Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Thomas Wiliems"

Ychwanegwyd 539 beit ,  15 o flynyddoedd yn ôl
dim crynodeb golygu
No edit summary
 
No edit summary
Geiriadurwr Cymraeg oedd '''Thomas Wiliems''' ([[1545]] neu [[1546]] - [[1622]]). Fe'i magwyd yn [[Arllechwedd Isaf]], [[Sir Gaernarfon]], cyn mynychu [[Prifysgol Rhydychen]] am adeg. Ordeiniwyd yn offeiriad Anglicanaidd, gan wasanaethu fel curad yn [[Trefriw|Nhrefriw]] tua [[1573]].
 
Ymddiddorai Thomas Wiliems yn fawr yn hen lawysgrifau Cymraeg. Bu'n gyfrifol am gopïo nifer fawr ohonynt, gan gynnwys achau, gweithiau hanesyddol, gramadegau a gweithiau ieithyddol eraill. Mae'n fwyaf adnabyddus am lunio geiriadur Lladin–Cymraeg ([[Peniarth]] 228), a gwplhawyd ym [[1607]], ac sy'n cynnwys rhestr o eiriau Cymraeg yn ôl trefn yr wyddor gydag enghreifftiau ohonynt o waith y beirdd. Teitl y geiriadur oedd ''Thesaurus Linguæ Latinæ et Cambrobritannicæ'' neu ''Trysawr yr iaith Latin ar Gymraec, ne’r Geiriadur cywoethocaf a helæthaf or wir dhiletiaith Vrytanæc, sef heniaith a chyphredin iaith ynys Brydain, ar Latin yn cyfateb pob gair. Wedy dechreu i scriuenu 4. Maij 1604''. Seilir y geiriadur ar waith [[Thomas Thomas]], printiwr cyntaf [[Prifysgol Caergrawnt]], ''Dictionarium Linguae Latinae et Anglicanae'', a dywed yn y rhagymadrodd iddo dreulio 5030 o flynyddoedd i gaslgu'r deunydd. Ei nod wrth lunio'r geiriadur oedd 'i wneuthur yr eithaf o'm galhu dros vy ngwlat ag iaith naturiawl vy mam, a'm hanwylgu gereint yn holh Gymru' ac 'y gadw'r iaith einom … yn dragyvyth', ac mae'n beirniadu rhai o'i gydwladwyr am beidio â chynorthwyo ei waith ac am wrthod siarad Cymraeg wrth ei gilydd. Mae ychwanegiadau ganddo yn ei lawysgrifau yn awgrymu iddo fod wedi troi i Gatholigiaeth. Mae'n dyfynnu allan o weithiau Pabyddol wrth lunio ei eiriadur, heb ddefnyddio'r Beibl Protestannaidd Cymraeg. Ni chyhoeddwyd y geiriadur yn ystod ei oes, ond gwelodd olau dydd mewn ffurf dalfyredig fel rhan o eiriadur [[John Davies]] (''Dictionarium duplex'') ym [[1632]]. Cyfeiriwyd ato gan ei gydoeswyr fel ''Syr'' Thomas Wiliems, er nad oes tystiolaeth iddo gael ei ddyrchafu felly. Bu farw cyn [[13 Awst]] [[1623]], pryd ysgrifennodd Syr [[John Wynn]] ei enw ar lawysgrif y geiriadur fel ei pherchennog.
 
==Ffynonellau==
* Williams, J. E. Caerwyn. Thomas Wiliems, Y Geiriadurwr. ''Studia Celtica'' 16/17 (1981/2): 280-316.
* Rhagymadrodd Thomas Wiliems i'w eiriadur. Yn: ''Rhyddiaith Gymraeg: Y gyfrol gyntaf, Detholion o Lawysgrifau 1488–1609'', gol. T. H. Parry Williams (Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru, 1954).
3,513

golygiad