Agor y brif ddewislen

Newidiadau

No change in size, 5 o flynyddoedd yn ôl
dim crynodeb golygu
<!--[[Delwedd:Cwn-beg.gif|bawd|<small>Crewyd Baner Gemau'r Ymerodraeth yn 1930 gan Gymdeithas Gemau Ymerodraeth Prydain Canada. </small>]]-->
 
Cynigwyd y syniad o'r cystadlaethau hyn gan [[Ymerodraeth Prydain]] yn gyntaf gan y Parchedig Astley Cooper yn 1891 pan ysgrifennodd erthygl yn ''[[The Times]]'' yn cynnigawgrymu y dylid cynnal cystadleuaeth "Pan-Britannic-Pan-Anglican Contest and Festival'' everypob fourpedair yearsblynedd aser amwyn meansgwella ofdealltwriaeth increasinga thechyfeillgarwch goodwillyr andYmerodraeth good understanding of the British Empire"Brydeinig.
 
Yn 1911,ystod cynhaliwyd GŵylGwyl yr Ymerodraeth yn [[Llundain]] i ddathlu coroni Brenin [[Siôr V, brenin y Deyrnas Unedig|Siôr V]]. Felym rhan o'r ŵyl[[1911]], cynhaliwydtrefnwyd Pencampwriaethcyfarfod Rhyng-Ymerodraethol,chwaraeon arhyngwladol chystadleuoddgyda timauathletwyr o [[Awstralia]], [[Canada]], [[De Affrica]] a'r Deyrnas[[Prydain UnedigFawr|Phrydain]] yn cystadlu am dlws Yr Arglwydd Lonsdale mewn chwaraeonpum megiscamp; [[bocsioAthletau (trac a chae)|athletau]], [[wrestlobocsio]], [[nofio]] aca [[athletaureslo]].
 
Yna yn dilyn cyfarfod ymysg athletwyr a swyddogion gwledydd yr Ymerodraeth Brydeinig yn ystod [[Gemau Olympaidd]] 1928 yn [[Amsterdam]] penderfynwyd atgyfodi'r Gemau gyda [[Canada]], fel y wlad fuddugol ym 1911 y cael y fraint o gynnal y Gemau agoriadol.
Yn 1928, gofynnwyd i Melville Marks (Bobby) Robinson drefnu'r '''Gemau Ymerodraeth Prydain''' cyntaf. Cynhaliwyd y rhain yn [[Hamilton]], [[Ontario]], [[Canada]] ddwy flynedd yn ddiweddarach.
 
Yn ogystal â'r tîm cartref, cafwyd timau o'r [[Yr Alban|Alban]], [[Awstralia]], [[Bermuda]], [[Cymru]], [[De Affrica]], [[Guyana|Guyana Brydeinig]], [[Iwerddon]], [[Lloegr]], [[Newfoundland]] a [[Seland Newydd]].
== Traddodiadau seremoni agoriadol ==
* O 1930 i 1950, arweinwyd yr orymdaith o'r cenhedloedd gan un athlewtwr yn cario [[Baner yr Undeb]], yn symboleiddio rôl Prydain yn yr Ymerodraeth Brydeinig.
 
Cynhaliwyd y Gemau Paraplegig y Gymanwlad am y tro cyntaf ym 1962 a chafodd athletwyr anabl eu cynnwys yng [[Gemau'r Gymanwlad 1994|Ngemau'r Gymanwlad 1994]] yn [[Victoria]], [[Canada]] mewn campau arddangos cyn cael eu cynnwys fel rhan anatod o'r cystadlu yng [[Gemau'r Gymanwlad 2002|Ngemau'r Gymanwlad 2002]] ym [[Manceinion]], [[Lloegr]].
* Ers [[1958]], mae ''relay'' o athletwyr yn cario baton o [[Palas Buckingham|Balas Buckingham]] i'r Seremoni Agoriadol. Yn y baton, mae neges gan y Frenhines yn cyfarch yr athletwyr. Yr athletwr olaf i gario'r baton, fel arfer, fydd athletwr enwog o'r wlad sy'n cynnal y Gemau.
 
* Mae pob cenedl arall yn gorymdeithio i mewn yn nhrefn yr wyddor [[Saesneg]], heblaw'r cyntaf, sef y wlad a gynhaliodd y Gemau diwethaf, gyda'r wlad sy'n cynnal y Gemau yn dod i mewn olaf. Yn 2006, gorymdeithiodd y gwledydd i mewn mewn trefn yn ôl lleoliad daearyddol.
 
