Agor y brif ddewislen

Newidiadau

Lleihawyd o 12 beit, 10 o flynyddoedd yn ôl
B
robot yn ychwanegu: sw:Isotopi; cosmetic changes
'''Isotopau''' yw atomau o [[elfen cemegol|elfen]] sydd efo'r un rhif atomig, gan bod ganddynt yr un nifer o [[proton|brotonau]], ond rhifau màs gwahanol, gan bod ganddynt niferoedd gwahanol o [[niwtron|niwtronau]]au. I wahaniaethu rhwng isotopau gwahanol o'r un elfen, dilynir yr enw gan rhif màs yr isotop e.e. carbon-12, carbon-14, clorin-35, clorin-37 a rhoddir y rhif màs fel uwchysgrif cyn y symbol cemegol e.e. <sup>12</sup>C, <sup>14</sup>C, <sup>35</sup>Cl, <sup>37</sup>Cl (allai ychwanegu'r rhif atomig fel isysgrif dan y rhif màs). Mae isotopau [[hydrogen]] yn anarferol gan roddir iddynt enwau penodol: Hydrogen neu [[protiwm]] (<sup>1</sup>H), [[diwteriwm]] (<sup>2</sup>H neu D) a [[tritiwm]] (<sup>3</sup>H neu T).
 
 
== Priodweddau Isotopau ==
Mae priodweddau cemegol elfen yn cael ei reoli'n bennaf gan yr [[electron|electronau]]au. Mae gan bob atom o elfen yr un nifer o brotonau, felly mae ganddynt yr un nifer o electronau (mewn atom di-wefr) sy'n arwain at briodweddau cemegol sydd bron yn unfath. Mae màs atom yn cael effaith ar gyfradd adwaith cemegol [[atom]] neu [[foleciwl]], gydag isotopau gyda màs uwch yn adweithio'n arafach. Dim ond effaith fach yw hwn gan ni fydd y gwahaniaeth màs rhwng ddau isotop yn sylweddol ar gyfer y mwyafrif o elfennau. Hydrogen yw'r unig elfen lle mae effaith y màs yn bwysig, gan fod y gwahaniaeth màs rhwng y tri isotop yn sylweddol, gyda màs diwteriwm (<sup>2</sup>H) yn ddwbl màs protiwm (<sup>1</sup>H). Gelwir yr effaith hwn yn effaith cinetig isotop.
 
== Presenoldeb naturiol ==
* Dilyn mecanwaith adwaith trwy effeithiau cinegig isotop, yn enwedig trwy trawsnewid isotopau hydrogen yn penodol.
* [[Sbectrosgopi niwclear magnetig]] a [[Mössbauer]] sy'n astudio astudio lefelau egni tu fewn i niwclysau atomau sy'n rhan o foleciwlau.
* [[Hydoddydd|Hydoddyddion]]ion ar gyfer sbectrosgopi magnetig niwclear, lle defnyddir hydoddyddion sy'n cynnwys atomau diwteriwm (<sup>2</sup>H) yn lle atomau protiwm (<sup>1</sup>H) er mwyn astudio atomau hydrogen mewn moleciwlau.
 
=== Isotopau ymbelydrol ===
 
 
[[CategoryCategori:Cemeg]]
[[CategoryCategori:Ffiseg]]
[[CategoryCategori:Cemeg Ffisegol]]
[[CategoryCategori:Ymbelydredd]]
 
[[af:Isotoop]]
[[su:Isotop]]
[[sv:Isotop]]
[[sw:Isotopi]]
[[ta:ஓரிடத்தான்]]
[[th:ไอโซโทป]]
56,475

golygiad