Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Epigram"

Lleihawyd o 3 beit ,  4 o flynyddoedd yn ôl
→‎top: Manion using AWB
(→‎top: Manion using AWB)
Ffurf lenyddol gryno, yn llinell, cwpled neu bennill, sy'n traethu doethineb neu wirionedd neu gyngor buddiol ynghylch bywyd a'r byd wedi'i fynegi'n goeth, yn fachog a chofiadwy yw '''epigram'''. Gair [[Groeg (iaith)|Groeg]] yw ''epigram'' sydd wedi cael ei fenthyg gan sawl iaith, yn cynnwys y Gymraeg, a gan lenorion [[Groeg yr Henfyd]] y ceir yr epigramau cynharaf yn nhraddodiad llenyddol y Gorllewin. Ceir ffurfiau tebyg mewn diwylliannau eraill hefyd, e.e. yr [[haiku]] yn llenyddiaeth Siapaneg, ac mae'n ffurf lenyddol boblogaidd yn y Gymraeg ers canrifoedd.
 
Tyfodd yr epigram yn y Gorllewin allan o arfer y Groegiaid o lunio [[beddargraff]]iadau am y meirw. Yn ddiweddarach cafwyd casgliadau o epigramau Groeg, yn cynnwys ''Y Flodeugerdd Roeg''. Ymledaenodd yr epigram i [[Yr Ymerodraeth Rufeinig|Rufain]] a daeth beirdd fel [[Marcus Valerius Martialis|Martial]] yn feistri arno. Parhaodd traddodiad yr epigram Lladin clasurol yn rhan o brif ffrwd llenyddiaeth Ewrop am ganrifoedd. Un o epigramwyr Lladin enwocaf yr 17eg ganrif oedd y Cymro [[John Owen (The British Martial)|John Owen]], a adnabyddwyd fel "Martial Prydain".
 
Yng Nghymru gellid dweud fod naws yr epigram yn elfen bwysig ym marddoniaeth gynnar y Cymry, yn enwedig yn y canu [[englyn]]ol, ond er y ceir llinellau a chwpledi sy'n epigramau mewn llawer o ganu y [[Beirdd yr Uchelwyr|Cywyddwyr]], ni ddatblygodd yn ffurf ar wahân tan y [[Llenyddiaeth Gymraeg y ddeunawfed ganrif|ddeunawfed ganrif]]. Perthyn yn agos i'r epigram y mae'r [[dihareb]]ion Cymraeg hefyd. Heddiw mae'n parhau i fod yn ffurf boblogaidd gan feirdd Cymraeg ac mae'n un o gystadlaethau arferol [[Talwrn y Beirdd]].
 
==Rhai enghreifftiau==
450,625

golygiad