Y gwahaniaeth rhwng diwygiadau o "George Hartley Bryan"

Ychwanegwyd 68 beit ,  3 mis yn ôl
dim crynodeb golygu
(ehangu dipyn bach)
 
{{Person | fetchwikidata=ALL | onlysourced=no | suppressfields= dinasyddiaeth | nationality = {{banergwlad|Cymru}} {{banergwlad|Lloegr}} | dateformat = dmy}}
 
[[Mathemategydd]] cymhwysol Seisnig oedd George Hartley Bryan FRS ([[1 Mawrth 1864,]] [[Caergrawnt1864]] -– [[13 Hydref 1928, [[Bordighera]], yr [[Eidal1928]]) a oedd yn awdurdod ar [[thermodynameg]] ac awyrenneg[[awyren]]neg.
 
Cafodd ei eni yng [[Caergrawnt|Nghaergrawnt]]. Roedd ganddo cysylltiadau Cymreig hefyd: addysgwyd ef yng [[Peterhouse, Caergrawnt|Ngholeg Peterhouse, Caergrawnt]], gan ennill ei BA ym 1886, MA ym 1890, a DSc ym 1896.Bu'n athro ym Mhrifysgol Gogledd Cymru, Bangor. Yn bennaf, mae'n cael y clod am ddatblygu triniaeth fathemategol o fudiant awyrennau wrth hedfan fel cyrff anhyblyg gyda chwe gradd o ryddid.<ref>Eglurhad: Mewn [[ffiseg]], 'graddfa rhyddid' (DOF) unrhyw system fecanyddol yw'r nifer o baramedrau annibynnol sy'n diffinio ei ffurfweddiad (''configuration'').</ref>
 
Ar wahân i fân wahaniaethau mewn nodiant, mae hafaliadau Bryan yn 1911 yr un fath â'r rhai a ddefnyddir heddiw i werthuso awyrennau modern. Yn rhyfeddol efallai, mae hafaliadau Bryan - a gyhoeddwyd wyth mlynedd yn unig ar ôl i’r awyren gyntaf hedfan - yn fwyaf cywir wrth eu rhoi ar jetiau uwchsonig! Wrth werthuso awyrennau yn fathemategol, canolbwyntiodd Bryan ar faterion sefydlogrwydd aerodynamig yn hytrach nag ar reolaeth; mae sefydlogrwydd a rheolaeth awyren yn tueddu i orwedd ar ddau ben arall yr un sbectrwm. Roedd ei ganlyniadau aeronautig yn estyniad o'i waith cynharach ym maes [[dynameg hylif]].<ref>{{Cite journal|last=Pekeris|first=C. L.|date=1961|title=Rotational Multiplets in the Spectrum of the Earth|journal=Physical Review|volume=122|issue=6|pages=1692–1700|doi=10.1103/physrev.122.1692|bibcode=1961PhRv..122.1692P}}</ref> Ym 1888, datblygodd Bryan fodelau mathemategol ar gyfer pwysau hylif mewn pibell ac ar gyfer pwysau bwclio allanol. Mae'r modelau hyn yn dal i gael eu defnyddio heddiw.
Ym 1890, darganfu Bryan yr hyn a elwir yn "effaith syrthni tonnau" (''wave inertia effect'') mewn cregyn elastig tenau axi-gymesur. Yr effaith hon yw'r sylfaen ddamcaniaethol ar gyfer [[gyrosgopi]] modern cyflwr solid gan ddefnyddio cyseinyddion hemisfferig neu "wydr gwin", a ymhelaethwyd ac a ddatblygwyd ymhellach gan Dr. David D. Lynch bron i ganrif ar ôl darganfyddiad gwreiddiol Bryan. Mae'r synwyryddion newydd, manwl gywir hyn bellach yn cael eu datblygu yn yr [[Unol Daleithiau]], yr [[Wcrain]], [[Singapore]], [[Gweriniaeth Korea]], [[Ffrainc]], [[De Affrica]], a thir mawr [[Tsieina]]. Fe'u defnyddir ar gyfer systemau canllaw lloeren, ymhlith cymwysiadau eraill.
 
Mae astudiaethau seismologig Bryan o effeithiau Coriolis mewn cylchoedd hylif enfawr wedi derbyn cadarnhad arbrofol gan ddata a gasglwyd gan orsafoedd seismologig a sefydlwyd i ganfod ffrwydradau niwclear yn dilyn yr [[Ail Ryfel Byd]], yn ogystal ag o ddata seismograffig o Ddaeargryn Mawr Chile ym 1960. Bu farw yn [[Bordighera]], yr [[Eidal]].
 
==Gwobrau ac anrhydeddau==