Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "Treiglad"

Ychwanegwyd 465 beit ,  12 o flynyddoedd yn ôl
No edit summary
Newid mewn [[cytsain]] ar ddechrau [[gair]] yn ôl ei safle neu ei swyddogaeth yw '''treiglad'''. Mae treigladau'n nodweddiadol o'r [[ieithoedd Celtaidd]], ond mae treigladau'n digwydd mewn sawl iaith arall fel Fula (iaith yng ngorllewin [[Affrica]]) a Nivkh (iaith o [[Siberia]]).
 
== Treigladau yn Gymraeg ==
Mae gantri yphrif Gymraegdreiglad drigan phrify dreigladGymraeg, sef y ''treiglad meddal'', y ''treiglad trwynol'', a'r ''treiglad llaes''. Yn Gymraeg, mae treigladau'n achosi i [[brawddegBrawddeg|frawddegau]] lifo’nlifo'n rhwydd ac yn fwy esmwyth i’ri'r [[clustClust|glust]].
 
=== Treiglad meddal ===
Mae gan y Gymraeg dri phrif dreiglad, y treiglad meddal, y treiglad trwynol a'r treiglad llaes. Yn Gymraeg mae treigladau'n achosi i [[brawddeg|frawddegau]] lifo’n rhwydd ac yn fwy esmwyth i’r [[clust|glust]].
Treiglad mwyaf cyffredin y Gymraeg yw'r treiglad meddal., sy'n digwydd i'r llythrennau dilynol (ar ôl "i", er enghraifft);
*B → F; i '''F'''angor
*C → G; i '''G'''aerdydd
*D → Dd; i '''D'''olgellau
*G yn disgyn; i <strike>G</strike>Went
*Ll &rarr; L; i '''L'''angollen
*M &rarr; F; i '''F'''ynwy
*P &rarr; B; i ''Bont'' y Pŵl
*Rh &rarr; R; i '''R'''adyr
*T &rarr; D; i '''D'''redegar
 
===Treiglad Treigladau meddal yn yr ieithoedd Celtaidd ===
Mae'r tabl hwn yn dangos gweithrediadau treigladau meddal yn yr ieithoedd Celtaidd. Oherwydd bod gan bob iaith ei horgrafforgraff ei hun, mae'r treigladau wedi eu trefnu yn ôl eu seiniau. Mae hyn yn ei gwneudwneud yn haws cymharui yrgymharu'r ieithoedd. Er enghraifft, mae '''çh''' ym Manaweg yn gyfartal â '''t''' (''fain'') yn yr ieithoedd Gaelaidd eraill.
 
Treiglad mwyaf cyffredin y Gymraeg yw'r treiglad meddal.
 
Dyma’r llythrennau sy’n treiglo’n feddal:
*B &rarr; F
*C &rarr; G
*D &rarr; Dd
*G yn cael ei ddisgyn
*Ll &rarr; L
*M &rarr; F
*P &rarr; B
*Rh &rarr; R
*T &rarr; D
 
===Treigladau meddal yn yr ieithoedd Celtaidd ===
 
Mae'r tabl hwn yn dangos gweithrediadau treigladau meddal yn yr ieithoedd Celtaidd. Oherwydd bod gan bob iaith ei horgraff ei hun, mae'r treigladau wedi eu trefnu yn ôl eu seiniau. Mae hyn yn ei gwneud yn haws cymharu yr ieithoedd. Er enghraifft, mae '''çh''' Manaweg yn gyfartal â '''t''' (''fain'') yn yr ieithoedd Gaelaidd eraill.
 
Mae cell lwyd yn dangos bod dim treiglad meddal yn yr iaith honno am y llythyren honno.
 
