Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Zephaniah Williams"

Ychwanegwyd 141 beit ,  12 o flynyddoedd yn ôl
B
cat
(iw)
B (cat)
Un o arweinwyr [[SirTerfysg FynwyCasnewydd]] yn 1839 oedd '''Zephaniah Williams''' (1795-1874), ac un o arweinwyr [[Terfysg Casnewydd]] yn 1839. Yn enedigol o [[Argoed, Caerffili|Argoed]], [[Sir Fynwy]], roedd yn lowr blaenllaw yn [[Blaina]] ac yn cadw tafarn y Royal Oak yn [[Nantyglo]], ble roedd yn arfer dalu ei lowyr.
 
== Siartwyr ==
 
Dyn annibynol ei farn, oedd Williams, ac roedd yn cynnal cyfarfodydd 'Cymdeithas y Gweithwyr' yn ei gartref. Daeth yn arweinydd naturiol o ymgyrch y [[siartwyr]] yn Ne Cymru.
 
 
== Terfysg Casnewydd ==
 
Arweiniodd golofn o ddynion o ardal [[Nantyglo]] i lawr i Gasnewydd, ac at Westy'r Westgate ble roedd rhai o hoelion wyth y siartwyr wedi eu dal gan dros 60 o filwyr. Ei gyd-arweinwyr oedd [[John Frost]] a [[William Jones (Siartydd)]]. Yn ôl rhai haneswyr, dyma gwrthryfel mwyaf a chryfaf gwledydd Prydain yn ystod y 19eg ganrif. <ref>Edward Royal, ''Chartism'', Longman, London: 1996</ref>.
 
Daeth ei ddynion at ei gilydd, gan ymgynull yn nhafarn y 'Welsh Oak', [[Pontymister]], gan fartsio yn eu blaenau i Gasnewydd.
 
 
== Awstralia amdani! ==
 
Cafodd Williams a'r ddau arweinydd arall eu dedfrydu i'w crogi a'u chwarteru, ond ar ôl protest cryf iawn, newidiwyd hyn i alltudiaeth i [[Van Diemen's Land]] (Tasmania, heddiw) yn [[Awstralia]].
 
 
== Gwneud ei ffortiwn ==
Ar un cyfnod, gwyddom iddo gynllunio i ddianc o'r cyfandir. Ond, darganfu glo yno, a gwnaeth ei ffortiwn yn ei fwyngloddio. Dychwelodd gyda'i deulu yn ôl i Gymru yn 1854.
 
 
Bu farw'n ŵr cefnog iawn yn [[Launceston, Tasmania]] ym Mai, 1874.
 
==Ffynonellau==
==Dolennau allanol==
{{cyfeiriadau}}
 
==DolennauDolenni allanol==
* Saesneg: [http://www.gtj.org.uk/item.php?lang=en&id=32805&t=1 Contemporary portrait of Zephaniah in the dock on trial]
 
{{DEFAULTSORT:Williams, Zephaniah}}
[[Categori:Genedigaethau 1795]]
[[Categori:Marwolaethau 1874]]
[[Categori:Terfysgwyr]]
 
[[en:Zephaniah Williams]]
20,669

golygiad