Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Ceridwen"

Ychwanegwyd 65 beit ,  13 o flynyddoedd yn ôl
B
==Y chwedl==
[[Delwedd:Pair Ceridwen 00.JPG|300px|bawd|Ceridwen yn berwi'r perlysiau yn y pair, gyda Gwion Bach o'i blaen a Thegid Foel yn y cefndir (llun: J. E. C. Williams, tua 1900)]]
Yn y chwedl ''Hanes Taliesin'' (neu ''Ystoria Taliesin''<ref>Ford, ''Ystoria Taliesin''.</ref>), mae Ceridwen yn wraig i [[Tegid Foel|Degid Foel]] ac yn byw ym [[Penllyn|Mhenllyn]] ar lan [[Llyn Tegid]] (ger [[Y Bala]] heddiw). Fe'i cysylltir â [[dŵr]] a pherlysiau "rhinweddol" (h.y. sy'n iachau neu sy'n gysylltiedig â grymoedd hud a lledrith). Mae hi'n berwi'r llysiau mewn [[pair]] "am undydd a blwyddyn" ar lan y llyn ar gyfer ei mab [[Morfran]] (a lysenwir 'Afagddu' am ei fod mor hyll). Yn ogystal mae ganddi ferch hardd o'r enw [[Creirwy]], sy'n un o "Dair Gwenriain Ynys Brydain" yn [[Trioedd Ynys Prydain|Nhrioedd Ynys Prydain]].
 
Mae'r bortread o Geridwen yn berwi ei pherlysiau yn y pair yn debyg i'r disgrifiadau traddodiadol o [[gwrach|wrachod]] (fel y tair gwrach yn ''[[Macbeth]]'' [[Shakespeare]]). Mae'n debyg mai duwies [[Natur]] gyda galluoedd creadigol a dinistriol oedd hi, fel [[Hecate]] ym [[mytholeg Roeg]]. Mae hi'n newid rhith wrth geisio dal Gwion Bach/Taliesin, gan newid yn filiast, yn iâr ac yn bysgodyn, ac mae hyn hefyd yn awgrymu ei bod yn cynrychioli Natur.