* Mae tair baner yn hedfan yn y stadiwm yn ystod y seremoniau gwobrwyo: Y wlad a gynhaliodd y gemau diwethaf, y wlad sy'n cynnal, a'r wlad sy'n cynnal y Gemau nesaf.
 
* Mae byddin Lloegr yn ymwneud â'r seremoniau tipyn mwy nag ydynt yn y [[Gemau Olympaidd]]. Mae hyn i anrhydeddu traddodiad Milwrol Prydeinig yr hen Ymerodraeth; er bod llawer yn anghytuno â hyn.
 
== Boicotiau ==
Yn debyg i'r [[Gemau Olympaidd]], mae Gemau'r Gymanwlad hefyd wedi cael eu boicotio yn wleidyddol. Boicotwyd y Gemau yn 1978 gan [[Nigeria]] mewn protest yn erbyn cysylltiadau [[Seland Newydd]] gydag [[De Affrica]] ac [[apartheid]]. Boicotiodd 32 genhedloedd Affrica, Asia, a'r [[Caribi]] Gemau 1986, oherwydd agwedd llywodraeth [[Margaret Thatcher]] tuag at gysylltiadau chwaraeon De Affrica. Bygythwyd gemau 1974, 1982, ac 1990 hefyd gan foicotiau oherwydd De Affrica.
 
Er diarddel [[De Affrica]] o'r [[Gymanwlad]] ym [[1961]] oherwydd system [[apartheid]] y wlad, gwrthododd 26 o wledydd [[Affrica]] rhag cymryd rhan yng [[Gemau Olympaidd|Ngemau Olympaidd]] [[Montreal]] ym [[1976]] wedi i [[Tîm Rygbi'r Undeb Cenedlaethol Seland Newydd|dîm rygbi Seland Newydd]] fynd ar daith i [[De Affrica|Dde Affrica]]. Parhaodd [[Nigeria]] eu boicot gan wrthod mynychu [[Gemau'r Gymanwlad 1978]] yn [[Edmonton]], [[Canada]].
== Rhifynnau ==
=== Gemau Ymerodraeth Prydain ===
* {{baner|Canada}} Gemau Ymerodraeth Prydain 1930- [[Hamilton, Ontario|Hamilton]], [[Ontario]], [[Canada]]
* {{baner|Lloegr}} Gemau Ymerodraeth Prydain 1934 - [[Llundain]], [[Lloegr]]
* {{baner|Awstralia}} Gemau Ymerodraeth Prydain 1938 - [[Sydney]], [[De Cymru Newydd]], [[Awstralia]]
* {{baner|Seland Newydd}} Gemau Ymerodraeth Prydain 1950 - [[Auckland]], [[Seland Newydd]]
 
Ym [[1986]], gwelwyd 32 o wledydd [[Affrica]] a'r [[Caribi]] yn boicotio [[Gemau'r Gymanwlad 1986]] yng [[Caeredin|Nghaerdin]], [[Yr Alban]] wedi i Brif Weinidog [[Y Deurnas Unedig]], [[Margaret Thatcher]], wrthod condemnio cysylltiadau chwaraeon gyda [[De Affrica]]<ref>{{cite web |url=http://caledonianmercury.com/2013/08/22/commonwealth-games-is-there-a-plan-b/0041193 |title=Commonwealth Games. Is there a Plan B? |Published=Caledonian Mercury |date=2013-08-22}}</ref>
=== Gemau Ymerodraeth Prydain a'r Gymanwlad ===
* {{baner|Canada}} Gemau Ymerodraeth Prydain a'r Gymanwlad 1954- [[Vancouver, British Columbia|Vancouver]], [[British Columbia]], [[Canada]]
* {{baner|Cymru}} Gemau Ymerodraeth Prydain a'r Gymanwlad 1958 - [[Caerdydd]], [[Cymru]]
* {{baner|Awstralia}} Gemau Ymerodraeth Prydain a'r Gymanwlad 1962 - [[Perth (Gorllewin Awstralia)|Perth]], [[Gorllewin Awstralia]], Awstralia
* {{baner|Jamaica}} Gemau Ymerodraeth Prydain a'r Gymanwlad 1966 - [[Kingston, Jamaica|Kingston]], [[Jamaica]]
 
