Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Gwrthryfel Cernyw (1497)"

Lleihawyd o 29 beit ,  8 mis yn ôl
dim crynodeb golygu
(Crewyd drwy gyfieithu'r dudalen "Cornish rebellion of 1497")
 
No edit summary
{{Pethau|gwlad={{banergwlad|Cernyw}}<br />{{banergwlad|Lloegr}}}}
{{Pethau|gwlad={{banergwlad|Cernyw}}<br />{{banergwlad|Lloegr}}}}Roedd '''Gwrthryfel Cernyw 1497''' ([[Cernyweg]] : ''Rebellyans Kernow''), a elwir hefyd yn "''wrthryfel Cernyw Cyntaf'' 1497", yn wrthryfel poblogaidd a ddechreuodd yng [[Cernyw|Nghernyw]] ac a ddaeth i ben gyda [[Brwydr Pont Deptford]] ger Llundain ar 17 Mehefin 1497.
 
Roedd y fyddin wrthryfelgar yn cynnwys [[Cernywiaid]] yn bennaf, gyda chefnogaeth hefyd o [[Dyfnaint|Ddyfnaint]], [[Gwlad yr Haf]] a siroedd eraill yn Lloegr.<ref>{{Harvard citation no brackets|Arthurson|1987}}</ref> Roedd y gwrthryfel yn ymateb i galedi a achoswyd gan godi [[Treth|trethi]] rhyfel gan y Brenin [[Harri VII, brenin Lloegr|Harri VII]] i ariannu ymgyrch yn erbyn [[yr Alban]].<ref>{{Harvard citation no brackets|Arthurson|1987}}</ref><ref>{{Cite book|last=Halliday|first=F. E.|author-link=F. E. Halliday|title=A History Of Cornwall|publisher=House of Stratus|year=2008|isbn=978-0755118786}}</ref> Dioddefodd Cernyw yn arbennig oherwydd bod y brenin wedi rhoi’r gorau i weithrediad ddiwydiant cloddio [[tun]], mewn modd cyfreithiol.
Dienyddiwyd An Gof a Flamank yn [[Tyburn]] ar 27 Mehefin 1497. Cofnodir bod Gof Gof wedi dweud cyn ei farwolaeth (tra ei fod ynghlwm wrth rwystr yn cael ei lusgo tuag at y man dienyddio) y dylai fod ganddo "enw gwastadol ac enwogrwydd yn barhaol ac yn anfarwol".<ref>{{Harvard citation no brackets|Hall|1809|p=479}}</ref> Roedd y ddau ohonyn nhw wedi cael eu dedfrydu i gael eu [[Crogi, diberfeddu a chwarteru|crogi, eu tynnu a'u chwarteru]]. Fodd bynnag, trugarhaodd y brenin atynt, drwy roi marwolaeth gyflymach iddynt, trwy hongian yn unig, cyntorri eu pennau a'u chwarteru.<ref>{{Harvard citation no brackets|Kingsford|1905|p=216}}</ref> Dywedodd Croniclwr Llundain fod eu pennau wedi’u gosod ar Bont Llundain, chwarteri Flamank ar bedair o gatiau’r ddinas, ac anfonwyd chwarteri An Gof i gael eu harddangos mewn gwahanol fannau yn Nyfnaint a Chernyw.<ref>{{Harvard citation no brackets|Kingsford|1905|p=216}}</ref> Mae dwy ffynhonnell arall o’r [[16g]] (Hall a Polydore Vergil) yn nodi, er bod y brenin yn wreiddiol yn bwriadu arddangos y coesau chwarterol mewn gwahanol rannau o Gernyw, fe’i perswadiwyd i beidio a thynnu blew o drwynau'r Cernywiaid trwy wneud hyn.<ref>{{Harvard citation no brackets|Hall|1809|p=480}}</ref><ref>[http://www.philological.bham.ac.uk/polverg/26eng.html#34 Polydore Vergil's ''Anglica Historia'' (1555 version)]</ref>
 
Torrwyd pen Audley ar 28 Mehefin yn [[Tower Hill]]<nowiki/> ac fe'i arddangoswyd gyda phennau An Gof a Flamank ar [[Pont Llundain|Bont Llundain]].<ref>{{Harvard citation no brackets|Kingsford|1905|p=216}}</ref>
 
Yn dilyn hyn, ac fel dial am eu gweithredoedd, rhoddwyd cosbau ariannol difrifol gan asiantau’r Goron ar lawer o Gernywiaid, gygwyd eu tiroedd, atafaelwyd ystadau cyfan, a'u rhoi i Saeson ffyddlon a ochrodd gyda'r brenin. Dyma hefyd bolisi Lloegr yng Nghymru yn dilyn rhyfeloedd [[Llywelyn II]] ac [[Owain Glyn Dŵr|Owain Glyn Dŵr.]] 
Ym 1997, fe wnaeth gorymdaith goffa (o'r enw '''Keskerdh Kernow;''' [[Cernyweg]]: "Gorymdaith Cernyw'n parhau") ddilyn y llwybr gwreiddiolo [[St Keverne|Pluwaghevran]] ''(''St. Keverne) i [[Blackheath, Gorllewin Canolbarth Lloegr|Blackheath, Llundain]], i ddathlu hanner canmlwyddiant Gwrthryfel Cernyw. Dadorchuddiwyd cerflun yn darlunio arweinwyr Cernyw, "Michael An Gof" a Thomas Flamank, ym mhentref An Gof sef [[St Keverne|Pluwaghevran]] a dadorchuddiwyd murluniau hefyd yn Guildford ac ar Blackheath.
 
Cafodd enw [[Rygbi'r gynghrair|tîm rygbi cynghrair]] Cernyw, y <nowiki><i>''Cornish Rebels</i></nowiki>'', ei ysbrydoli gan Wrthryfel Cernyw 1497.
 
Yn 2017 dadorchuddiodd Peabody Trust / Family Mosaic [[Cloc hau|gloc haul]] i goffáu’r frwydr yn Deptford. Dyluniwyd a gwnaed y gofeb gan yr artist mosaig o Lundain, Gary Drostle.
 
== Nodiadau ==
{{reflist}}
 
 
== Cyfeiriadau ==
{{cyfeiriadau}}
 
* {{Cite book|last=Arthurson|first=Ian|year=1987|editor-last=Rosenthal|editor-first=Joel|editor-last2=Richmond|editor-first2=Colin|title=People, Politics and Community in the Later Middle Ages|publisher=Alan Sutton Publishing Limited|date=1987|pages=1–18|chapter=Chapter 1: The Rising of 1497: A Revolt of the Peasantry?|isbn=0-312-01220-9}}
* Ffynhonnell gynnar: [https://archive.org/stream/cu31924027958713#page/n491/mode/2up Hall's Chronicle] - cyfrif o c.1550
* Ffynhonnell gynnar: [http://www.philological.bham.ac.uk/polverg/26eng.html#34 ''Anglica Historia'' Polydore Vergil (fersiwn 1555)]
 
{{Rheoli awdurdod}}
[[Categori:Cenedlaetholdeb Cernywaidd]]
[[Categori:Brwydrau Lloegr]]
[[Categori:Pages with unreviewed translations]]
740

golygiad