Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Gŵydd"

Lleihawyd o 25 beit ,  3 blynedd yn ôl
B
canrifoedd a Delweddau, replaced: 19eg ganrif19g, 18fed ganrif18g, 13eg ganrif13g using AWB
(tacluso a Blwch tacson, replaced: {{Taxobox → {{Blwch tacson using AWB)
B (canrifoedd a Delweddau, replaced: 19eg ganrif19g, 18fed ganrif18g, 13eg ganrif13g using AWB)
Fel y gair Saesneg ''"goose"'', a'r [[Almaeneg|Almaeneg Uchel]] ''"guoske"'' tarddiad [[Proto-Indo-Ewropeg]] sydd i'r gair "gŵydd". ''"Gé"'' yw'r [[Gwyddeleg|Wyddeleg]] a ''"ghāz"'' ym [[Persieg|Mhersieg]], pob un yn ddigon tebyg i'r Gymraeg.<ref name=Partridge>{{Cite book|last=Partridge|first=Eric|authorlink=Eric Partridge|title=Origins: a Short Etymological Dictionary of Modern English|publisher=Greenwich House|year=1983|location=New York|isbn=0-517-414252|pages=245–246}}</ref><ref>{{cite book|last=Crystal|first=David |year=1998|title=The Cambridge Encyclopedia of Language|isbn= 0-521-55967-7}}</ref> ''"Gé"'' yw'r [[Gwyddeleg|Wyddeleg]], ''"guit"'' mewn [[Cernyweg|Hen Gernyweg]], ''"gwaz"'' ([[Llydaweg|Llydaweg diweddar]], ''"géd"'' ([[Hen Wyddeleg]]. Mae'n ddigon tebyg, fod y gair yn tarddu o sŵn clebar yr aderyn: ''"gha gha"'' yw'r gair mewn Gwyddeleg diweddar. Yn Ne Cymru arefrid galw'r gwyddau, i'w bwydo, gan weiddi arnynt: "Gis, gis gis, giso bach!".
 
Ymddengys y gair yn gyntaf mewn ysgrifen yn y Gymraeg yn y [[13eg ganrif13g]], mewn dwy lawysgrif: [[Llyfr Du Caerfyrddin]] (''Boed emendiceid ir guit'') ac yn [[Y Llyfr Du o'r Waun]] (''er uyt or''). Ychydig yn ddiweddarach, ceir cofnod yn [[Llyfr Blegywryd]], sef un o'r tri dull taleithiol ar [[Cyfraith Hywel|Gyfraith Hywel]] (''Y neb a gaffo gwydeu yn y ty''). Sonia [[Dafydd ap Gwilym]] hefyd am yr ŵydd (''Ac ogylch Castell Gwgawn, / Gogwydd cyw gŵydd lle câi gawn.'')
 
==Dofi a bridio==
Ni wyddys ym mhle y dofwyd yr ŵydd yn gyntaf, naill ai yn ne-ddwyrain [[Ewrop]] neu yn [[yr Aifft]] o bosib. Mae hefyd yn bosib iddynt gael eu magu yn y ddau le ar yr un pryd, yn annibynol i'w gilydd. O'r Ŵydd Eifftaidd mae gwyddau de-ddwyrain Ewrop yn tarddu, ac o'r Ŵydd Wyllt mae gwyddau Ewrop (neu'r ''Anser anser'') yn tarddu. Bridiwyd llawer o fathau gwahanol o wyddau o'r ŵydd wyllt wreiddiol, gan gynnwys: Toulouse, Embden, Steinbacher, Pilgrim, y Byff Americanaidd a'r brid Cymreig, sef Byff Brycheiniog (''Brecon Buff''). Porai miloedd o wyddau ar fynyddoedd Cymru erbyn y [[18fed ganrif18g]], yn enwedig ar dir comin. Ceir tystiolaeth weledol o hyn mewn hen waliau sych, lle ceir weithiau 'dyllau gwyddau' yn enwedig mewn waliau terfyn y comin. Arferid gosod basged yn y cilfachau er mwyn i'r gwyddau gael lle diddos i nythu.<ref>''Fferm a Thyddyn''; Calan Gaeaf 2015; Rhif 56</ref>
 
==Y porthmon gwyddau==
 
==Y Nadolig==
Roedd eu niferoedd ar eu huchaf yn y [[19eg ganrif19g]], oherwydd y galw am eu cig ar fwrdd y [[Nadolig]].
 
==Cyfeiriadau==
420,642

golygiad