Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Y Blew"

Ychwanegwyd 21 beit ,  6 blynedd yn ôl
manion iaith
(manion)
(manion iaith)
| URL =
| aelodaupresenol =
| cynaelodau = Prif leisydd: Maldwyn Pate<br />Gitar Flaen: [http://en.wikipedia.org/wiki/Rick_Lloyd Richard Lloyd]<br />Gitar Fas: Dafydd Evans (mab [[Gwynfor Evans]])<br />Allweddellau: Dave Williams<br />Drymiau: Geraint Evans/Topsi
}}
[[Band roc]] Cymraeg arloesol, gynnar oedd '''Y Blew''' a ystyrir fel y grŵp roc trydanol cyntaf i ganu’n Gymraeg ac i rhyddhau record. Fe'i sefydlwyd ym Mhasg [[1967]], gan bedwar o fyfyrwyr [[Prifysgol Cymru, Aberystwyth]] a oedd wedi syrffedu ar ganu ysgafn, hen ffasiwn Cymraeg ac yn ymwybodol o’r angen i ddatblygu cerddoriaeth berthnasol i bobl ifanc: Maldwyn Pate, Dafydd Evans, Dave Williams a Geraint Evans.
 
<blockquote>'''''Mae eisiau i bobol sgrechian mewn Cymraeg sâl''''' - Y Blew <ref>{{harvnb|Hanes y Blew|1986|p=2}}</ref> </blockquote>
 
Cynhalwyd gig arloesol yn neuadd [[Talybont]] ym Mhasg 1967. Er mwyn cael yr offer i ddatblygu ymhellach, bu'n rhaid i'r band benthyca swm sylweddol o arian.
==Teithiau==
[[Delwedd:Y Blew Poster.jpg|thumb|left|Poster gig Y Blew, Talybont]]
Penderfynodd y band fynd ati o ddifrif i drefnu teithiau o gigs, fe drefnodddrefnon ynhw band tairdair taith pob un yn neNe Cymru,: y cyntaf ym mis Mehefin, yr ail ynym fismis Gorffennaf a’r trydydd yn Awst-Medi. Ar y pryd nid oedd modd rhentirhentu system sain am y noson a bu'n rhaid benthyg swm sylweddol o arian i brynu offer a fan.
 
Roedd trefnutrefniadau'r daith gigs yn hollol broffesiynol,: llogwyd byrddau hysbysebu enfawr a dosbarthwyd miloedd o daflenni yn cyhoeddi "Mae'r Blew yn dod".
Mae rhai o'r memorobilia hyn i'w gweld yn yr arddangosfa newydd yn y [[Llyfrgell Genedlaethol Cymru|Llyfrgell Genedlaethol]] yn Aberystwyth.<ref>[http://canmlwyddiant.llgc.org.uk/cy/XCM1967/book/2/1/1.html Gwean y Llyfrgell Genedlaethol;] adalwyd 5 Awst 2014</ref>
Bu’r nosweithiau’n llwyddiannus iawn, yn aml fe ddaeth holl bobl ifanc yr ardal i weld y ffenomenon yn eu pentref. Yn dilyn un gig fe ddarganfu’r band negeseuon mewn lipstic dros eu fan a ysgrifennwyd gan ferched oedd wedi bod yn y noson. <ref>{{harvnb|Hanes y Blew|1986|p=4}}</ref>
 
<blockquote> ''Roedden ni’n gwneud caneuon oddi ar Sargent Pepper a’u cyfieithu i Gymraeg.. roedden ni hyd yn oed yn canu San Fransisco gan [http://en.wikipedia.org/wiki/Scott_McKenzie Scott McKenzie] yn Gymraeg, a caneuon [http://en.wikipedia.org/wiki/Cream_(band) Cream] pethe felly, a rhai ein hunain hefyd, yn arbennig rhai oedd yn rhoi cyfle i Richard Lloyd chwarae gitar. Roedd e’n gitarydd eitha da, y steil ar y pryd oedd i sefyll reit lan at yr ampliffier er mwyn cael feedback'' - Dafydd Evans. </blockquote>
 
