Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Penrhyn y Crimea"

Ychwanegwyd 461 beit ,  6 blynedd yn ôl
ailwampio
B (newid hen enw, replaced: Uzbekistan → Wsbecistan, Wcráin → Wcrain (5) using AWB)
(ailwampio)
: ''Am y bwlch yng [[Gwynedd|Ngwynedd]] a adwaenir fel "Bwlch y Crimea" gweler [[Bwlch y Gorddinan]].''
 
[[File:Crimea.Yayla.Cliff-2.jpg|250px|bawd|[[Mynyddoedd Crimea]] ger dinas [[Alushta]].]]
[[Delwedd:Map of Ukraine political simple Oblast Krim.png|bawd|de|300px|Map yn dangos lleoliad Gweriniaeth Hunanlywodraethol y Crimea o fewn Wcrain]]
 
Mae '''Penrhyn y Crimea''' ([[Wcraineg]]:neu Кримський півострів;'''Crimea''' ([[Rwsieg]]: Крымский полуостров a; [[Tatareg Crimea]]: Qırım yarımadası; [[Wcraineg]]: Кримський півострів) yn ddarn mawr o dir ar arfordir gogleddol [[y Môr Du]] ac sydd bron wedi'i amgylchynnu gan ddŵr. Saif i'r de o [[Wcrain]] ac i'r gorllewin o [[Kuban]], [[Rwsia]]. Ers 2014 mae'r Crimea yn ffurfio Dosbarth Ffederal Crimea, sy'n cynnwys [[Gweriniaeth Crimea]] a Dinas [[Sevastopol]].
 
Mae dau fôr o'i gwmpas: Y Môr Du a [[Môr Azov]] tua'r dwyrain gyda [[Isthmws Perekop]] yn ei gysylltu â'r tir mawr. Mae rhan helaeth y Crimea yn wastadedd ond mae'n codi i 1545m (5069 troedfedd) yn y de gyda chopa [[Gora Roman-Kosh]], yr uchaf o gadwyn o fryniau ar hyd arfordir de-ddwyreiniol yr orynys a adnabyddir fel [[Mynyddoedd Crimea]]. Y prif ddinasoedd yw [[Feodosia]], [[Kerch]], [[Sevastopol]], [[Yalta]], [[Yevpatoria]] a [[Simferopol]], y brifddinas.
 
Mae mwyafrif y boblogaeth (58%, Cyfrifiad 2001) yn [[Rwsiaid]] ethnig, gyda niferoedd sylweddol ohefyd [[Wcrainiaid]] (24%) a [[Tatariaid Crimea|Thatariaid Crimea]] (12%). Rwsieg yw mamiaith y mwyafrif (77%, Cyfrifiad 2001) hefyd, er bod nifer o bobl â'r Datareg Crimea (11%) a'r Wcraineg (10%) fel mamiaith. Yr unig iaith swyddogol yw'rdan Wcraineg,feddiant erWcrain bodoedd yyr RwsiegWcraineg, ynond caelers eiailymuno defnyddioa Rwsia yn eang2014 armae'r gyferRwsieg, materionWcreineg ya'r llywodraethDatareg hunanlywodraetholyn ieithoedd swyddogol.
 
==Perchnogaeth==
[[Delwedd:Map of Ukraine political simple Oblast Krim.png|bawd|de|300px220px|Map yn dangos lleoliad Gweriniaeth Hunanlywodraethol y Crimea o fewn Wcrain]]
Yn 2014 cafwyd cryn ddadlau ynghylch perchnogaeth y Crimea. HydBu'n rhan o [[Rwsia]] o'r 18fed ganrif ymlaen. Arosodd yn rhan o Rwsia pan sefydlwyd yr [[Undeb Sofietaidd]]. O ganol y 1950au, pan benderfynodd [[Nikita Khrushchev]] ei roi i Weriniaeth Sofietaidd Wcrain, hyd 2014 fe'i gweinyddwyd fel gweriniaeth hunanlywodraethol o dan reolaeth [[Wcrain]]. Enw swyddogol y weriniaeth honno oedd '''Gweriniaeth Hunanlywodraethol y Crimea''' (Wcraineg ''Автономна Республіка Крим/Avtonomna Respublika Krym, Tatareg Crimea ''Qırım Muhtar Cumhuriyeti'').
 
Ym Mawrth 2014, yn dilyn cynyddy chwyldro neu ''coup'' yn niferoedd[[Kiev]] milwyra Rwsiaddisodlodd i'ryr Arlywydd penrhynPetroshenko, pleidleisiodd trigolion y Crimea dros sefydlu "[[Gweriniaeth Crimea]]. Ar y pryd, dim ond Rwsia oedd yn ei chydnabod; gweler [[Rhestr gwledydd anghydnabyddedig]].
 
==Hanes==
Coloneiddwyd y Crimea gan y [[Groeg yr Henfyd|Groegiaid]] yn y [[6ed ganrif CC]]. Cafodd ei oresgyn yn ddiweddarach gan y [[Gothiaid]], yr [[Hyniaid]] ac eraill. Yn [[1239]] cafodd ei wneud yn ''khaniad'' gan [[Tatariaid]] yr [[Haid Euraidd]]. Cipiwyd y ''khaniad'' gan y [[Twrci|Tyrciaid]] yn [[1475]] a chafodd y Crimea ei feddiannu gan [[Rwsia]] yn [[1783]]. Rhwng [[1853]] a [[1856]] ymladdwyd [[Rhyfel y Crimea]] yno rhwng lluoedd Rwsia ar un ochr a lluoedd [[DU|Prydain]], [[Ffrainc]] ac [[Ymerodraeth yr Otomaniaid]] ar yr ochr arall. Meddiannwyd y Crimea gan yr [[Almaen]] [[Natsïaeth|Natsïaidd]] yn yr [[Ail Ryfel Byd]] ([[1941]]-[[1943]]). Ar ôl y rhyfel cafodd y Tartariaid eu halltudio i [[Wsbecistan]] yn eu crwnswth am gydweithredu, yn ôl yr honiad, â'r Almaenwyr. Ers cwymp yr [[Undeb Sofietaidd]] mae llawer ohonynt wedi dod yn ôl.
 
==Oriel==
<gallery>
File:Sevastopl View.jpg|Arfordir dinas [[Sevastopol]]
File:Crimea.Yayla.Cliff-1.jpg|[[Yalta]]
File:Summer sunset over the Sevastopol bay.jpg|Y machlud dros [[Sevastopol]]
File:Crimea.Yayla.Cliff-2.jpg|[[Mynyddoedd Crimea]] ger dinas [[Alushta]]
</gallery>
 
==Gweler hefyd==
*[[Rhyfel y Crimea]]
*[[Betsi Cadwaladr]]
*[[Gweriniaeth Crimea]]
*[[Rhyfel y Crimea]]
 
==Cyfeiriadau==
[[Categori:Daearyddiaeth Rwsia]]
[[Categori:Daearyddiaeth Wcrain]]
[[Categori:Hanes Rwsia]]
[[Categori:Hanes Wcrain]]
[[Categori:Y Môr Du]]