Y Gymraes 1850.jpg

Cylchgrawn Cymraeg oedd Y Gymraes a sefydlwyd yn 1850 ac a olygwyd gan Evan Jones (Ieuan Gwynedd). Bwriad y cylchgrawn oedd addysgu'r fenyw Cymraeg sut i gyfranu'n gymdeithasol a bod yn wraig ac yn fam dda. Ceir disgrifiadau manwl sut y gallent wella fel gwraig tŷ gyda gorchwylion fel coginio, pwytho a glanhau dillad ayb. Daeth y cylchgrawn i ben ar ôl dwy flynedd, gan nad oedd y cylchrediad yn fawr. Cyhoeddiad annibynnol gan y cyhoeddwr ydoedd, heb unrhyw nawdd na chefnogaeth gan gymdeithas na mudiad.

Yr un nod ac amcanion oedd gan Y Frythones (1879-91), a olygwyd gan Sarah Jane Rees ('Cranogwen').

Wedi ysbaid otua 40 mlynedd cafwyd cylchgrawn arall o'r un enw a argraffwyd rhwng 1896 a 1934. Golygwyd Y Gymraes y tro hwn gan ferch: Alice Gray Jones (Ceridwen Peris), a oedd yn fwy rhydd ac agored ei barn na'r cyn-olygydd, ac roedd hawliau merched yn bwysig ganddi.[1]

CyfeiriadauGolygu

  1. Gwefan y Llyfrgell Genedlaethol; adalwyd 12 Awst 2016.