[[File:sgt pepper.jpg|thumb|300px|Cofir haf 1967 fel y [http://en.wikipedia.org/wiki/Summer_of_Love Summer of Love] gyda’r mudiad hipiaidd yn seiliedig ar ‘heddwch a chariad’ ar ei anterth. Roedd y cyfryngau poblogaidd yn llawn rhybuddion am bobl ifanc yn troi i ffwrdd o ddisgyblaeth y genhedlaeth hŷn wrth ymddiddori mewn cyffuriau ac agweddau mwy agored iat rywioldebryw. Roedd y [[The Beatles|Beatles]] newydd ryddhau eu halbwm siecadeligseicadelig ‘Sgt''Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band’Band'' ac wedi aros ym [[Bangor|Mangor]] ar gyfer penwythnos o fyfyrdod gyda Guru Indiaid.]]
 
==Eisteddfod Bala, 1967==
Ni fentrodd teithiau'r band i'r gogledd o [[Corris|Gorris]], er i grwpiau pop a roc Saesneg eu hiaith chwarae'n gyson mewn nifer fawr o neuaddau, caffis a chlybiau trwy ogledd Cymru ar hyd y 1960au. Teimlodd Y Blew nad oedd y gogleddwyr yn barod am roc Cymraeg trydanol neu am newid yr arfer o [[noson lawen|nosweithiau llawen]] traddodiadol gyda cherddoriaeth acwstig gwerin fel [[Dafydd Iwan]] a [[Tony ac Aloma]] a grwpiau 'hogia' fel [[Hogia Llandegai]] a [[Hogia’r Wyddfa]]. Unig berfformiad Y Blew yn y gogledd oedd yn ystod [[Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Bala 1967]]. Roedd Maes yr Ŵyl wedi’i rhannu'n sawl rhan, Maes A, Maes B a Maes C ayb… gyda’r bobl ifanc yn gwersylla ar ‘Maes B’ ble perfformiodd y Blew gan ddod ag ysbryd a llawenydd y diwylliant newydd siecadelig. <ref>{{harvnb|Hanes y Blew|1986|p=8}}</ref>
 
Fe deimlodd Y Blew nad oedd y gogleddwyr yn barod am roc Cymraeg trydanol neu am newid yr arfer o [[noson lawen|nosweithiau llawen]] draddodiadol gyda cherddoriaeth acwstig gwerin fel [[Dafydd Iwan]] a [[Tony ac Aloma]] a grwpiau 'hogia' fel [[Hogia Llandegai]] a [[Hogia’r Wyddfa]]. Unig berfformiad Y Blew yn y gogledd oedd yn ystod Eisteddfod Genedlaethol Y Bala, 1967.
 
Roedd Maes yr ŵyl wedi’i rhanni i sawl rhan, Maes A, Maes B a Maes C etc… gyda’r bobl ifanc yn gwersylla ar ‘Maes B’ ble perfformiodd y Blew gan ddod ag ysbryd a llawenydd y diwylliant newydd siecadelig. <ref>{{harvnb|Hanes y Blew|1986|p=8}}</ref>
 
==Diwedd y grŵp==
Perfformiodd y band hyd at Nadolig 1967 ond fe roddwyd y gorau iddi gyncyn diwedd y flwyddyn ac fe wasgarodd yr aelodau,; aeth y canwr Maldwyn Pate yn mynd i fyw yni [[Efrog Newydd]] ille weithiogweithiodd fel [[coreograffi|coreograffydd]]. Fe aethAeth Richard Lloyd i fod yn aelod o’r grwp llwyddiannus y [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Flying_Pickets Flying Pickets] a gyrhaeddod rhif un yn siartiau Prydain gyda ‘'Only You’’ dros Nadolig 1983. <ref>{{harvnb|Hanes y Blew|1986|p=14}}</ref>
 
Ar ôl i’r Blew chwalu fe gymerodd hi 5 mlynedd i’r band roc trydanol nesaf i’w ffurfio, gyda: [[Brân]] ac yna [[Edward H. Dafis]] tua 1972-3.
 
