Y Dadeni Dysg

(Ailgyfeiriad oddi wrth Dadeni Dysg)

Cyfnod chwyldroadol yn hanes Ewrop oedd y Dadeni Dysg, neu yn syml y Dadeni, sydd yn nodi'r trawsnewid o'r Oesoedd Canol i'r cyfnod modern. Prif nodwedd yr oes hon oedd yr ailddeffroad yn nysgeidiaeth clasurol a'r ymdrech i adfywio ac adeiladu ar syniadau a gwerthoedd yr Henfyd, yn enwedig drwy ddyneiddiaeth. Dechreuodd ar droad y 13g a'r 14g yn yr Eidal, ac oddi yno ymledodd yn gyntaf yn y 15g i Sbaen a Phortiwgal ac yn yr 16g i'r Almaen, Ffrainc, y Gwledydd Isel, Lloegr, a Gwlad Pwyl. Datblygodd yng nghyd-destun argyfyngau'r Oesoedd Canol Diweddar a newidiadau cymdeithasol mawr y 14g a'r Diwygiad Protestannaidd yn y 15g. Yn ogystal â'r adfywiad clasurol a dyneiddiaeth, a fynegir drwy gyfryngau llenyddiaeth, celf, pensaernïaeth, a cherddoriaeth, nodir y Dadeni gan ddyfeisiau a darganfyddiadau newydd, gan gynnwys y cwmpawd, powdwr gwn, a'r wasg argraffu.

Badia fiorentina, campanile, veduta da, duomo 01.jpg
Trem ar Fflorens, un o brif ddinasoedd y Dadeni Dysg.
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolsymudiad celf, arddull pensaernïol, cultural movement Edit this on Wikidata
Dechreuwyd14 g Edit this on Wikidata
Daeth i ben17 g Edit this on Wikidata
Rhagflaenwyd gancelf Gothig, Yr Oesoedd Canol, Oesoedd Canol Diweddar Edit this on Wikidata
Olynwyd ganBaróc, Cyfnod Modern Cynnar Edit this on Wikidata
LleoliadGorllewin Ewrop Edit this on Wikidata
Yn cynnwysy Dadeni Cynnar, yr Uchel Ddadeni, Proto-Renaissance, Renaissance sculpture, paentio'r Dadeni, pensaernïaeth y Dadeni, cerddoriaeth y Dadeni, Llenyddiaeth y Dadeni, Renaissance dance, celf y Dadeni, y Dadeni Eidalaidd Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Cyd-destun hanesyddolGolygu

Weithiau, caiff dechrau'r Dadeni Dysg ei ddyddio i farwolaeth yr Ymerawdwr Ffredrig II—yr arweinydd olaf i feddu ar reolaeth dros ogledd a chanolbarth yr Eidal—ym 1250. Dyma ddyddiad digon mympwyol, ond mae'n nodi un o'r elfennau pwysicaf a arweiniai at gychwyniadau'r Dadeni yn yr Eidal, sef annibyniaeth de facto y rhanbarthau hynny a fyddai'n ganolfannau diwylliannol y dyneiddwyr.

CelfGolygu

  Prif erthygl: Celf y Dadeni
 
Y Ddynes gyda Charlwm gan Leonardo da Vinci, a gedwir yn Amgueddfa Czartoryski, Kraków.

    Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu at yr adran hon.

LlenyddiaethGolygu

  Prif erthygl: Llenyddiaeth y Dadeni

    Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu at yr adran hon.

CerddoriaethGolygu

  Prif erthygl: Cerddoriaeth y Dadeni

    Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu at yr adran hon.

GwyddoniaethGolygu

    Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu at yr adran hon.

Llinell amser o’r DadeniGolygu