Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Tour de France"

Ychwanegwyd 12 beit ,  7 o flynyddoedd yn ôl
man gywiriadau using AWB
B (Bot: Migrating 74 interwiki links, now provided by Wikidata on d:q33881 (translate me))
(man gywiriadau using AWB)
|}
 
[[Ras seiclo]] mwyaf poblogaidd y byd yw '''Le Tour de France''' ("''Taith Ffrainc''"). Mae'n ras ffordd 22 diwrnod, 20 cymal sydd fel arfer yn cael ei rhedeg dros lwybr o 3000km3000 km. Mae'n mynd o amgylch y rhan fwyaf o [[Ffrainc]] a, weithiau, drwy wledydd cyfagos. Torrir y daith yn sawl cymal rhwng un dref a'r llall; mae pob cymal yn ras wahanol. Mae'r amser mae pob beiciwr yn ei gymryd i gyflawni pob cymal yn cael ei ategu at gyfanswm cronnus i benderfynu enillydd terfynol y Tour.
 
Ynghyd â'r [[Giro d'Italia]] (Taith yr Eidal) a [[Vuelta a España]] (Taith Sbaen), y Tour de France ydy un o dri phrif ras cam, a'r hwyaf yng nghalendr yr [[Union Cycliste Internationale]] (UCI). Tra bod y ddwy ras arall yn weddol gyfarwydd yn [[Ewrop]], maent yn gymharol ddi-sôn y tu allan i'r cyfandir, adnabyddir Pencampwriaethau Byd yr UCI i ddilynwyr seiclo. Mewn cyferbyniad, mae'r Tour de France wedi bod yn enw mawr ar yr aelwyd ar draws y byd, hyd yn oed i'r rhai sydd ddim fel arfer â diddordeb mewn seiclo.
<div style="float: right; margin: 0 0 0em 0em; clear:right;">
</div>
Sefydlwyd y Tour fel digwyddiad cyhoeddusrwydd ar gyfer papur newydd ''L'Auto'' (rhagflaenydd papur newydd ''[[L'Équipe]]'' heddiw) gan ei olygydd, [[Henri Desgrange]], i fynd gam ymhellach na ras ''[[Paris-Brest-Paris|Paris-Brest et retour]]'' (a noddwyd gan ''L'Auto'' hefyd).<ref name="origins">Geoffrey Wheatcroft ''Le Tour: a history of the Tour de France, 1903-2003 '' Pocket Books, 2003, Lludain, tudalen 13, ISBN 0-7434-4992-4</ref> Daeth y syniad o ras daith o amgylch Ffrainc gan brif [[ohebydd]] newyddion seiclo Desgrange, y dyn 26 oed, [[Géo Lefèvre]]<ref name="tourorigins">Les Woodland ''The Yellow Jersey Companion to the Tour de France'' Yellow Jersey Press, 2003, llundain</ref>. Cafodd Desgrange ginio â Lefèvre mewn bwyty (heddiw 'TGI Friday') ym [[Montmartre]], [[Paris]], ar [[20 Tachwedd]] [[1902]]<ref name="tourorigins" />. Datganodd ''L'Auto'' y ras ar [[19 Ionawr]] [[1903]]. Y cynllun oedd i drefnu taith pum wythnos o [[31 Mai]] hyd [[5 Gorffennaf]]; ond profodd hyn i fod yn rhy beichus. Gan na chafwyd ond 15 o ymgeiswyr, cwtogodd Desgrange ar hyd y ras felly i 19 diwrnod, gan newid y dyddiadau fel y byddai'r ras yn rhedeg o [[1 Gorffenaf|1]] hyd [[19 Gorffenaf]] a chynnig dogn dyddiol. Denodd y cynllun newydd 60 o ymgeiswyr, gan gynnwys amaturiaid, rhai yn ddi-swydd, ac eraill ond yn fentrus. Y cymeriadau hyn a ddaliodd ddychymyg y cyhoedd<ref name="tourorigins" />. Roedd natur galed y ras (gyda hyd cymhedrol pob 6 cam yn 400km400&nbsp;km, disgwylwyd y reidwyr i seiclo drwy ddechrau'r nos weithiau<ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/in_depth/2001/tour_de_france/1364736.stm ''BBC History of the Tour de France: 1903-1914: Pioneers and 'assassins'''] [[BBC]]</ref>, a phrofodd i fod yn boblogaidd. Roedd llwyddiant y ras gymaint fel y cynyddodd cylchrediad y papur, oedd tua 25,000 cyn Tour 1903, i 65,000 ar ôl y ras<ref name="tourorigins" />. Erbyn 1908, roedd y ras wedi hybu'r papur at gylchrediad o dros chwarter miliwn, ac yn ystod Tour 1923, roedd yn gwerthu 500,000 copi y diwrnod. Honodd Desgrange mai 854,000 oedd record uchaf y cylchrediad, lefel a gyrhaeddwyd yn ystod Tour 1933''<ref>[http://www.bikeraceinfo.com/tdf/tdf%20history/tdfhistory1930.html ''Torelli's History of the Tour de France: the 1930s'' neu, ''All They Wanted To Do Was to Sell a Few More Newspapers'' BikeRaceInfo.com]</ref> Erbyn heddiw, trefnir y ras gan y ''Société du Tour de France'', rhan atodol o ''[[Amaury Sport Organisation]]'' (ASO), sydd yn ei dro yn ran o gwmni cyfryngau ''L'Équipe.''
 