<blockquote>''Rwy’n credu ei fod e wedi cymered amser i’r geiniog syrthio. Roedd ‘ethos’ y Cymry Cymraeg - Perlau Taf, Y Pelydrau.. dyna fath o beth oedd yn mynd ar y pryd'' - meddai Dafydd Evans mewn cyfweliad ym 1986. <ref>{{harvnb|Hanes y Blew|1986|p=14}}</ref></blockquote>
 
==Y Sengl ''Maes B''==
[[File:Y_Blew_Record_Sengl_Maes_B_1967.jpg |thumb|left|Clawr sengl Maes B, Y Blew]]
Gwahoddwyd Y Blew i recordio sengl gyda [[Recordiau Cambrian]] a oedd yn arfer rhyddhau cerddoriaeth corau a chanu ysgafn ond roedd y band o'r farn nad oedd offer recordio un trac y cwmni'n addas. Fe benderfynon dderbyn cynnig cwmni [[Qualiton]], Pontardawe, amgan roeddenteu bod yn gallu cynnig defnydd stiwdio gyda mwy o draciau BBC Abertawe. <ref>{{harvnb|Hanes y Blew|1986|p=12}}</ref>
 
Er i deitl y gân dathluddathlu dyfodiad siecadelia i MaesFaes B yr Eisteddfod, nid yw geiriau'r gân yn cyfeirio at faes yr Eisteddfod. Mae geiriau'r gân yn adlewyrchu ffasiwn seicedelig 1967 gyda llinellau fel ''pam 'na nei di ddod 'da fi i weld y tylwyth teg a chael clywed cloc y dref yn taro tair ar ddeg''. <ref>{{harvnb|Hanes y Blew|1986|p=8}}</ref> Fe'i hsgrifennwyd y noson gynt, y dôn gan Dave Williams (Allweddellau) gydag ambell awgrym gan Maldwyn Pate. Y dylanwad mwyaf ar Dave Williams ar y pryd oedd sŵn [[Tamla Motown]] sydd i'w clywed yn glir ar y drymio.
 
Recordiwyd y cyfan, yn cynnwys yr ail ochr, mewn ychydig o oriau gan roeddfod y band ar frys i gyrraedd [[Aberystwyth]] i chwarae dwy gig y noson honno (un yn Neuadd y PlwyfDref a'r llall yng Ngwesty'r Marine). Nid oedd y drymiwr wedi ei chlywedclywed Maes B, nes cyrraeddiddo gyrraedd y stiwdio. Ar y recordiad fe glywir Pate yn canu 'edrych ar y snos' yn lle 'nos', ond nid oedd amser i'w gywiro.
Ysgrifennwyd y gân ''Maes B'' y noson gynt, y dôn gan Dave Williams (Allweddellau) gydag ambell awgrym gan Maldwyn Pate. Dylanwad mwyaf ar Dave Williams ar y pryd oedd sŵn [[Tamla Motown]] sydd i'w clywed yn glir ar y drymio.
 
Fe hoffai'r band fod wedi cael sŵn trymach, mwy cyfoes, yn debycach i Cream a ''Hey Joe'', [[Jimi Hendrix]] a oedd yn llwyddiannaullwyddiant mawr ar y pryd, ond nid oedd yn bosib argydag offer elfennol stiwdio BBC Abertawe.
Recordiwyd y cyfan, yn cynnwys yr ail ochr, mewn ychydig o oriau – roedd y band ar frys i gyrraedd Aberystwyth i chwarae dwy gig y noson honno (un yn Neuadd y Plwyf a'r llall yng Ngwesty'r Marine). Nid oedd y drymiwr wedi ei chlywed nes cyrraedd y stiwdio. Ar y recordiad fe glywir Pate yn canu 'edrych ar y snos' yn lle 'nos', ond nid oedd amser i'w gywiro.
 
Credir i tua 2,000 o senglau cael eu gwasgu. Ni chafodd y gân fawr o chwarae ar y radio, prin oedd y Gymraeg i’w clywedchlywed gyda’r gwasanaethau radio wedi'u lleoli yn Llundain ar yr adeg honno. Fe adolygwyd Maes B ar raglen panel yn trafod recordiau newydd eu rhyddhau ar BBC Radio 1 (fe lansiwyd Radio 1 yn fis Hydref 1967 mis cyn rhyddhau ''Maes B'') ond roedd y panelwyr o dan yr argraff bod canu yn Gymraeg ond yn ddim ond rhyw fath o gimig gwerthu.
Fe hoffai'r band wedi cael sŵn trymach, mwy cyfoes, yn debycach i Cream a ''Hey Joe'', [[Jimi Hendrix]] a oedd yn llwyddiannau mawr ar y pryd, ond nid oedd yn bosib ar offer elfennol stiwdio BBC Abertawe.
 