== Cenhedloedd a Thiriogaethau ==
=== Gemau Cymanwlad Prydain ===
* {{baner|Yr Alban}} Gemau Cymanwlad Prydain 1970 - [[Caeredin]], [[Yr Alban]]
* {{baner|Seland Newydd}} Gemau Cymanwlad Prydain 1974 - [[Christchurch]], [[Seland Newydd]]
 
Dim ond chwe gwlad sydd wedi mynychu pob un o'r Gemau; [[Awstralia]], [[Canada]], [[Cymru]], [[Lloegr]], [[Seland Newydd]] a'r [[Yr Alban|Alban]].
=== Gemau'r Gymanwlad ===
* {{baner|Canada}} Gemau'r Gymanwlad 1978 - [[Edmonton, Alberta|Edmonton]], [[Alberta]], [[Canada]]
* {{baner|Awstralia}} Gemau'r Gymanwlad 1982 - [[Brisbane]], [[Queensland]], [[Awstralia]]
* {{baner|Yr Alban}} Gemau'r Gymanwlad 1986 - [[Caeredin]], [[Yr Alban]]
* {{baner|Seland Newydd}} Gemau'r Gymanwlad 1990 - [[Auckland]], [[Seland Newydd]]
* {{baner|Canada}} Gemau'r Gymanwlad 1994 - [[Victoria, British Columbia|Victoria]], [[British Columbia]], [[Canada]]
* {{baner|Malaysia}} Gemau'r Gymanwlad 1998 - [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]
 
=== Cenhedloedd a Thiriogaethau sydd wedi cystadlu ===
=== Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad ===
* {{baner|Lloegr}} Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad 2002 - [[Manceinion]], [[Lloegr]]
* {{baner|Awstralia}} Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad 2006 - [[Melbourne]], [[Victoria (Awstralia)|Victoria]], [[Awstralia]]
* {{baner|India}} Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad 2010 - [[Delhi]], [[India]]
* {{baner|Yr Alban}} Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad 2014 [[Glasgow]], [[Yr Alban]]
 
=== Dinasoedd Cais potensial Gemau'r Gymanwlad 2018 ===
* {{baner|Awstralia}} [[Hobart]], [[Tasmania]], Australia
* {{baner|Seland Newydd}} [[Christchurch]], [[Seland Newydd]] [http://www.nzherald.co.nz/event/story.cfm?c_id=508&objectid=10421540]
* {{baner|De Affrica}} [[Durban]], [[De Affrica]] [http://www.aboutsouthafrica.co.za/Durban.aspx]
* {{baner|Canada}} [[Hamilton (Ontario)|Hamilton]], Ontario, Canada
* {{baner|Pacistan}} [[Karachi]], [[Pakistan]]
* {{baner|Sambia}} [[Lusaka]], [[Zambia]]
* {{baner|Lloegr}} [[Sheffield]], [[Lloegr]]
* {{baner|Canada}} [[Toronto]], [[Ontario]], [[Canada]]
* {{baner|Seland Newydd}} [[Wellington]], [[Seland Newydd]]
 
