Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Y plygain"

Lleihawyd o 111 beit ,  6 blynedd yn ôl
Roedd cyfeiriad at hyn yn y paragraff cyntaf. Symud y gweddill ato.
(Roedd cyfeiriad at hyn yn y paragraff cyntaf. Symud y gweddill ato.)
[[Delwedd:Lucia in Vienna 4.jpg|de|bawd|300px]]
Gwasanaeth Nadolig traddodiadol wedi'i gynnal yn fore ydy'r '''plygain'''. Daw unigolion, deuawdau, grwpiau a theuluoedd ymlaen i du blaen yr eglwys i ganu [[carol plygain]]. Rhwng tri a chwech y bore y cynhaliwyd y gwasanaeth fel arfer, er bod yr amseroedd, bellach, yn amrywio'n fawr. Cred rhai y daw'r gair 'plygain' o'r gair [[Lladin]] ''pullicantiopullicantiō''<ref>http://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?plygain</ref>, sef 'ar ganiad y ceiliog'; cred eraill mai o'r gair 'plygu' y daw. Fe'i ceir hefyd yn y [[Llydaweg]] fel ''pellgent''. Mae sawl amrywiad ar y gair: pylgen, pilgen, plygan, plygen a.y.y.b. Ceir enghraifft o'r gair mewn llawysgrifau Cymraeg mor gynnar a'r 13eg ganrif ('pader na pilgeint na gosber'); y gair Llydaweg am [[Sion Corn]] ydy ''Tad-kozh ar pellgent'' ("Tad-cu y plygain").
 
Mewn rhai mannau, arferai'r bobl wneud [[cyflaith]] i ddisgwyl yr amser cychwyn. Gwyddom i hyn ddigwydd ym [[Marford]], [[Sir y Fflint]] er enghraifft. Yn [[Llanfair Dyffryn Clwyd]], yn 1774, gwyddom i'r trigolion lleol gynnau cynhwyllau, dawnsio a chanu cyn mynd i'r plygain.
 
Mewn mannau eraill, cafwyd gorymdeithiau i'r eglwys o ganol y dref: [[Dinbych-y-pysgod]], [[Talacharn]] a [[Llanfyllin]]. Cynheuwyd ffaglau a hebryngwyd y rheithor lleol ar flaen yr orymdaith.
 
==Geirdarddiad==
 
Tardda'r gair "plygain" o'r [[Lladin]] ''pullicantiō'', sydd yn golygu "caniad y ceiliog". <ref>http://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.html?plygain</ref> Fe'i ceir hefyd yn y [[Llydaweg]] fel ''pellgent''.
 
==Cynnau Cannwyll==