Meddai Dafydd Evans ''Fe wnaethon nhw werthu'n dda yn neNe Cymru,; doedden ni ddim wedi perfformio yn y gogledd felly roedd y gwrthiant yn is''. <ref>{{harvnb|Hanes y Blew|1986|p=13}}</ref>
Credir i tua 2,000 o senglau cael eu gwasgu. Ni chafodd y gân fawr o chwarae ar y radio, prin oedd y Gymraeg i’w clywed gyda’r gwasanaethau radio wedi'u lleoli yn Llundain ar yr adeg honno. Fe adolygwyd Maes B ar raglen panel yn trafod recordiau newydd eu rhyddhau ar BBC Radio 1 (fe lansiwyd Radio 1 yn fis Hydref 1967 mis cyn rhyddhau ''Maes B'') ond roedd y panelwyr o dan yr argraff bod canu yn Gymraeg ond yn rhyw fath o gimig gwerthu.
[[Delwedd:The_Second_Album_(The_Spencer_Davis_Group_album).jpg|thumb|left|100px|Clawr Spencer Davis]]
 
Meddai Dafydd Evans ''Fe wnaethon nhw werthu'n dda yn ne Cymru, doedden ni ddim wedi perfformio yn y gogledd felly roedd y gwrthiant yn is''. <ref>{{harvnb|Hanes y Blew|1986|p=13}}</ref>
 
 
[[Delwedd:The_Second_Album_(The_Spencer_Davis_Group_album).jpg|thumb|left|100px|Clawr Spencer Davis]]
====Ochr 2 – ''Beth Sy'n Dod Rhyngom Ni''====
Mae ail ochr y sengl yn fersiwn Y Blew o'r gân [http://en.wikipedia.org/wiki/Curtis_Mayfield Curtis Mayfield] ''You Must Believe Me''.
Mae'r [[Trwnyau Coch]] yn canu fersiwn o ''Beth Sy'n Dod Rhyngom Ni'' ar eu record hir ''Rhedeg Rhag y Torpidos'' (1980, SAIN-1186M).
 
==Cyfeiriadau a teyrngedautheyrngedau i ''Maes B''==
[[Delwedd:Hanes y Blew 1986.jpg|thumb|150px|Clawr ffansin Cymdeithas yr Iaith, 1986]]
Prin iawn bu’r sylw i’r Blew wedi 1967. gydaYm sîn1986, rocbron Cymraegi ynugain tyfumlynedd oers fandiau‘’Y diweddarachBlew’’ felfe [[Brân]]gyhoeddwyd ‘’Hanes y Blew’’ acgan [[EdwardCymdeithas H.yr DafisIaith]]. Yn drawsgrifiad o gyfweliad gyda Dafydd Evans yn cynnwys lluniau a ffrufwydthoriadau tuapapur 1972-73archif.
 
DimCymerwyd ondhyd ynat 1997 fecyn wnaethpwydrecordio rhaglen deledu dogfenddogfen am Y Blew ar S4C.
Ym 1986, bron i ugain mlynedd ers ‘’Y Blew’’ fe gyhoeddwyd ‘’Hanes y Blew’’ gan [[Cymdeithas yr Iaith]]. Yn drawsgrifiad o gyfweliad gyda Dafydd Evans yn cynnwys lluniau a thoriadau papur archif.
<ref>{{cite web |url=http://ybydysawd.com/2013/08/y-blew/|title=Y Blew |last= |first= |publisher=S4C |date=28 Awst 2013 |website= Y Bydysawd.com |accessdate=27 Gorffennaf 2014}}</ref> YnRoedd hon yn cynnwys ffilmiau archif o berfformiad teledu’r band, cyfweliad gyda’r aelodau a'r rhai a oedd yn eu cofio, ar ddiwedd y rhaglen mae’r aelodau’n ail-recordio ‘Maes B’ mewn stiwdio fodern.
 
