Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Incwnabwlwm"

Ychwanegwyd 91 beit ,  2 flynedd yn ôl
dim crynodeb golygu
[[Llyfr]], [[pamffled]] neu [[argrafflen]] a argraffwyd yn [[Ewrop]] cyn y flwyddyn 1501 yw '''incwnabwlwm''' (lluosog''' incwnabwla'''). Nid yw incwnabwla yn [[llawysgrifau]].
 
Daw'r gair 'incunabwlwm' o'r [[Lladin]] am "ddillad rhwymo" neu "[[crud]]",<ref>C.T. Lewis and C. Short, ''A Latin Dictionary'', Oxford 1879, p. 930. TheNid wordyw'r gair unigol ''incunabulaincunabulum'' isi'w aganfod neuteryn pluraly only;Lladin thea singularphrin ''incunabulum''y isbydd neveryn foundcael inei Latinddefnyddio. andY notlluosog used''incwnabwla'' ina Englishddefnyddir bybron mostbob specialistsamser.</ref> sydd yn yr achos hwn yn gyfeiriad at y camau cynharaf yn natblygiad llyfrau print.<ref>''[//en.wikipedia.org/wiki/Oxford_English_Dictionary Oxford English Dictionary]'', 1933, I:188.</ref> 
 
Defnyddiwyd y term ''incunabwla'' gyntaf yng nghyd-destun argraffu gan y ffisegydd a dyneiddiwr o'r Iseldiroedd [[Hadrianus Iunius]] (Adriaan de Jonghe, 1511–1575) ac mae'n ymddangos mewn gwaith a ysgrifennwyd ganddo yn 1569 ond a argraffwyd yn dilyn ei farwolaeth.<ref>{{Cite journal|title=Incunabula Typographiae: seventeenth-century views on early printing|last=Glomski|first=J|journal=The Library|doi=10.1093/library/2.4.336|year=2001|volume=2|pages=336}}</ref>
 
Trwy gamddealltwriaeth y priodolwyd y term i [[Bernhard von Mallinckrodt]] (1591–1664) wedi iddo ddefnyddio'r union eiriau a ddefnyddiodd Hadrianus Iunius mewn pamffled a ysgrifennodd ac a argraffwyd yn 1640.<ref>{{Cite journal|url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00791398v2|title=Le baptême inconscient de l'incunable: non pas 1640 mais 1569 au plus tard|last=Sordet|first=Yann|journal=Gutenberg Jahrbuch|year=2009|volume=84|pages=102–105|language=French}}</ref> Ar ddiwedd y 17g y daeth y term incwnabwla i ddynodi'r llyfrau argraffiedig eu hunain, heb gynnwys llawysgrifau.
 
Mae'r enghreifftiau enwocaf o incwnabwla yn cynnwys dau o [[Mainz]], sef [[Beibl Gutenberg]] (1455) a ''[[Peregrinatio in terram sanctam]]'' (1486), a argraffwyd ac a ddarluniwyd gan [[Erhard Reuwich]]; ''[[Cronicl Nuremberg]]'' a ysgrifennwyd gan [[Hartmann Schedel]] ac a argraffwyd gan [[Anton Koberger]] yn 1493; a'r ''[[Hypnerotomachia Poliphili]]'' a argraffwyd gan [[Aldus Manutius]] gyda darluniau gan arlunydd anhysbys.
 
Ymhlith argraffwyr incwnabwla eraill roedd [[Günther Zainer]] o [[Augsburg]], [[Johannes Mentelin]][[Heinrich Eggestein]] o [[Strasbwrg]], [[Heinrich Gran]][[Haguenau]][[William Caxton]] o [[Brugge]] a [[Llundain]]. Yr incwnabwlwm cyntaf i gynnwys [[torluniau pren]] oedd ''[[Der Edelstein]] ''gan [[Ulrich Boner]], a argraffwyd gan [[Albrecht Pfister]] yn Bamberg yn 1461.<ref>Daniel De Simone (ed), ''A Heavenly Craft: the Woodcut in Early Printed Books,'' New York, 2004, p. 48.</ref>
 
== Cyfeirnodau ==