== Disgrifiad ==
* 1935: Bu farw rasiwr [[Sbaen]]eg, [[Francisco Cepeda]], ar ôl disgyn lawr caunant ar y [[Col du Galibier]].
* 1967: [[13 Gorffennaf]] ar Gam 13: Bu farw rasiwr [[Lloegr|Seisnig]], [[Tom Simpson]], o ddiffyg y galon yn ystod dringo'r [[Mont Ventoux]]. Darganfyddwyd [[Amphetamin]]au ac [[Alcohol]] ar grys ac yng ngwaed Simpson. Achosodd ei farwolaeth i drefnwyr y ras ddechrau rhaglen o brofi am gyffuriau.
* 1995: [[18 Gorffennaf]], stage 15: Bu farw rasiwr [[Yr Eidal|Eidaleg]], [[Fabio Casartelli]], mewn damwain tra'r oedd yn teithio tua 88 [[km/h]] (55 [[mph]]) wrth ddisgyn y [[Col de Portet d'Aspet]]. Derbyniodd Casartelli drawma pen anferthol pan drawiodd â bloc concrid a bu farw yn y fan. Nid oedd yn gwisgo helmed ar y pryd, ond mae'n debygol na fyddai gwisgo helmed wedi ei achub bethbynnag gan nad oedd yn amddiffyn y rhan o'i ban a drawiodd y bloc concrid. <ref>[http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/other_sports/cycling/4682485.stm ''Tour tragedy 10 years on'' Matt Majendie BBC]</ref>
 
Heblaw marwolaethau reidwyr, mae pump damwain marwol arall wedi digwydd.
 
Mae un reidiwr wedi ennill cystadleuaeth "Brenin y Mynyddoedd", nifer record, 7 o weithiau:
* [[Richard Virenque]] (Ffrainc) yn 1994, 1995, 1996, 1997, 1999, 2003 and 2004.
 
Mae un reidiwr wedi ennill cystadleuaeth "Brenin y Mynyddoedd" 6 gwaith:
* [http://www.tourdefrancenews.com Newyddion gan Bicycling Magazine]
* [http://gofrance.about.com/od/tourdefrance/p/tourdefrance07.htm Tour de France 2007]
* [http://www.mapstars.com/tour-de-france/tour-de-france-2007-google-maps.htm Map Tour de France] Pob cam ar fap rhyngweithiol - a KMLFiles gyda mapiau manwl o'r camau.
* [http://www.roadcycling.com/events/tdf2006/ Tour de France ar Roadcycling.com]
* [http://www.cyclingforums.com/f30 Cycling Forums - Fforwm Tour de France]
* [http://www.cyclingpost.com/protour/races/tour.shtml Cyclingpost.com Tour de France]
* [http://www.steephill.tv/2007/tour-de-france/ 2007 Tour de France Dashboard] gyda dolenni i sawl adnodd gan gynnwys proffilau, mapiau, ffotograffau a fideo.
<!--Interwiki-->
 
{{Cyswllt erthygl ddethol|vi}}
[[Categori:UCI ProTour]]
[[Categori:Sefydliadau 1903]]
 
<!--Interwiki-->
418,588

golygiad