Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Cymraeg Canol"

Ychwanegwyd 275 beit ,  15 o flynyddoedd yn ôl
tacluso
(tacluso)
Mae '''Cymraeg Canol''' yn enw cyfnod yn hanes yr [[Cymraeg|iaith Gymraeg]] a estynnodd o'r [[12fed ganrif|12fed]] i'r [[14fed]] ganrif. LlawerMae llawer o lawysgrifau[[Llawysgrifau syddCymraeg|lawysgrifau]] ar gael o'r amser ymahwnnw, yn cynnwys y [[Llyfr Coch Hergest]], [[Llyfr Gwyn Rhydderch]] a thestunau o [[Cyfraith Hywel Dda|ChyfraithGyfraith]] [[Hywel Dda]].
 
Nid llên tradoddiadoldradoddiadol yn unig a ysgrifennwyd yng nghyfnod Cymraeg Canol — mae yn y llawysgrifau llawerlawer o gyfieithiadau o ieithoedd eraill fel y [[Ffrangeg]] a'r [[Lladin]].
 
Gellir gwahaniaethu rhwng Cymraeg Canol Cynnar a Chymraeg Canol Diweddar. Mae'r testunau hynaf, e. e. rheini'rrhai [[y Cynfeirdd]], yn dodperthyn oi cyfnodgyfnod [[Hen Gymraeg]], ond wedi caffaelcael nodweddion yr iaith diweddarafddiweddaraf yn ystod eu trosglwyddiadtrosglwyddo, ac felly mae rhaid neilltuoligwahaniaethu rhwng y dauddwy elfen.
 
Yn Gymraeg Canol ayr ysgrifenwyd y[[Pedair Pedeir KeincCainc y [[Mabinogi]] a chwedlau eraill cylchsy'n ymwneud â'r [[Brenin Arthur]] a'i gylch, sef [[Y Tair Rhamant]] a [[Culhwch ac Olwen]], ynghyd â chwedlau brodorol fel [[Breuddwyd Macsen]] a [[Cyfranc Lludd a Llefys]].
 
== Orgraff ==
 
Doedd dim orgraff safonol yng nghyfnod Cymraeg Canol fel yn yr iaith gyfoes. DynaDyma rai nodnodweddion amgen argafforgaff Cymraeg Canol nad ydy'nydynt yn bresennol yn yr iaith heddiw:
 
* Defnyddir '''k''' a '''c''' ill dau am y son [k] (dim ond '''c''' sydd yn Gymraeg Cyfoes).
* Ni nodir y [[treiglad meddal]] a newidiadau cytseiniad rhwng llafariaid sydd wedi darfod yn y [[Brythoneg|Frythoneg]] (gw. [[Trawsnewidiad y Frythoneg i'r Gymraeg|yr erthygl yma]])
* Does dim modd safonol i nodi'r [[treiglad trwynol]]: gellir gweld sillafiadau fel ''yg gwlad'', ''y ngwlad'' a. ay.y.b.
* Gall y llythyren '''u''' olygu '''f''' heddiw, yn arbennig rhwng llafariaid, felly ''ystauell'', ''niuer''. Defnyddiwyd y llythyren '''f''' am y '''ff''' heddiw.
 
=== Seineg a seinyddiaeth ===
 
RoeddGellir derbyn bod seiniau Cymraeg Canol yn debyg yn rhesymol i seiniau Cymraeg Modern. Yr unig eithriad ydy'r sain a ysgrifennir fel '''u''': [ü] sain fel a geir yn yr [[Almaeneg]] neu'r [[Ffrangeg]] oedd hynny, nid sain [ɨ], [i] y tafodieithoedd cyfoes.
 
Yn rhai testuntestunau Cymraeg Canol y wynebirgwelir nodweddion tafodieithoddtafodieithol sydd ynsy'n debyg i'r rheini a oesgeir heddiw: e. e. gall y sain [j] gael ei golli rhwng cytsain a llafariad, fel yn llawer o dafodieithoedd y De. Gall [x] ('''ch''') gael ei newid i [h] hefyd.
 
 
=== Morffoleg ===
 
Mae Cymraeg Canol yn nes i'r hen ieithoedd Celtaidd eraill, e. e. [[Hen Wyddeleg]], yn yei morffoleg. Er enghraifft, ceir y terfyniadau '''-wŷs, -ws, -es, -as''' , ar gyfer y trydydd person unigol yr amser gorffennol mewn Cymraeg Canol yn ogystal â'r ffurf –'''odd'''. Ceir hefyd ffurf 3un3 un gorffennol ''kigleu'' o'r ferf ''clywed'', sydd yn oesolhynafol iawn ac yn cyfateb i'r Hen Wyddeleg -''cúala'' o'r ferf ''ro-cluinethar'', 'clywodd'.
 
Ceir yn Gymraeg Canol mwy o ffurfiau lluosog yri'r ansoddeiriau nadnac yn yr iaith gyfoes, e. e. ''cochion''.
 
Roedd terfyniad lluosog enwenwol ''-awr'' yn eanggyffredin iawn yn Gymraeg Canol, ond cafodd ei ailosodddisodli gan y terfyniad ''-au''.
 
=== Cystrawen ===
 
Fel yn y Gymraeg cyfoesgyfoes ysgrifenedig, oedd yn Gymraeg Canol nid y drefn "berf-goddrych-gwrthrych" (''Gwelodd y brenhin gastell'') a gafodd yn unig, ond y drefn annormalafreolaidd a'r drefn gymysg hefyd (''Y brenhin a welodd gastell''). Awgrymodd yAwgrymai'r drefn gymysg bwyslais ar y goddrych. Y gwahân rwhng y ddwy oedd hynny: daeth yr elfen negyddol ''ny'' o flaen y goddrych yn y drefn gymysg (felly, basaibuasai ''Ny urenhin a welodd gastell'' yn golygu 'Nid y brenin a welodd y castell') ond o flaen y ferf yn y drefn annormalafreolaidd (felly, ''Brenhin ny welodd gastell'' = ''Welodd y brenin ddim castell'').
 
== Llyfryddiaeth ==
 
=== Gramadegau===
 
D. Simon Evans ''Gramadeg Cymraeg Canol'' (yn [[Saesneg]]: ''A Grammar of Middle Welsh'')
 
[[Categori:Iaith]]
[[Categori:Cymraeg]]
{{stwbyn}}