== Rhestr y cenhedloedd/dibynadwyoedd i gystadlu ==
=== Cenhedloedd/dibynadwyoedd sydd wedi cystadlu ===
{|
|-
| valign="top" |
* [[Delwedd:Flag of the Colony of Aden.svg|21px]] [[Aden]]<sup>1</sup> 1962
* [[Delwedd:Flag of the Gold Coast.svg|22px]] Yr Arfordir Aur<sup>52</sup> 1954
* {{baner|Yr AlbanAnguilla}} Yr Alban[[Anguilla]] 1930—1998-
* {{baner|AnguillaAntigua a Barbuda}} Anguilla[[Antigua 1982a Barbuda]] 1966–1970, 1998—1978, 1994 -
* {{baner|Awstralia}} [[Awstralia]] 1930-
* {{baner|Antigua a Barbuda}} Antigua a Barbuda 1966–1970, 1978, 1994—
* {{baner|AwstraliaY Bahamas}} Awstralia[[Bahamas]] 1954–1970, 1978–1982, 1930—1990-
* {{baner|Y BahamasBangladesh}} Y Bahamas 1954–1970,[[Bangladesh]] 1978–19821978, 1990—1990-
* {{baner|BangladeshBarbados}} Bangladesh[[Barbados]] 19781954–1966, 1990—1970–1982, 1990-
* {{baner|BarbadosBelîs}} Barbados[[Belize]]<sup>3</sup> 1954–19661978, 1970–1982, 1990—1994-
* {{baner|BelîsBermuda}} Belize[[Bermuda]] 19781930–1938, 1994—1954–1982, 1990-
* {{baner|BermudaBotswana}} Bermuda[[Botswana]] 1930–19381974, 1954–1982, 1990—1982-
* [[Delwedd:Flag of Brunei.svg|22px]] [[Brunei Darussalam]] 1958, 1990-
* {{baner|Botswana}} Botswana 1974, 1982—
* {{baner|Camerŵn}} [[Camerŵn]] 1998-
* [[Delwedd:Flag of British guiana 1919-1954.gif|22px]] Guiana Prydeinig<sup>2</sup> 1930–1938, 1954–1962
* {{baner|Canada}} [[Canada]] 1930-
* [[Delwedd:British honduras flag.gif|22px]] Honduras Prydeinig<sup>3</sup> 1962–1966
* [[Delwedd:Flag of the British Virgin IslandsCeylon.svg|22px]] Ynysoedd Prydeinig[[Ceylon]]<sup>4</sup> Virgin1938–1950, 1990—1958–1970
* {{baner|Cymru}} [[Cymru]] 1930-
* [[Delwedd:Flag of Brunei.svg|22px]] Brunei Darussalam 1958, 1990—
* {{baner|CamerŵnCyprus}} Camerŵn[[Cyprus]] 1998—1978-1982, 1990-
* {{baner|CanadaDe Affrica}} Canada[[De Affrica]] 1930–1958, 1930—1994-
* [[Delwedd:Flag of the CaymanFederation Islandsof South Arabia.svg|22px]] Ynysoedd[[De CaymanArabia]]<sup>1</sup> 1978—1966
* [[Delwedd:Flag of CeylonSouthern Rhodesia.svg|22px]] Ceylon[[Zimbabwe|De Rhodesia]]<sup>45</sup> 1938–1950, 1958–19701954
* {{baner|CymruDominica}} Cymru[[Dominica]] 1930—1958–1962, 1970, 1994-
* {{baner|CyprusFiji}} Cyprus[[Ffiji]] 1978–19821938, 1990—1954–1986, 1998-
* {{baner|DeY AffricaGambia}} De[[Gambia]] Affrica 1930–19581970-1982, 1994—1990-
* {{baner|Ghana}} [[Ghana]] 1958–1982, 1990-
* [[Delwedd:Flag of the Federation of South Arabia.svg|22px]] De Arabia<sup>1</sup> 1966
* {{baner|Gibraltar}} [[Gibraltar]] 1958-
* [[Delwedd:Flag of Southern Rhodesia.svg|22px]] De Rhodesia<sup>10</sup> 1954
* [[Delwedd:Flag of North Borneo.svg|22px]] [[Gogledd Borneo]]<sup>6</sup> 1958–1962
* {{baner|Dominica}} Dominica 1958–1962, 1970, 1994—
* {{baner|FijiGogledd Iwerddon}} FFfiji[[Gogledd 1938,Iwerddon]]<sup>7</sup> 1954–19861934–1938, 1998—1954-
* [[Delwedd:Flag of Northern Rhodesia (1939-1953).svg|22px]] [[Zambia|Gogledd Rhodesia]]<sup>5</sup> 1954-1958
* {{baner|Y Gambia}} Y Gambia 1970–1982, 1990—
* {{baner|GhanaGrenada}} Ghana[[Grenada]] 1958–19821970–1974, 1990—1994-
* [[Delwedd:Flag of Guernsey.svg|22px]] [[Guernsey]] 1970-
* {{baner|Gibraltar}} Gibraltar 1958—
* [[Delwedd:Flag of British guiana 1919-1954.gif|22px]] [[Guyana|Guyana Prydeinig]]<sup>8</sup> 1930–1938, 1954–1962
* {{baner|Grenada}} Grenada 1970–1974, 1994—
* [[Delwedd:Flag of GuernseyGuyana.svg|22px]] Guernsey[[Guyana]]<sup>8</sup> 1966–1970, 1978–1982, 1970—1990-
* [[Delwedd:FlagBritish ofhonduras North Borneoflag.svggif|22px]] Gogledd[[Honduras BorneoPrydeinig]]<sup>83</sup> 1958–19621962–1966
* [[Delwedd:Flag_of_Hong_Kong_(1959-1997).svg|22px]] [[Hong Kong]]<sup>9</sup> 1934, 1954–1962, 1970–1994
* {{baner|Gogledd Iwerddon}} Gogledd Iwerddon<sup>7</sup> 1934–1938, 1954—
* {{baner|India}} [[India]] 1934–1938, 1954–1958, 1966–1982, 1990-
* [[Delwedd:Flag of Northern Rhodesia (1939-1953).svg|22px]] Gogledd Rhoedisia<sup>10</sup> 1954
* [[Delwedd:Flag of GuyanaLeinster.svg|22px]] Gaiana 1966–1970, 1978–1982,[[Iwerddon]]<sup>7</sup> 1990—1930
* {{baner|Gwlad Swazi}} Gwlad Swazi 1970—
* [[Delwedd:Flag_of_Hong_Kong_(1959-1997).svg|22px]] Hong Kong<sup>6</sup> 1934, 1954–1962, 1970–1994
* {{baner|India}} India 1934–1938, 1954–1958, 1966–1982, 1990—
* [[Delwedd:Flag of Leinster.svg|22px]] Iwerddon<sup>7</sup> 1930
* {{baner|Iwerddon}} Iwerddon Rydd<sup>7</sup> 1934
* {{baner|Jamaica}} [[Jamaica]] 1934, 1954–1982, 1990—1990-
* [[Delwedd:Flag of Jersey.svg|22px]] [[Jersey]] 1958—1958-
* {{baner|Kenya}} [[Kenya]] 1954–1982, 1990—1990-
* {{baner|Kiribati}} [[Kiribati]] 1998—1998-
* {{baner|Lesotho}} [[Lesotho]] 1974-
* {{baner|Lloegr}} [[Lloegr]] 1930-
* {{baner|Malawi}} [[Malawi]]<sup>10</sup> 1970-
* [[Delwedd:Flag of Malaya.svg|22px]] [[Malaya]]<sup>6</sup> 1950, 1958–1962
 
