Agor y brif ddewislen

Newidiadau

Ychwanegwyd 415 beit ,  6 blynedd yn ôl
refs
'''Dydd Calan''' yw'r enw ar gyfer diwrnod cyntaf y flwyddyn, sef 1 Ionawr. Arferid credu nifer o goelion a oedd yn berthnasol i'r diwrnod cyntaf o'r flwyddyn e.e. arwyddocâ y person cyntafr i ddod dros trothwy'r drws. Ym [[Penfro|Mhenfro]] aethpwyd â dŵr o gwmpas y tai i'w ddiferyd dros y trigolion i sicrhau hapusrwydd am weddill y flwyddyn. Roedd [[hel calennig]] yn arferiad drwy Gymru benbaladr. Mewn ardaloedd eraill yr arferiad oedd i ddyn penddu ymweld â'r tŷ efo darn o lo; deuai hyn â lwc dda i'r trigolion.
 
Yn 1752 newidiwyd y dyddiad i'r un presennol; cyn hynny diwrnod cynta'r flwyddyn oedd 13 Ionawr<ref>[http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid_8450000/newsid_8454600/8454639.stm Gwefan y BBC]; Dathlu'r Hen Galan er gwaetha'r tywydd; adalwyd 05/101/2013</ref>. Mae rhai rhai ardaloedd yn dal i ddathlu'r [[Hen Galan]] e.e. [[Cwm Gwaun]] a [[Llandysul]] ar sail yr hen galendr Iwlaidd gafodd ei ddisodli ym 1752 gan galendr Gregori.<ref>[http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid_6260000/newsid_6262900/6262993.stm Gwefan y BBC]; Dathlu'r Hen Galan o hyd ; adalwyd 05/01/2013</ref>
 
Mae'r gair "calan" yn dod o'r [[Lladin]] ''calendae'' "y galwedig", yr enw ar gyfer diwrnod cyntaf pob mis yn y calendr Rhufeinig.
 
==Cyfeiriadau==
{{cyfeiriadau}}
 
[[Categori:Gwyliau]]