Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Gweriniaeth Iwerddon"

Lleihawyd o 5 beit ,  3 blynedd yn ôl
B
clean up
B (→‎Daearyddiaeth: canrifoedd a Delweddau using AWB)
B (clean up)
[[Delwedd:Ladys View County Kerry Ireland.jpg|bawd|chwith|''Golygfa'r Arglwyddes'' yn Swydd Ciarraí (Kerry)]]
 
Yn fras, gellir disgrifio nodweddion daearyddol Iwerdon fel gwastadeddau eang yng nghanol yr ynys, gyda mynyddoedd gerllaw'r arfordir yn amgylchynu'r gwastadedd hwn. Y mynydd uchaf yw [[Carrauntoohil]] ([[Gwyddeleg]]: ''Corrán Tuathail''), sy'n 1,041 medr (3,414 troedfedd) o uchder. Ceir nifer sylweddol o [[ynys]]oedd o amgylch yr arfordir, yn enwedig oddi ar yr arfordir gorllewinol.
 
Yr afon fwyaf ar yr ynys yw [[Afon Shannon]], sy'n 259 km (161 millir) o hyd, gydag [[aber]] sy'n 113 km (70 milltir) arall o hyd. Mae'n llifo i [[Môr Iwerydd|Fôr Iwerydd]] ychydig i'r de o ddinas [[Limerick]]. Ceir hefyd nifer o lynnoedd sylweddol o faint.
=== Cyfansoddiad 1937 ===
 
Yn 1937 cynhaliwyd refferendwm i sefydlu cyfansoddiad newydd i Iwerddon, y cyfansoddiad sydd mewn grym o hyd. Nid oedd unrhwy son yn y cyfansoddiad hwn am na brenin na chynrychiolydd Brenhinol yn Iwerddon, er ni fu i'r cyfansoddiad ddweud bod Iwerddon bellach yn wladwriaeth nac yn hollol annibynnol. I bob pwrpas roedd y cysylltiad rhwng y Deyrnas Unedig a'r Wladwriaeth Rydd ar ben. O dan y cyfansoddiad hwn Iwerddon (Éire, Ireland) oedd enw'r wlad, nid y Weriniaeth Rydd, a dyma'r sefyllfa gyfreithiol hyd heddiw.
 
=== Deddf Gweriniaeth Iwerddon ===
=== Y Werinaeth Wyddelig a Gweriniaeth Iwerddon ===
 
Nid yw'r ddau derm hyn yn gyfystyr â'i gilydd. Defyddir yr enw 'y Weriniaeth Wyddelig' (Saesneg: The Irish Republic) i gyfeirio at y wladwriaeth chwildroadol a sefydlwyd yn 1916 gyda gwrthryfel y Pasg yn Nulyn a mannau eraill yn Iwerddon. Dyma'r wladwriaeth a anfonodd gynrychiolwyr i negodi gyda chynrychiolwyr Prydain Fawr ac Iwerddon yn 1921. Gwrthododd nifer helaeth o'r boblogaeth a'r Dáil (Senedd Iwerddon) dderbyn bod y wladwriaeth hon wedi dod i ben pan sefydlwyd y 'Wladwriaeth Rydd' ac mae rhai'n mynnu bod y wladwriaeth hon yn parhau i fodoli'n de juré (yn ôl y gyfraith o hyd). Dyma'r wladwriaeth a roddodd Byddin Weriniaethol Iwerddon ei theyrngarwch iddi tan yn ddiweddar iawn, ac y mae rhai carfannau 'milwriaethus' yn honni bod y wladwriaeth hon yn bodoli o hyd, er yn guddiedig, a bod pob gwladwriaeth arall (Éire/Ireland a Gogledd Iwerddon) yn anghyfreithlon.
 
Defnyddir yr enw 'Gweriniaeth Iwerddon' (Saesneg: The Republic of Ireland) ar lafar gwlad i gyfeirio at Éire/Iwerddon wedi pasio Deddf Gweriniaeth Iwerddon.
 
{{Gwledydd_yr_Undeb_Ewropeaidd}}
 
 
 
[[Categori:Gweriniaeth Iwerddon| ]]
417,732

golygiad