Agor y brif ddewislen

Newidiadau

Ychwanegwyd 280 beit, 9 o flynyddoedd yn ôl
tacluso
Ffurfiau gwahanol o'r un elfen yw '''Isotopau'''; ywmae gan yr atomau hyn o [[elfen cemegol|elfen]] sydd efo'ryr un rhif atomig, gan bod ganddynt yr un nifer o [[proton|brotonau]],; ondmae'r rhifau màs gwahanol, fodd bynnag yn wahanol gan bod ganddynt niferoedd gwahanol o [[niwtron]]au. I wahaniaethu rhwng isotopau gwahanol o'r un elfen, dilynir yr enw gan rhif màs yr isotop e.e. carbon-12, carbon-14, clorin-35, clorin-37 a rhoddir y rhif màs fel uwchysgrif cyn y symbol cemegol e.e. <sup>12</sup>C, <sup>14</sup>C, <sup>35</sup>Cl, <sup>37</sup>Cl (allai ychwanegu'r rhif atomig fel isysgrif dan y rhif màs). Mae isotopau [[hydrogen]] yn anarferol gan roddir iddynt enwau penodol: Hydrogen neu [[protiwm]] (<sup>1</sup>H), [[diwteriwm]] (<sup>2</sup>H neu D) a [[tritiwm]] (<sup>3</sup>H neu T).
 
 
== Priodweddau Isotopau ==
Mae priodweddau cemegol elfen yn cael ei reoli'n bennaf gan yr [[electron]]au. Mae gan bob atom o'r un elfen yr un nifer o brotonau, felly mae ganddynt yr un nifer o electronau (mewn atom di-wefr) sy'n arwain at briodweddau cemegol sydd bron yn unfath. Mae màscarbon-12 atoma yn cael effaith ar gyfradd adwaith cemegol [[atom]] neu [[foleciwl]], gydag isotopau gyda màs uwchcharbon-14 yn adweithio'nenghreifftiau arafachda. Dimer ond effaith fach yw hwnbod gan ni fydd y gwahaniaethrhan màsfwyaf rhwngo ddauelfennau isotopisotopau, ynfel sylweddolarfer ardim gyferond yun mwyafrifneu oddau elfennau.sy'n Hydrogensefydlog; ywmae'r unigisotopau elfen lle mae effaith y màseraill yn bwysig,tueddu gani fod y gwahaniaeth màs rhwng y tri isotop yn sylweddol,ymbelydrol gyda màs diwteriwm (<sup>2</sup>H) yn ddwbl màs protiwm (<sup>1</sup>H)h.y. Gelwir yr effaith hwnmaent yn effaith cinetig isotop[[dadfeilio]].
 
Mae màs atom yn cael effaith ar gyfradd adwaith cemegol [[atom]] neu [[foleciwl]], gydag isotopau gyda màs uwch yn adweithio'n arafach. Dim ond effaith fach yw hwn gan ni fydd y gwahaniaeth màs rhwng ddau isotop yn sylweddol ar gyfer y mwyafrif o elfennau. Hydrogen yw'r unig elfen lle mae effaith y màs yn bwysig, gan fod y gwahaniaeth màs rhwng y tri isotop yn sylweddol, gyda màs diwteriwm (<sup>2</sup>H) yn ddwbl màs protiwm (<sup>1</sup>H). Gelwir yr effaith hwn yn effaith cinetig isotop.
 
== Presenoldeb naturiol ==