Mae'r cellgell lwyd yn dangos bod dim treiglad meddal yn yr iaith honno am y llythyren honno.
:{| class="wikitable" cellspacing="7" style="text-align: center;"
|+'''Treigladau meddal yn yr ieithoedd Celtaidd '''
|}
 
=== Treiglad trwynol ===
Yr ail dreiglad yw'r treiglad trwynol, sy'n digwydd i'r llythrennau dilynol (ar ôl "yn" er enghraifft);
 
*B &rarr; M; ym '''M'''arri
Dyma’r llythrennau sy’n treiglo’n drwynol:
*BC &rarr; MNgh; yng '''Ngh'''aerdydd
*CD &rarr; NghN; yn '''Nolgellau'''
*DG &rarr; NNg; yng '''Ngrug'''
*GP &rarr; NgMh; ym '''Mh'''ont y Pridd
*PT &rarr; MhNh; yn '''Nh'''regaron
*T &rarr; Nh
 
===Treigladau trwynol yn yr ieithoedd Celtaidd ===
 
Mae'r tabl hwn yn dangos gweithrediadau treigladau meddal yn yr ieithoedd Celtaidd. Oherwydd bod gan bob iaith ei horgraff ei hun, mae'r treigladau wedi eu trefnu yn ôl eu seiniau. Mae hyn yn ei gwneud yn haws cymharu yr ieithoedd. Er enghraifft, mae '''çh''' Manaweg yn gyfartal â '''t''' (''fain'') yn yr ieithoedd Gaelaidd eraill.
 
Mae cell lwyd yn dangos bod dim treiglad meddal yn yr iaith honno am y llythyren honno.
 
 
=== Treigladau trwynol yn yr ieithoedd Celtaidd ===
Mae'r tabl yn dangos gweithrediadau treigladau meddal yn yr ieithoedd Celtaidd. Oherwydd bod gan bob iaith orgraff ei hun, mae'r treigladau wedi eu trefnu yn ôl eu seiniau. Mae hyn yn ei gwneud yn haws cymharu yr ieithoedd. Er enghraifft, mae '''çh''' Manaweg yn gyfartal â '''t''' (''fain'') yn yr ieithoedd Gaelaidd eraill. Mae'r gell lwyd yn dangos bod dim treiglad meddal yn yr iaith honno am y llythyren honno.
:{| class="wikitable" cellspacing="7" style="text-align: center;"
|+'''Treigladau llaes yn yr ieithoedd Celtaidd '''
|}
 
=== Treiglad llaes ===
Y trydydd treiglad yw'r treiglad llaes, sy'n digwydd i'r llythrennau dilynol (ar ôl "ei" er enghraifft);
 
*C &rarr; Ch; ei '''ch'''ar hi
Dyma’r llythrennau sy’n treiglo’n llaes:
*CP &rarr; ChPh; ei '''ph'''wrs hi
*PT &rarr; PhTh; ei '''th'''ocyn hi
*T &rarr; Th
 
===Treigladau llaes yn yr ieithoedd Celtaidd ===
 
Mae'r tabl hwn yn dangos gweithrediadau treigladau meddal yn yr ieithoedd Celtaidd. Oherwydd bod gan bob iaith ei horgraff ei hun, mae'r treigladau wedi eu trefnu yn ôl eu seiniau. Mae hyn yn ei gwneud yn haws cymharu yr ieithoedd. Er enghraifft, mae '''çh''' Manaweg yn gyfartal â '''t''' (''fain'') yn yr ieithoedd Gaelaidd eraill.
 
Mae cell lwyd yn dangos bod dim treiglad meddal yn yr iaith honno am y llythyren honno.
 
=== Treigladau meddalllaes yn yr ieithoedd Celtaidd ===
Mae'r tabl hwn yn dangos gweithrediadau treigladau meddal yn yr ieithoedd Celtaidd. Oherwydd bod gan bob iaith ei horgraff ei hun, mae'r treigladau wedi eu trefnu yn ôl eu seiniau. Mae hyn yn ei gwneud yn haws cymharu yr ieithoedd. Er enghraifft, mae '''çh''' Manaweg yn gyfartal â '''t''' (''fain'') yn yr ieithoedd Gaelaidd eraill. Mae'r gell lwyd yn dangos bod dim treiglad meddal yn yr iaith honno am y llythyren honno.
:{| class="wikitable" cellspacing="7" style="text-align: center;"
|+'''Treigladau llaes yn yr ieithoedd Celtaidd '''
7,502

golygiad