Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Mabinogi"

Ychwanegwyd 953 beit ,  13 o flynyddoedd yn ôl
tacluso ac ad-drefnu
(→‎Gweler hefyd: add links to Wikisource)
(tacluso ac ad-drefnu)
Casgliad o bedair stori yn seiliedig ar y traddodiad llafar Cymreig yw'r '''Mabinogi'''. OherwyddEu i'rhenw [[Arglwyddes Charlotte Guest]] gamddeall y gair 'mabynogyon' yn un o'r llawysgrif fe ddefnyddir ytraddodiadol gairyw [[Mabinogion]] ers iddi hi gyhoeddi ei chyfieithiad Saesneg o BedairPedair Cainc y Mabinogi]] ond(mae hefyd am nifer eraill o chwedlau llafar sydd''cainc'' yn rhannolgolygu a"cangen", rhywsef sylfaen hanesyddol"chwedl o'r canol oesoedd iddyn nhw ond hefyd mae elfennau cynharach yn perthyn iddyntfewn hefydchwedl").
 
Oherwydd i'r [[Arglwyddes Charlotte Guest]] gamddeall y gair ''mabynogion'' (sy'n digwydd unwaith yn unig, mewn testun o chwedl [[Pwyll]] mewn un o'r llawysgrifau), fe ddefnyddir y gair [[Mabinogion]] ers iddi hi gyhoeddi ei chyfieithiad Saesneg o'r Pedair Cainc ac wyth chwedl arall i gyfeirio at y chwedlau mytholegol Cymreig yn eu crynswth. Mae rhai o'r chwedlau hynny'n chwedlau llafar sy'n cynnwys elfennau hanesyddol o'r Oesoedd Canol, ond ceir ynddynt hefyd elfennau cynharach o lawer sy'n deillio o fyd [[y Celtiaid]].
Gwnaed y ffilm cartŵn ''Y Mabinogi ''(90 munud; cyfarwyddwr: Derec Hayes) ym [[2002]].
 
GwelirCedwir y chwedlau mewn dwy lawysgrif canoloesoeddganoloesoel, sef [[Llyfr Gwyn Rhydderch]] a ysgrifenwyd rywbryd rhwng [[1300]] -a [[1325]] Oed Crist, a [[Llyfr Coch Hergest]] a ysgrifenwyd rywbryd rhwng [[1375]] a [[1425]].
 
==Y Pedair Cainc y Mabinogi yw:==
[[Pedair Cainc y Mabinogi]] yw:
 
*''[[Pwyll]] Pendefig [[Dyfed]]''
*''[[Branwen]] ferch [[Llŷr]]''
*''[[Manawydan]] fab [[Llŷr]]''
*''[[Math]] fab [[Mathonwy]]''
 
==Y Chwedlau Brodorol==
Cyfieithodd a chyhoeddodd yr Aglwyddes Guest saith chwedl arall yn ei chasglaid.
Mae pedair chwedlohonynt yn adraddchwedlau sy'n cynnwys deunydd o chwedloniaeth a thraddodiadthraddodiadau Cymreig, sef:
*''Breuddwyd [[Breuddwyd Macsen Wledig]]''
*''Llud[[Cyfranc Lludd a Llefelys]]''
*''[[Culhwch ac Olwen]]''
*''[[Breuddwyd Rhonabwy]]''
 
Gan fod Culhwchdraddodiadau accynnar Olwenam ay Breuddwyd Rhonabwy wedi cadw olion henach ambrenin [[Y Brenin Arthur|Arthur]] i'w cael yn ''Culhwch ac Olwen'' a ''Breuddwyd Rhonabwy'', mae'r storiaustorïau hyn o ddiddordeb arbennig i ysgolheigion Celtaidd. Mae ''Breuddwyd Macsen Wledig'' yn adrodd hanes yr [[Rhestr ymerodron Rhufeinig|Ymerawdwr Rhufeinig]] [[Magnus Maximus]].
*''Breuddwyd [[Macsen Wledig]]''
*''Llud a Llefelys''
*''Culhwch ac Olwen''
*''Breuddwyd Rhonabwy''
 
==Y Tair Rhamant==
Gan fod Culhwch ac Olwen a Breuddwyd Rhonabwy wedi cadw olion henach am [[Y Brenin Arthur]] mae'r storiau hyn o ddiddordeb arbennig i ysgolheigion. Mae Breuddwyd Macsen Wledig yn adrodd hanes yr Ymerawdwr Rhufeinig [[Magnus Maximus]].
Mae'r tair stori a adnabyddir wrth yr enw [[Y Tair Rhamant]] yn chwedlau arthuraiddArthuraidd sydd i'w cael yn rhannol yng ngwaith yr awdwr [[Ffrangeg]] [[Chrétien de Troyes]] hefydyn ogystal. erbynErbyn hyn cred ysgolheigion bodfod y ddau gasgliadgylch o chwedlau yn annibynnol arear ei gilydd ond bod elfennau ynddynt yn seiliedig ar waith hŷn. Y Tair Rhamant yw:
 
*''[[Iarlles y Fynnon]]'' (neu ''Owain'')
Mae tair stori yn chwedlau arthuraidd sydd yng ngwaith [[Chrétien de Troyes]] hefyd. erbyn hyn cred ysgolheigion bod y ddau gasgliad yn annibynnol are ei gilydd ond yn seiliedig ar waith hŷn.
*''[[Peredur fab Efrawg]]''
*''[[Geraint apac ErbinEnid]]''
 
==Hanes Taliesin==
*''Iarlles y Fynnon''
Yn ogystal â'r chwedlau hyn mae'r Arglwyddes Guest yn cynnwys wythfed chwedl sydd ddim yn y Llyfr Gwyn na'r Llyfr Coch (nid yw'n arfer ei chynnwys mewn argraffiadau diweddarach chwaith), sef
*''Peredur fab Efrawg''
*''[[Hanes Taliesin]]'' (neu ''Chwedl Taliesin'' neu ''Ystorya [[Taliesin]]'')
*''Geraint ap Erbin''
 
==Ffilm==
Cynhwysir hefyd gan yr Arglwyddes Guest ond na chynhwysir mewn argraffiadau dilynol wythfed chwedl nad oedd yn y Llyfr Gwyn na'r Llyfr Coch, sef
Gwnaed y ffilm cartŵn ''Y Mabinogi ''(90 munud; cyfarwyddwr: Derec Hayes) ym [[2002]].
 
*''[[Taliesin]]''
 
==Gweler hefyd==
*[[Pwyll]], [[Branwen]], [[Manawydan]], [[Llŷr]], [[Math]], [[Mathonwy]], [[Lludd]], [[Llefelys]], [[Culhwch]], [[Olwen]], [[Rhonabwy]], [[Peredur]], [[Geraint ab Erbyn]]
*[[Pwyll]]
 
----
*[[s:Branwen uerch Lyr|Branwen uerch Lyr]] ar Wikisource
 
[[Categori:Llenyddiaeth Gymraeg]]
[[CategoryCategori:Llên Cymru]]
[[Categori:Mytholeg Geltaidd]]
 
[[br:Mabinogi]]