Cyngor Deddfu Palesteina

Cyngor Deddfu Palestina hefyd Cyngor Deddfwriaethol Palesteina yw corff deddfwriaethol Palestina (Arabeg: المجلس التشريعي الفلسطيني, Saesneg: Palestinian Legislative Council) y cyfeirir ati weithiau fel Senedd Palesteina.

{{{name}}}

Cyngor Deddfwriaethol Cyntaf Palestina, 1996-2006Golygu

Cynhaliwyd yr etholiad deddfwriaethol Palestina cyntaf ar 20 Ionawr 1996 yn unol â Deddf Etholiad Palestina Rhif 13 o 1995 a'i welliannau. Mabwysiadodd y gyfraith y system fwyafrif syml (ardaloedd). Fodd bynnag, boicotiwyd yr etholiad gan Hamas, ac enillodd Fatah 62 o'r 88 sedd. Cyfarfu'r CDP cyntaf am y tro cyntaf ar 7 Mawrth 1996.[1] Bwriad y Cyngor oedd disodli'r Awdurdod Palestina a reolir gan Arafat/Fatah, a sefydlwyd fel corff dros dro, hyd nes urddo'r Cyngor.[2] Fodd bynnag, ni throsglwyddodd Arafat ei bwerau i'r Cyngor Deddfwriaethol erioed. Mae hyn wedi arwain at ddryswch ers hynny.

StrwythurGolygu

Mae'n gorff unsiambr gyda 132 o aelodau, wedi'i ddewis o'r 16 rhanbarth etholiadol yn y Lan Orllewinol a Llain Gaza. Mae pencadlys Cyngor Deddfwriaethol Palestina wedi'i wasgaru dros Ramallah a Gaza.[3]

Cyfarfu'r PLC cyntaf am y tro cyntaf ar 7 Mawrth 1996. O dan Gytundeb Oslo II, mae pwerau a chyfrifoldebau'r PLC wedi'u cyfyngu i faterion sifil a diogelwch mewnol yn Ardal A y Lan Orllewinol a Gaza, tra yn 'Ardal B' maent wedi'i gyfyngu i faterion sifil gyda materion diogelwch o dan reolaeth Lluoedd Amddiffyn Israel. Yn Ardal C, mae gan Israel reolaeth lawn.

Cymeradwyodd Cyngor Deddfwriaethol Palestina gyfraith newydd ym mis Mehefin 2005 lle cynyddodd nifer ei aelodau o 88 i 132, ac sydd hefyd yn nodi y byddai hanner yn cael ei ethol o dan system gynrychiolaeth gyfrannol a'r hanner arall yn ôl lluosogrwydd y bleidlais gyffredinol yn draddodiadol ardaloedd etholiadol. Cynhaliwyd yr etholiadau seneddol diwethaf ar 25 Ionawr 2006.

EtholiadauGolygu

Dim ond dau etholiad cyffredinol sydd wedi eu cynnal yn ystod oes y Cyngor Deddfwriaethol ers 1996.

  • Etholiad a Cyngor 1996 - 2006
  • Etholiad a Chyngor 2006 - bwriadwyd cynnal etholiad ym Mai 2021, ond ni bu un.

TrafferthionGolygu

Nid yw Cyngor Deddfwriaethol Palestina wedi gallu arfer ei swyddogaethau’n llawn oherwydd carcharu Israel ar rai o’i aelodau, y gwrthdaro rhwng pleidiau Fatah a Hamas a gohirio amhenodol yr etholiadau gan arweinyddiaeth Fatah.[4] Trefnwyd 4 etholiad deddfwriaethol ar gyfer 2014 na chynhaliwyd. Yn 2018, penderfynodd yr Arlywydd Mahmoud Abbas ddiddymu’r Cyngor Deddfwriaethol trwy orchymyn llys. Rhybuddiodd Hamas y byddai'r symud i ddatgymalu Cyngor Deddfwriaethol Palestina a chynnal etholiadau o fewn chwe mis yn dod ag anhrefn ac yn dinistrio'r system wleidyddol. Honnodd Abbas fod diddymiad y Cyngor wedi'i anelu at bwyso ar Hamas i dderbyn y cynigion ar gyfer cymodi cenedlaethol. Ni chynhaliwyd yr etholiadau.[5] Roedd yr etholiadau seneddol cyntaf er 2006 wedi'u hamserlennu ar gyfer Mai 2021,[6] ond ym mis Ebrill 2021 gohiriodd yr Arlywydd Mahmoud Abbas nhw eto.[7]

Perthynas Gymleth CDP â Chyngor Cenedlaethol Palesteina (PNC)Golygu

Tra bod Cyngor Deddfwriaethol Palesteina (CDP) yn cael ei ethol gan drigolion Palestinaidd tiriogaethau Palestina, nid senedd Gwladwriaeth Palesteina ydyw. Yn unol â hynny, nid llywodraeth Gwladwriaeth Palesteina yw Awdurdod Palesteina, ond cyfrwng llais hunan-lywodraethol trigolion y tiriogaethau.

I'r gwrthwyneb, mae'r PLO yn cael ei gydnabod gan y Cenhedloedd Unedig fel Llywodraeth Gwladwriaeth Palestina.[8] Mae gan y PLO ei senedd ei hun, Cyngor Cenedlaethol Palestina (PNC), a ddewisir yn ffurfiol gan bobl Palestina yn nhiriogaethau Palestina a'r tu allan iddynt. Yn unol â hynny, Pwyllgor Gweithredol PLO, a etholwyd yn ffurfiol gan y PNC, yw llywodraeth swyddogol Gwladwriaeth Palestina ar ran y PLO. Nid yw'r PLO ei hun yn sefyll ymgeiswyr ar gyfer y PLC, ond gall aelod-bleidiau neu garfanau o'r PLO ymgeiswyr maes. Y mwyaf o'r pleidiau hynny yw Fatah.

OrielGolygu

DolenniGolygu

CyfeiriadauGolygu