Agor y brif ddewislen

Newidiadau

Ychwanegwyd 12 beit ,  7 mis yn ôl
dim crynodeb golygu
 
== Yr enw ==
'''Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch''' yw enw gwneud y pentref. [Cyfieithiad(cyfieithiad i'r [[Saesneg]]: "''St Mary's church in the hollow of the white hazel, near to the fierce whirlpool of St Tysilio of the red cave']'". Ei enw gwreiddiol oedd Llanfair Pwllgwyngyll ond fe'i estynnwyd gan ddyn lleol yn y 19g, ar ôl i'r [[rheilffordd]] gyrraedd yr ynys (1846-18501846–1850) i geisio denu [[twristiaeth yng Nghymru|twristiaid]]. Yn ôl Syr [[John Morris-Jones]], teiliwr lleol a ddyfeisiodd yr enw, ond nid yw'n ei enwi. Dyma'r enw hiraf yng [[Cymru|Nghymru]], a'r trydydd hiraf yn y byd. Does fawr neb ond y Bwrdd Croeso yn defnyddio'r enw hir. Fel arfer mae'r pentref yn cael ei alw yn '''Llanfairpwll''' (gan siaradwyr [[Cymraeg]]) neu '''Llanfair PG''' (gan siaradwyr [[Saesneg]]). Pwllgwyngyll oedd enw'r dreflan ganoloesol lle safai'r eglwys yn yr Oesoedd Canol (''pwll'' + yr ansoddair ''gwyn'' + coed ''cyll''). Cyfeiria '"Llantysilio'" at blwyf eglwysig [[Llandysilio, Ynys Môn|Llandysilio]].
 
== Hanes ==
Yn yr Oesoedd Canol roedd [[plwyf]] (Llanfair) Pwllgwyngyll yn rhan o gwmwd [[Dindaethwy]], yng [[cantref|nghantref]] [[Menai]].
 
Yn y pentref hwn y dechreuodd mudiad y [[Women's Institute]] yn 1915. Erbyn heddiw mae yna amgueddfa ar y safle .<ref>{{Cite web|url=http://www.afwi.org.uk/toll-house-museum.html|title=Amgueddfa'r Toll House|date=21/05/2018|access-date=21/05/2018|website=|last=|first=|archiveurl=|archivedate=|deadurl=}}</ref>
 
== Y pentref ==
 
== Dadl iaith ==
Yn 2011, roedd Llanfairpwll yn ganolbwynt dadl yngylch yr hawl i siarad [[Cymraeg]] ar ôl i berchennog bwyty Carreg Môn yn y pentref wahardd ei staff rhag siarad Cymraeg tra'n gweithio yno, gan ddweud mai dim ond [[Saesneg]] y dylent siarad.<ref>[http://www.golwg360.com/newyddion/cymru/34967-ffrae-iaith-mon-750-yn-ymuno-a-grwp-protest Erthygl gwefan Golwg360 - Ffrae iaith Môn: 750 yn ymuno â grŵp protest]</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/welsh/hi/newsid_9450000/newsid_9457700/9457754.stm Erthygl gwefan BBC]</ref>
 
==Cyfrifiad 2011==
 
== Gweler hefyd ==
* [[Bryn Celli Ddu]] - [[siambr gladdu]] [[Neolithig]], tua 2 filltir i'r de-orllewin o'r pentref.
* [[Cofgolofn Ardalydd Môn]].
* [[Plas Newydd]] - plasdy crand.
{{Delwedd llydan|LlanfairLARGE.jpg|800px|Arwydd efo cyfieithiad Saesneg yr enw}}
 
116

golygiad