd|yn y pedwerydd safle]], oherwydd bod ganddi gyfran fwyaf y byd o lynnoedd dŵr croyw.<ref name="Battram2010da">{{Cite book|last=Battram|first=Robert A.|url=https://books.google.com/books?id=pBc9349sw4QC&pg=PA1|title=Canada in Crisis: An Agenda for Survival of the Nation|publisher=[[Trafford Publishing]]|year=2010|isbn=978-1-4269-3393-6|page=1}}</ref> Gan ymestyn o [[Cefnfor yr Iwerydd|Gefnfor yr Iwerydd]] yn y dwyrain, ar hyd [[Cefnfor yr Arctig|Gefnfor yr Arctig]] i'r gogledd, ac i'r [[Y Cefnfor Tawel|Cefnfor Tawel]] yn y gorllewin, mae'r wlad yn cwmpasu 9,984,670 km ag o diriogaeth.<ref name="McColl2005">{{Cite book|last=McColl|first=R. W.|url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA135|title=Encyclopedia of World Geography|date=September 2005|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-5786-3|page=135}}</ref> Mae gan Ganada dir morwrol helaeth hefyd, gydag arfordir hiraf y byd o 243,042 cilometr.<ref>{{Cite web|title=Geography|url=http://www.statcan.gc.ca/pub/11-402-x/2012000/chap/geo/geo-eng.htm|access-date=March 4, 2016|publisher=Statistics Canada}}</ref><ref>{{Cite web|year=1985|title=The Boundary|url=http://www.internationalboundarycommission.org/boundary.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080801080033/http://www.internationalboundarycommission.org/boundary.html|archivedate=August 1, 2008|access-date=May 17, 2012|publisher=International Boundary Commission}}</ref> Yn ogystal â rhannu ffin â'r Unol Daleithiau mae Canadann rhannu ffin forwrol â'r Ynys Las i'r gogledd-ddwyrain a chyda [[Saint-Pierre-et-Miquelon|Saint Pierre a Miquelon]] i'r de-ddwyrain.<ref name="Gallay2015">{{Cite book|last=Gallay|first=Alan|url=https://books.google.com/books?id=22rbCQAAQBAJ&pg=PT429|title=Colonial Wars of North America, 1512–1763: An Encyclopedia|date=2015|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-317-48718-0|pages=429–}}</ref> Mae Canada hefyd yn gartref i anheddiad mwyaf gogleddol y byd, <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/CFS_Alert" rel="mw:ExtLink" title="CFS Alert" class="cx-link" data-linkid="762">Station Alert</a> Lluoedd Milwrol Canada, ar ben gogleddol Ynys [[Ynys Ellesmere|Ellesmere]] - maint 82.5 ° N - sy'n gorwedd {{Convert|817|km|mi}} o Begwn y Gogledd.<ref>{{Cite book|title=Canadian Geographic|publisher=[[Royal Canadian Geographical Society]]|year=2008|page=20}}</ref>
 
Mae daearyddiaeth ffisegol Canada yn amrywiol iawn, gyda'i choedwigoedd boreal ledled y wlad, rhew rhanbarthau gogledd yr Arctig a thrwy'r ''[[Rockies]]'', ac cheir <nowiki><i>Prairies</i></nowiki> (y paith) cymharol wastad yn y de-orllewin lle ceir [[amaethyddiaeth]] ffrwythlon iawn.<ref name="McColl2005">{{Cite book|last=McColl|first=R. W.|url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA135|title=Encyclopedia of World Geography|date=September 2005|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-5786-3|page=135}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFMcColl2005">McColl, R. W. (September 2005). </cite></ref> Mae'r Llynnoedd Mawr yn bwydo [[Afon St Lawrence]] (yn y de-ddwyrain) lle mae'r iseldir yn gartref i lawer o ddiwydiannau mwyaf Canada.<ref name="McColl2005" /> Mae gan Ganada dros 2,000,000 o lynnoedd - gyda 563 ohonynt yn fwy na 100 km sg ac sy'n cynnwys llawer o [[ddŵr croyw]]'r byd.<ref>{{Cite book|last=Bailey|first=William G|url=https://books.google.com/books?id=oxNMhw-rRrQC&pg=PA244|title=The surface climates of Canada|last2=Oke|first2=TR|last3=Rouse|first3=Wayne R|publisher=McGill-Queen's University Press|year=1997|isbn=978-0-7735-1672-4|page=124}}</ref><ref>{{Cite web|date=December 5, 2012|title=Physical Components of Watersheds|url=http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/hydrology/watershed1/1|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121205125542/http://atlas.nrcan.gc.ca/site/english/maps/environment/hydrology/watershed1/1|archivedate=December 5, 2012|website=The Atlas of Canada|access-date=March 4, 2016}}</ref> Ceir rhewlifoedd dŵr croyw hefyd yn Rockies Canada, Mynyddoedd yr Arfordir a [[Cordillera|Cordillera yr Arctig]].<ref name="Sandford2012">{{Cite book|last=Sandford|first=Robert William|url=https://books.google.com/books?id=UANY2ftt4pEC&pg=PR11|title=Cold Matters: The State and Fate of Canada's Fresh Water|publisher=Biogeoscience Institute at the University of Calgary|year=2012|isbn=978-1-927330-20-3|page=11}}</ref> Yn ddaearegol, mae Canada yn weithgar, gyda llawer o [[Daeargryn|ddaeargrynfeydd]] a [[llosgfynyddoedd]] a allai fod yn weithredol, yn benodol massif [[Mount Meager]], Mount Garibaldi, massif Mount Cayley, a maes folcanig Mount Edziza . <ref>{{Cite book|last=Etkin|first=David|title=An Assessment of Natural Hazards and Disasters in Canada|last2=Haque|first2=CE|last3=Brooks|first3=Gregory R|date=April 30, 2003|publisher=[[Springer Publishing|Springer]]|isbn=978-1-4020-1179-5|pages=569, 582, 583}}</ref>
 
Y man uchaf yng Nghanada yw [[Mynydd Logan]], sydd 5,959 metr uwch lefel y môr.