Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Gŵyl Galan Awst"

Ychwanegwyd 176 beit ,  10 o flynyddoedd yn ôl
ceisio cymenu - basai'n braf cael rhywbeth am Gymru hefyd! + Lammas
(ceisio cymenu - basai'n braf cael rhywbeth am Gymru hefyd! + Lammas)
Dethlir '''Gŵyl Galan Awst''' ar y cyntaf o Awst. Yn ei gwreiddiau, mae'n ŵyl [[Celtiaid|Geltaidd]] hynafol a gafodd ei chymryd drostodd gan yr Eglwys yn yr [[Oesoedd Canol]] fel sawl gŵyl baganaidd arall. Gelwir hi hefyd wrth yr enw [[Gwyddeleg]] '''''Lughnasadh''''' (weithiau hefyd '''''Lugnasad''''', sy'n cyfateb i raddau i ŵyl ''Lammas'' yn nhraddodiadau'r Alban a Lloegr).
Mae '''Gŵyl Galan Awst''' ar y cyntaf o Awst ac yn ŵyl Geltaidd hynafol. Gelwir hi hefyd gan yr enw Gwyddeleg '''''Lughnasadh''''' (''Lugnasad'' yn Gymraeg, a ''Lammas'' yn Saesneg). Dyma ŵyl [[Lleu]], neu Lugh gan y Gwyddelod, sef duw goleuni. Enw'r [[Rhufain hynafol|Rhufeiniaid]] ar [[Lyons]] ([[Ffrainc]]) oedd Lugudunum (''Caer Lleu'') a chaed Gŵyl Awgwstws yno fel dathliad o'r hen dduw Celtaidd. Felly hefyd yn Iwerddon lle parodd gŵyl ''Lughnasadh'' tan yn ddiweddar. Gŵyl yn ymwneud â goleuni ydoedd hi, ac [[amaethyddiaeth]] a chyneuwyd coelcerthi ym mhobman i'w dathlu.
 
Yn [[Canzo]], yng ngogledd [[yr Eidal]], mae'r trigolion lleol yn dal i ddathlu'r ''festa del sole'' ar y diwrnod yma ac felly hefyd yn [[y Swistir]] lle ceir gŵyl banc cenedlaetholgenedlaethol ar y diwrnod hwn a chynnau coelcerthi.
 
== Lugnasad ==
Yng Ngwyddeleg, adnabyddir Gŵyl Galan Awst fel ''Lughnasadh''. (''Lugnasad'Fe'i ynchysylltir Gymraeg,â'r weithiauduw '''Lughnasad'''[[Lleu]] neu '''Lug/[[Lugh]] (h)nasa'''),yn oedd arenwedig ''[[1Lug Awstmac Ethnenn]]''). yn henEnw'r [[CalendrRhufain Celtaiddhynafol|galendrRhufeiniaid]] ar [[Celtiaid|CeltaiddLyons]] ([[IwerddonFfrainc]].) Feoedd Lugudunum ('i'Caer chysylltirLleu'') âa chaed Gŵyl Awgwstws yno fel dathliad o'r duwhen [[Lleu]]dduw neuCeltaidd. Lug/[[Lugh]]Felly hefyd (yn enwedigIwerddon lle parodd gŵyl ''[[LugLughnasadh'' mactan Ethnennyn ddiweddar. Gŵyl yn ymwneud â goleuni ydoedd hi, ac [[amaethyddiaeth]] a chyneuwyd coelcerthi ym mhobman i'')w dathlu.
 
Dynodai Lugnasad ddechrau tymor y [[cynhaeaf]] ac fe'i dethlid gyda gwleddoedd mawr cyhoeddus. Yn ôl y ''[[Sanas Chormaic]]'' (''Gloseg Cormac'') gan yr esgob [[Cormac]], cafodd Lugnasad ei sefydlu gan Lug mac Ethnenn ei hun yn y cyfnod [[cynhanes]]yddol. Cydnabyddir fod yr enw yn tarddu o enw Lugh.
 
== Lammas ==
Dethlid gŵyl gyffelyb yn [[yr Alban]] a [[Lloegr]] wrth yr enw ''Lammas'' neu ''Lammas Day''. Byddai pobl yn dod â thorth wedi'i gwneud o'r gwenith cyntaf i gael ei fedi i'r eglwys fel offrwm ar y 1af o Awst.<ref>J.C.J. Metford, ''Dictionary of Christian Lore and Legend'' (Llundain, 1983), d.g. ''Lammas Day''.</ref>
 
== Llyfryddiaeth ==
*M. MacNéill, ''The Festival of Lughnasa'' (Dulyn, ail arg., 1982)
 
== FfynonellauCyfeiriadau ==
{{cyfeiriadau}}
* ''Duwiau'r Celtiaid'' gan Gwyn Thomas, Llafar Gwlad 24.
 
== CyfeiriadauGweler hefyd ==
* [[Nos Calan Gaeaf]]
{{Cyfeiriadau}}
* [[Calan Mai]]
 
{{Gwyliau Celtaidd}}
[[Categori:Mytholeg Geltaidd]]
[[Categori:Paganiaeth]]
 
== Gweler hefyd ==
* [[Alban Arthan]]
* [[Alban Eilir]]
* [[Alban Elfed]]
* [[Alban Hefin]]
* [[Wica]]
* [[Celtiaid]]
* [[Gŵyl Fair]]
* [[Nos Calan Gaeaf]]
* [[Calan Mai]]
 
[[ast:Lugnasad]]