Agor y brif ddewislen

Michelangelo

artist, pensaer a bardd Eidalaidd

Roedd Michelangelo di Lodovico Buonarroti (6 Mawrth 147518 Chwefror 1564), a elwir yn Michelangelo, yn gerflunydd, peintiwr, pensaer a bardd o gyfnod y Dadeni Eidalaidd. Ynghŷd â'i gyfoediwr a'i gyd-ddyn o Fflorens, Leonardo da Vinci, caiff Michelangelo ei ystyried fel un o "wŷr y Dadeni", dynion a all droi eu dwylo at unrhyw faes a'i feistroli'n llwyr.

Michelangelo
Miguel Ángel, por Daniele da Volterra (detalle).jpg
Ganwyd Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni Edit this on Wikidata
6 Mawrth 1475 Edit this on Wikidata
Caprese Michelangelo Edit this on Wikidata
Bu farw 18 Chwefror 1564 Edit this on Wikidata (88 oed)
Achos: haint, mygu Edit this on Wikidata
Rhufain Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Gweriniaeth Fflorens Edit this on Wikidata
Galwedigaeth cerflunydd, drafftsmon, arlunydd, pensaer, bardd, peiriannydd Edit this on Wikidata
Adnabyddus am Dafydd, Pietà, Y Caethwas ar Farw, Y Farn Olaf, Tondo Doni, Madonna della Scala, Brwydr y Dynfeirch, Ysbryd Buddugoliaeth, Pietà Fflorens, Pietà Rondanini, nenfwd y Cappella Sistina, Y Caethwas Anufudd, Sant Mathew, Capeli'r Medici, Bacchus, Brutus, Basilica Sant Pedr, Y Caethweision, Biblioteca Medicea Laurenziana Edit this on Wikidata
Arddull celf Gristnogol, Homoeroticism Edit this on Wikidata
Mudiad yr Uchel Ddadeni, paentio'r Dadeni Edit this on Wikidata
Partner Tommaso dei Cavalieri Edit this on Wikidata
Llofnod
Michelangelo Signature2.svg

Fe'i ganwyd yn Caprese, ger Arezzo yn yr Eidal, yn fab i'r banciwr Ludovico di Leonardo di Buonarotto Simoni a'i wraig Francesca di Neri del Miniato di Siena.

Roedd yr athrylith hwn wedi cwblhau un o'i gampweithiau, y Pietà sydd heddiw ym Masilica Sant Pedr (San Pietro) yn Rhufain, cyn ei fod yn ddeg ar hugain oed, ac un arall, y cerflun o Dafydd, yn ei dri degau cynnar. Er gwaetha'r ffaith ei fod yn ystyried ei hun yn gerflunydd cyn pob dim, creodd Michelangelo hefyd ddau o'r peintiadau ffresgo mwyaf dylanwadol yn hanes celf ar nenfwd a wal ddwyreiniol y Cappella Sistina (hefyd yn Rhufain). Meistrolodd Michelangelo bensaernïaeth yn ei henaint a cynlluniodd gromen San Pietro yn 70 oed. Roedd effaith yr arlunydd ar bob un o'r maesydd yma yn chwyldroadol.

Yn wahanol i lawer o artistiaid cyn y Dadeni Dysg, cydnabwyd Michelangelo fel athrylith tra'r oedd yn dal yn fyw, ac fe'i galwyd yn Il Divino, "yr un dwyfol" (llysenw addas o ystyried ei fod yn ŵr crefyddol iawn). Cyhoeddwyd dau fywgraffiad ohono tra yn fyw, un gan Giorgio Vasari, cyfaill i Michelangelo, a'r llall gan Ascanio Condivi. Diolch i Vasari yn bennaf cafodd Michelangelo ei ystyried fel copa pob cyrhaeddiad yng nghelf am ganrifoedd wedi ei farwolaeth.

OrielGolygu

Pietà (Mair yn galaru dros gorff marw Crist), 1499–1500 
Dafydd, 1501–1504 
Duw yn creu Adda, o nenfwd y Cappella Sistina, 1508–1512 
Moses, o fedd Pâb Iŵl II, tua 1513–1515 
   Eginyn erthygl sydd uchod am Eidalwr neu Eidales. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.