 
 
| valign="top" |
* {{baner|LesothoMalaysia}} Lesotho[[Malaysia]] 1974—1966–1982, 1990-
* {{baner|LloegrMaldives}} Lloegr[[Maldives]] 1930—1986-
* {{baner|MalawiMalta}} Malawi<sup>12</sup>[[Malta]] 1970—1958–1962, 1970, 1982-
* {{baner|Mauritius}} [[Mauritius]] 1958, 1966–1982, 1990-
* [[Delwedd:Flag of Malaya.svg|22px]] Malaya<sup>8</sup> 1950, 1958–1962
* [[Delwedd:Flag of Montserrat.svg|22px]] [[Montserrat]] 1994-
* {{baner|Malaysia}} Maleisia 1966–1982, 1990—
* {{baner|MaldivesMozambique}} Maldives[[Mozambique]] 1986—1998-
* {{baner|MaltaNamibia}} Malta[[Namibia]] 1958–1962, 1970, 1982—1994-
* {{baner|MauritiusNauru}} [[Nauru]] Mawrisiws 1958, 1966–1982, 1990—1990-
* [[Delwedd:FlagNewfoundland of MontserratTricolour.svg|22px]] Montserrat[[Newfoundland (ynys)|Newfoundland]]<sup>11</sup> 1994—1930–1934
 
