Agor y brif ddewislen

Gronw Ddu o Fôn

brudiwr yn ôl traddodiad

Brudiwr, yn ôl traddodiad, oedd Gronw Ddu o Fôn (bl. 15g). Ni wyddom i sicrwydd os oedd yn fardd cig a gwaed neu beidio, ond mae'r canu darogan a dadogir arno yn dyddio o'r 15g.[1]

Gronw Ddu o Fôn
Ganwyd Ynys Môn Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth bardd Edit this on Wikidata
Blodeuodd 15G Edit this on Wikidata

CefndirGolygu

Ceir bardd arall o'r enw Gronw Ddu a flodeai ar ganol y 14g. Mae lle da i gredu mai Gronw Ddu ap Tudur ap Heilyn oedd y bardd hwnnw, ei fod yn frodor o Fôn ac yn un o ddisgynyddion Ednyfed Fychan. Mae'n eithaf tebygol felly mai cerddi a dadogwyd ar y bardd cynharach gan frudwyr anhysbys yw brudiau 'Gronw Ddu o Fôn' yn hytrach na gwaith unigolyn; dyma a welir yn y canu darogan yn achos beirdd fel Taliesin (6g), sy'n "awdur" nifer fawr o gerddi darogan canoloesol (gweler Taliesin Ben Beirdd).[1]

CerddiGolygu

Cedwir ar glawr tua dwsin o frudiau yn enw Gronw Ddu o Fôn sydd i'w dyddio i'r 15g ac yn enwedig cyfnod Rhyfeloedd y Rhosynnau ac ymgyrch Harri Tudur. Maent yn cynnwys englyn gwladgarol a roddir yn enau Goronwy ab Ednyfed Fychan yn cwyno am ladd Llywelyn Ein Llyw Olaf. Ond y testun mwyaf adnabyddus a gysylltir â Gronw yw 'Breuddwyd Gronw Ddu', cerdd ddarogan ar y mesurau rhydd gyda rhagymadrodd rhyddiaith sy'n perthyn i gyfnod ymgyrch Harri Tudur i gipio Coron Lloegr ac felly i'w dyddio i tua 1485, er ei bod wedi ei lleoli yn y 14g fel gweledigaeth gan y Gronw Ddu cynharach.[1]

LlyfryddiaethGolygu

  • Barry J. Lewis (gol.), 'Gwaith Gronw Ddu', yn Gwaith Madog Benfras ac eraill o feirdd y bedwaredd ganrif ar ddeg (Aberystwyth, 2007).

CyfeiriadauGolygu

  1. 1.0 1.1 1.2 Barry J. Lewis (gol.), 'Gwaith Gronw Ddu'.