Tref fechan yn ne'r Alban ydy Lochmaben (Gaeleg yr Alban: Loch Mhabain). Mae'n safle pwysig ble sefid hen gastell, ar un adeg. Mae'r dref 4 milltir i'r gorllewin o Lockerbie, yn Dumfries a Galloway. Mae Caerdydd 406.1 km i ffwrdd o Lochmaben ac mae Llundain yn 458.8 km. Y ddinas agosaf ydy Caerliwelydd sy'n 41.1 km i ffwrdd.

Lochmaben
Math tref, small burgh Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC±00:00 Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Dumfries a Galloway, Lochmaben, Swydd Dumfries, Annandale and Eskdale Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Yr Alban Yr Alban
Gerllaw Kinnel Water Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 55.1281°N 3.4413°W Edit this on Wikidata
Cod SYG S20000441, S19000479 Edit this on Wikidata
Cod OS NY081824 Edit this on Wikidata

Mae'r pêl-droediwr Angus Douglas yn enedigol o'r dref.

Saif Carreg lochmaben gerllaw, carreg 7 troedfedd o uchder a arferai fod yn rhan o gylch cerrig Celtaidd. Mae traddodiad lleol yn hawlio mai allan o'r garreg hon y tynnodd Arthur y cleddyf Caledfwlch allan ohoni.

Enw'r drefGolygu

Mae'n ddigon tebyg fod yr enw'n cyfeirio at y duw Celtaidd Mabon (Maponos), gyda 'Loch' neu 'llyn' yn ei ragflaenu. Dywed rhai, fodd bynnag, mai 'clach' oedd yr enw gwreiddiol, sef y gair Gaeleg am garreg.

Gweler hefydGolygu

 
Canol y dref, gyda cherflun i Robert de Bruce
 
Adfeilion Castell Lochmaben

Dolennau allanolGolygu