Hefyd yn 1997 fe ddychwelodd yr Eisteddfod Genedlaethol i’r Bala, a bu sawl erthygl cylchgrawngylchgrawn a radio yn cyfeirio at Eisteddfod 1967 a’r Blew. Penderfynwyd enwi’r pafiliwn cerddoriaeth roc oedd newydd ei sefydlu yn ‘Maes B’
Dim ond yn 1997 fe wnaethpwyd rhaglen deledu dogfen am Y Blew ar S4C.
<ref>{{cite web |url=http://ybydysawd.com/2013/08/y-blew/|title=Y Blew |last= |first= |publisher=S4C |date=28 Awst 2013 |website= Y Bydysawd.com |accessdate=27 Gorffennaf 2014}}</ref> Yn cynnwys ffilmiau archif o berfformiad teledu’r band, cyfweliad gyda’r aelodau a rhai oedd yn eu cofio, ar ddiwedd y rhaglen mae’r aelodau’n ail-recordio ‘Maes B’ mewn stiwdio fodern.
 
Hefyd yn 1997 fe ddychwelodd yr Eisteddfod Genedlaethol i’r Bala, bu sawl erthygl cylchgrawn a radio yn cyfeirio at Eisteddfod 1967 a’r Blew. Penderfynwyd enwi’r pafiliwn cerddoriaeth roc oedd newydd ei sefydlu yn ‘Maes B’
'''Enwyd ar ôl Maes B'''
* '''Maes B''' - Tri deg mlynedd ar ôl i'r Blew ymddangos yn Eisteddfod Y Bala, 1967, fe ddychwelodd yr Eisteddfod Genedlaethol i'r Bala ym 1997 ac fe enwyd y pafiliwn cerddoriaeth roc newydd yn 'Maes B'.
* '''Maes E''' - Cân [[Datblygu]] a rhyddhawyd ym 1999. Y llythyren 'E' yn yr achos yma yw'r cyffur ecstasy, roedd ffasiwn ‘E’ wedi bod ar ei anterth yn y 1990au.
* '''Maes D''' - Mae pafiliwnPafiliwn yr Eisteddfod i ddysgwyr Cymraeg, bellach ynyw 'Maes D'
* '''MaesE.com''' - Yn 2002 fe sefydlodd Nic Dafis y fforwm trafoddrafod ar lein poblogaidd [http://maes-e.com/ Maes-E.com]
* '''Maes-T''' - Mae Canolfan Bedwyr, Prifysgol Bangor yn galw eu gwefan termau yn [http://maes-t.com/ Maes-T.com]
 
* Mae’r gân ‘’Maes B’’ ar gael ar CD ‘’’Degawdau Roc (1967-82)’’ Recordiau Sain, 2004, SCD2376 [http://www.sainwales.com/cy/store/sain/sain-scd-2376]
 
==Llyfryddiaeth==
 
*''Llyfr Dafydd Evans'': ''Y Blew a Buddugoliaeth Gwynfor'' Cofant Dafydd EvanEvans. Detholiad cynnwyso dyddiaduronddyddiaduron plentyndod a chyfnod coleg Dafydd Evans rhwng 1954 a 1967, yn cynnws cyfnod 'Y Blew'. Gwasg Y Lolfa, ISBN: 0862436729 [http://www.ylolfa.com/cy/dangos.php?ISBN=0862436729]
'''Llyfr Dafydd Evans'''
* ''Y Blew a Buddugoliaeth Gwynfor'' Cofant Dafydd Evan. Detholiad cynnwys dyddiaduron plentyndod a chyfnod coleg Dafydd Evans rhwng 1954 a 1967, yn cynnws cyfnod 'Y Blew'. Gwasg Y Lolfa, ISBN: 0862436729 [http://www.ylolfa.com/cy/dangos.php?ISBN=0862436729]
 
 
* [http://centenary.llgc.org.uk/cy/XCM1967/book/2/1/3.html Eitemau o archif Y Blew, Llfyrgell Genedlaethol Cymru]
'''Hanes Y Blew, 1986''' {{cite book |last=Cymdeithas yr Iaith Gymraeg |first=Rhanbarth Clwyd |title=Hanes y Blew |date=1986 |ref=harv}}
{{refend}}
 
 
{{Eginyn Cerddoriaeth Cymru}}
 
{{DEFAULTSORT:Blew, Y}}