* {{baner|Mozambique}} Mozambique 1998—
* {{baner|Nigeria}} [[Nigeria]] 1950–1958, 1966–1974, 1982, 1990–1994, 2002-
* {{baner|Namibia}} Namibia 1994—
* {{baner|NauruNiue}} Nawrw[[Niue]] 1990—2002-
* {{baner|Pacistan}} [[Pacistan]] 1954–1970, 1990-
* [[Delwedd:Newfoundland Tricolour.svg|22px]] Newfoundland<sup>9</sup> 1930–1934
* {{baner|SelandPapua Guinea Newydd}} Seland[[Papua Guinea Newydd]] 1962–1982, 1930—1990-
* [[Delwedd:Flag of Rhodesia.svg|22px]] [[Rhodesia]]<sup>5</sup> 1934–1950
* {{baner|Nigeria}} Nigeria 1950–1958, 1966–1974, 1982, 1990–1994, 2002—
* [[Delwedd:Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg|22px]] Rhodesia a Nyasaland<sup>5</sup> 1958–1962
* {{baner|Niue}} Niue 2002—
* {{baner|PacistanSamoa}} Pakistan[[Samoa]] 1954–1970, 1990—1974-
* {{baner|Papua GuineaSeland Newydd}} Papua Gini[[Seland Newydd]] 1962–1982, 1990—1930-
* {{baner|Seychelles}} [[Seychelles]] 1990-
* [[Delwedd:Flag of Rhodesia.svg|22px]] Rhodesia<sup>11</sup> 1934–1950
* {{baner|Sierra Leone}} [[Sierra Leone]] 1966–1970, 1978, 1990-
* [[Delwedd:Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland.svg|22px]] Rhodesia a Nyasaland<sup>10</sup> 1958–1962
* {{baner|Singapore}} [[Singapore]]<sup>6</sup> 1958-
* [[Delwedd:Flag of Saint Helena.svg|22px]] Sant Helena 1982, 1998—
* {{baner|Sri Lanka}} [[Sri Lanka]]<sup>3</sup> 1974–1982, 1990-
* {{baner|Saint Kitts a Nevis}} Sant Kitts a Nevis (Sant Christopher-Nevis-Anguilla 1978), 1990—
* [[Delwedd:Flag of Saint Helena.svg|22px]] [[St Helena]] 1982, 1998-
* {{baner|Saint Lucia}} Sant Lucia 1962, 1970, 1978, 1994—
* [[Delwedd:Flag of Saint Christopher-Nevis-Anguilla.svg|21px]] St Christopher-Nevis-Anguilla 1978
* {{baner|Saint Vincent a'r Grenadines}} Sant Vincent a'r Grenadines 1958, 1966–1978, 1994—
* {{baner|SamoaSaint Kitts a Nevis}} Samoa ''a[[St DwyrainKitts a Samoa''Nevis]] 1974—1990-
* {{baner|SeychellesSaint Lucia}} Seychelles[[St Lucia]] 1962, 1970, 1978, 1990—1994-
* {{baner|Saint Vincent a'r Grenadines}} [[St Vincent| St Vincent a'r Grenadines]] 1958, 1966–1978, 1994-
* {{baner|Sierra Leone}} Sierra Leone 1966–1970, 1978, 1990—
* {{baner|SingaporeGwlad Swazi}} Singapôr<sup>8</sup>[[Swaziland]] 1958—1970-
* [[Delwedd:Flag of Tanganyika.svg|22px]] [[Tanganyika]]<sup>12</sup> 1962
* {{baner|Sri Lanka}} Sri Lanca 1974–1982, 1990—
* {{baner|Tanzania}} [[Tanzania]]<sup>12</sup> 1966–1982, 1990-
* [[Delwedd:Flag of Tanganyika.svg|22px]] Tanganyika<sup>13</sup> 1962
* {{baner|TanzaniaTonga}} Tanzania[[Tonga]] 1966–19821974, 1990—1982, 1990-
* {{baner|TongaTrinidad a Tobago}} Tonga[[Trinidad 1974,a Tobago]] 19821934–1982, 1990—1990-
* {{banergwlad|Tuvalu}} [[Tuvalu]] 1998-
* {{baner|Trinidad a Tobago}} Trinidad a Thobago 1934–1982, 1990—
* {{baner|Wganda}} [[Uganda]] 1954–1982, 1990-
* [[Delwedd:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg|22px]] Ynysoedd Turks a Caicos 1978, 1998—
* {{banergwladbaner|TuvaluVanuatu}} TwfalwVanuatu 1998—1982-
* {{baner|WgandaYnys Manaw}} Uganda 1954–1982,[[Ynys Manaw]] 1990—1958-
* [[Delwedd:Flag of the Cayman Islands.svg|22px]] [[Ynysoedd Cayman]] 1978-
* {{baner|Vanuatu}} Vanuatu 1982—
* {{baner|YnysYnysoedd ManawCook}} Ynys[[Ynysoedd ManawCook]] 1958—1974–1978, 1986-
* {{baner|YnysoeddFalkland CookIslands}} [[Ynysoedd Cooky 1974–1978,Falklands]] 1986—1982-
* [[Delwedd:Flag of Norfolk Island.svg|22px]] [[Ynys Norfolk]] 1986-
* {{baner|Falkland Islands}} Ynysoedd y Falklands 1982—
* {{baner|Ynysoedd Solomon}} [[Ynysoedd Solomon]] 1982, 1990-
* [[Delwedd:Flag of Norfolk Island.svg|22px]] Ynys Norfolk 1986—
* [[Delwedd:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg|22px]] [[Ynysoedd Turks a Caicos]] 1978, 1998-
* {{baner|Ynysoedd Solomon}} Ynysoedd Solomon 1982, 1990—
* [[Delwedd:Flag of the British Virgin Islands.svg|22px]] [[Ynysoedd Virgin Prydeinig]]
* {{baner|Sambia}} Zambia<sup>12</sup> 1970–1982, 1990—
* {{baner|ZimbabweYr Alban}} Zimbabwe<sup>12,14</sup>[[Yr 1982,Alban]] 1990–20021930–
* {{baner|Sambia}} Zambia<sup>10</sup> 1970–1982, 1990-
* {{baner|Zimbabwe}} Zimbabwe<sup>5,13</sup> 1982, 1990–2002
|}
 
