Radiws

llinell o ganol cylch neu sffêr i’w ymyl

Mewn geometreg clasurol, radiws cylch neu sffêr yw unrhyw linell o ganol y siap i'w ymyl (neu ochr). Mewn defnydd mwy modern, mae hefyd yn golygu hyd y linell hon. Benthyciad yw'r gair o'r Lladin a golygai "belydryn o olau" neu "adenydd yr olwyn mewn cerbyd rhyfel", "sbocsen" ar lafar gwlad. Y lluosog yw radiysau. Y byrfodd a ddefnyddir amlaf ym mhob iaith yw r.[1][2]

Cylch, gyda'i gylchedd (C) mewn du, diamedr (D) mewn glas golau, radiws (R) mewn coch, a'i ganolbwynt (neu 'dardd') (O) mewn magenta.

Mae'r diamedr d ddwywaith hyd y radiws: [3]

Os nad oes gan wrthrych ganolbwynt, efallai y bydd y term yn cyfeirio at ei gylch-radiws (circumradius), h.y. radiws ei gylch amgylchol neu ei sffêr amgylchol (circumscribed sphere). Yn y naill achos neu'r llall, gall y radiws fod yn fwy na hanner y diamedr, a ddiffinnir fel arfer fel y pellter mwyaf rhwng unrhyw ddau bwynt o'r ffigwr. Diffinir mewn-radiws (inradius) ffurf geometrig, fel arfer, fel radiws y cylch neu'r sffêr mwyaf sydd oddi fewn iddo. Radiws mewnol cylch, tiwb neu wrthrych gwag arall yw radiws ei geudod.

Mewn polygonau rheolaidd, mae'r radiws yn hafal i'w gylch-radiws.[4] Enw arall ar fewn-radiws polygon rheolaidd yw 'apothem'.

O fewn damcaniaeth graffiau, radiws graff yw lleiafswm y fertigau u o'r pellter mwyaf o u i unrhyw fertig ar y graff.[5]

Radiws cylch gyda pherimedr (cylchedd) C yw:

CyfeiriadauGolygu

  1. Definition of Radius at dictionary.reference.com. Adalwyd 2009-08-08.
  2. "Radius - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary". Merriam-webster.com. Cyrchwyd 2012-05-22.
  3. Definition of radius at mathwords.com. Adalwyd 2009-08-08.
  4. Barnett Rich, Christopher Thomas (2008), Schaum's Outline of Geometry, rhifyn 4. McGraw-Hill Professional. Online version adalwyd 2009-08-08.
  5. Jonathan L. Gross, Jay Yellen (2006), Graph theory and its applications. 2nd edition, 779 tud; CRC Press. ISBN 9781584885054. Online version adalwyd 2009-08-08.