Afon Yenisei

(Ailgyfeiriad oddi wrth Yenisei)

Afon fawr yng nghanolbarth Rwsia yw Afon Yenisei (Rwseg: Енисе́й). Dyma'r afon fwyaf i lifo i'r Cefnfor Arctig, sydd hefyd, gyda hyd o 5,539 km (3,445 milltir), y bumed afon yn y byd o ran ei maint. Gan darddu ym Mongolia, mae'n llifo ar gwrs i gyfeiriad y gogledd i lifo i mewn i Gwlff Yenisei ar y Môr Kara. Yn Siberia mae nifer fawr o afonydd llai yn aberu ynddi, yn cynnwys Afon Angara, sy'n tarddu yn Llyn Baikal, ac Afon Tunguska Isaf. Mae basn dalgylch Afon Yenisei yn dynodi terfyn dwyreiniol Gwastadedd Gorllewin Siberia.

Afon Yenisei
Yenisey from the Railway Bridge.JPG
Mathafon Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirTwfa, Republic of Khakassia, Crai Krasnoyarsk Edit this on Wikidata
GwladBaner Rwsia Rwsia
Cyfesurynnau71.8297°N 82.7161°E, 51.7279°N 94.4518°E Edit this on Wikidata
TarddiadTwfa Edit this on Wikidata
AberMôr Kara Edit this on Wikidata
LlednentyddAfon Abakan, Afon Kas, Afon Sym, Yeloguy, Afon Turukhan, Afon Mana, Afon Kan, Afon Angara, Bolshoy Pit, Afon Podkamennaya Tunguska, Bakhta, Afon Tunguska Isaf, Sopochnaya, Afon Bolshaya Kheta, Afon Kureika, Afon Khemchik, Afon Khantayka, Kem, Dubches, Afon Oya, Afon Little Yenisei, Afon Bolshoy Yenisei, Tanama, Afon Bazaikha, Afon Kacha, Sisim, Sukhaya Tunguska, Us, Afon Kantegir, Averina, Q4062397, Antsiferovka, Q4073614, Q4075968, Berëzovka, Q4086451, Q4091154, Q4091155, Q4091186, Bol'shaya Bobrovka, Bol'shaya Varlamovka, Bol'shaya Vesnina, Q4091270, Bol'shaya Igarka, Q4091489, Bol'shaya Sliznëva, Bol'shaya Tel', Bol'shaya Shorikha, Buzim, Byuza, Verkhny Imbak, Q4108833, Q4130441, Afon Galaktyonyha, Q4147344, Q4148537, Gryaznaya, Gryaznukha, Q4156561, Dërbina, Dzhoy, Dorofeyevskaya, Dudinka, Yezagash, Q4175493, Q4176487, Yesaulovka, Igarskaya Protoka, Ilyushkina, Isakovka River, Kazantseva, Q4208234, Kazyrsug, Q4214708, Karynsuk, Kimbirka, Kiya, Q4227362, Koma, Komsa, Q4244765, Q4249659, Q4251009, Q4254400, Q4265149, Lugavka, Q4276663, Q4277305, Malaya Kheta, Q4277519, Q4279331, Q4288925, Q4295961, Q4301663, Q4317021, Nizhny Imbak, Q4319328, Q4319379, Q4319414, Q4319960, Q4321724, Q4337786, Q4342225, Q4342275, Q4368505, Q4370431, Q4370591, Q4374713, Q4378596, Protoka Surgutikha, Pucheglazikha, Q4385778, Q4397832, Rudikovka, Q4403932, Q4404005, Q4407984, Q4408493, Q4408832, Q4406169, Q4415425, Q4416427, Q4416866, Q4438672, Q4438710, Q4442838, Sumarochikha, Sukharikha, Sukhaya Dudinka, Q4452423, Q4452574, Q4452935, Q4456493, Tis, Q4460575, Q4461548, Tryokhvyorstnaya, Q4464916, Ubey, Ui River, Fat'yanikha, Q4484374, Fokina, Q4499464, Q4506756, Chaa-Khol', Chërnaya, Chistoklet, Shagonar, Q4519847, Shilka, Elegest, Erbek, Bol'shaya Yudinka, Yun'yakha, Q4534766, Q4535334, Yagodkina, Q4536416, Yakovleva, Q4537524, Q4537945, Q4538482, Q14915308, Q15985171, Q15985176, Garevka, Golchikha Edit this on Wikidata
Dalgylch2,580,000 cilometr sgwâr Edit this on Wikidata
Hyd3,487 cilometr Edit this on Wikidata
Arllwysiad19,800 metr ciwbic yr eiliad Edit this on Wikidata
LlynnoeddSayano–Shushenskoye Reservoir, Krasnoyarsk Reservoir Edit this on Wikidata
Rhwydwaith afonol Afon Yenitsei

Yn ei rhannau uchaf mae'n llifo trwy ardaloedd anghysbell yn ardal Crai Krasnoyarsk lle nad oes llawer o bobl yn byw. Yn ei chwrs canol ceir cyfres o argaeau trydan dŵr sy'n ffynhonnell ynni bwysig yng nghanolbarth Rwsia. Cafodd rhai o'r argaeau hyn eu codi gan lafur penyd o'r gulags ac mae llygredd yn broblem heddiw. Mae'n llifo yn ei blaen i'r gogledd trwy ardal o dirwedd taiga eang, gan dderbyn nifer fawr o afonydd a ffrydiau, i gyrraedd Môr Kara mewn ardal o dirwedd twndra lle mae'n rhewi am hanner y flwyddyn.

Afon Yenisei yn llifo heibio i Krasnoyarsk
Flag Russia template.svg Eginyn erthygl sydd uchod am Rwsia. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.