''Nodiadau:''
 
<small>1: Gadawodd [[Aden]] a ailenwid yn [[De Arabia]] a gadawodd y gymanwlad[[Gymanwlad]] yn 1968.<br />
2: TroddCafodd iYr Arfordir Aur ei ail enwi yn [[GaianaGhana]] ynym 1966.1962<br />
3: TroddCafodd i[[Honduras Prydeinig]] ei ail enwi yn [[Belize]] yn 1973.<br />
4: TroddCafodd i[[Ceylon]] ei ail eniw yn [[Sri Lanka]] yn 1972.<br />
5: Creodd [[De Rhodesia]] a [[Gogledd Rhodesia]] ffederasiwn gyda [[Nyasaland]] yn 1953 fel [[Rhodesia a Nyasaland]], parhaodd hyn tan 1963.<br />
5: Trodd i [[Ghana]] yn 1957.<br />
6: Ymunodd [[Malaya]], [[North Borneo]], [[Sarawak]] a [[Singapore]] i greu ffederasiwn [[Malaysia]] yn 1963. Gadawodd Singapore y ffederasiwn yn 1965.<br />Gadawodd y gymanwlad pan roddwyn nôl i [[Tseina]] yn 1997.<br />
7: CynyrchiolwyddYm 1930 cafwydd tîm o Ynys [[Iwerddon]] felac ym 1934 cafywd tîm oedd yn cynrychioli ''Iwerddon Rydd'' a [[Gogledd Iwerddon]] yn 1934. Gadawodd ''[[Gweriniaeth Iwerddon Rydd'']] y gymanwlad yn 1937 odan yr enw [[Gweriniaeth IwerddonGymanwlad]] yn 1949.<br />
8: Cafodd Guyana Brydeinig ei ail enwi yn Guyana ym 1966.<br />
8: Ymunodd [[Malaya]], [[North Borneo]], [[Sarawak]] a [[Singapore]] i greu ffederasiwn [[Malaysia]] yn 1963. Gadawodd Singapôr y ffederasiwn yn 1965.<br />
9: YmunoddGadawodd y [[Gymanwlad]] ar ôl ail ymuno â [[Canada|ChanadaChina]] ynym 19491997.<br />
10: CreoddCystadlodd [[De RhodesiaMalawi]] a, [[Gogledd RhodesiaZambia]] ffederasiwn gydaa [[NyasalandZimbabwe]] ynfel 1953rhan felo [[Rhodesia aand Nyasaland]], parhaodd hyn tanrhwng 19631958-1962.<br />
11: RhanwydYmunodd i greuâ [[De Rhodesia]] a [[Gogledd RhodesiaCanada|Chanada]] yn 19531949.<br />
12: Ymunodd [[Zanzibar]] a [[Tanganyika]] i greu ffederasiwn [[Tanzania]] yn 1964.<br />
12: Cystadlwyd o 1958–1962 fel rhan o [[Rhodesia a Nyasaland]].<br />
13: CreoddGadawodd [[ZanzibarZimbabwe]] ay [[Tanganyika]] ffederasiwn i greu [[TanzaniaGymanwlad]] yn 19642003.<br /></small>
14: Gadawodd y gymanwlad yn 2003.<br /></small>
=== Cenhedloedd sydd heb gystadlu ===