Cnicht

mynydd (689m) yng Ngwynedd

Mae Cnicht yn fynydd yn y Moelwynion yn Eryri. Caiff yr enw "Matterhorn Cymru" ambell dro, gan ei fod yn edrych yn bur debyg i'r mynydd hwnnw wrth edrych arno o'r de-orllewin, er enghraifft o ardal Porthmadog neu o bentref Croesor wrth ei droed. Gellir ei ddringo yn weddol hawdd o Groesor. O'r cyfeiriad arall fodd bynnag, er enghraifft wrth ddilyn y llwybr hir sy'n cychwyn gerllaw Nantmor, prin y mae'n edrych fel mynydd o gwbl, dim ond lle mae'r grib uchel yn gorffen.

Cnicht
Cnicht from west.jpg
Mathmynydd, copa Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
GwladBaner Cymru Cymru
Uwch y môr689 metr Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau52.99969°N 4.01987°W Edit this on Wikidata
Manylion
Amlygrwydd104 metr Edit this on Wikidata
Rhiant gopaAllt Fawr Edit this on Wikidata
Cadwyn fynyddY Moelwynion Edit this on Wikidata

Tarddiad yr enwGolygu

Yr un ydy tarddiad y gair, mae'n debyg, a'r gair "cnwch" neu cnuch, sef 'chwydd, crwmp' (sef codiad tir yn yr achos yma): mae'n elfen gyffredin mewn enwau lleoedd yng ngogledd Ceredigion ond prin yw'r enghreifftiau y tu allan i'r ardal honno ar wahân i'r gair Cnicht.[1]

Bu nifer o gynigion eraill i esbonio'r enw. Dyma gasgliad Tudur Owen[2] o'r cynigion:

  • O’r gair Saesneg Knight - na yn bendant
  • O’r Wyddeleg am fynydd pigfain - efallai [ni rydd enghraiifft]
  • Fersiwn o air Cymraeg - cnec, cnecht ("sy'n golygu pigwrn, curnen, pigyn" meddai), cyrn, gyrn ayyb. - efallai
  • Fersiwn o air Cymraeg - o’r un tarddiad a cnuch a cnich ("a olyga ‘codiad” neu erection...

Rhestru copaonGolygu

Dosberthir copaon Cymru, a gweddill gwledydd Prydain, yn rhestri arbennig yn ôl uchder ac yn ôl amlygrwydd y copa; mae'r copa hwn yn cael ei alw'n Hewitt, Nuttall a HuMP. Mae sawl cymdeithas yn mesur, gwiro a chasglu'r rhestri hyn a dônt ynghŷd ar wefan “Database of British and Irish hills”.[3] Uchder y copa o lefel y môr ydy 689 metr (2260 tr). Cafodd yr uchder ei fesur a'i gadarnhau ar 20 Tachwedd 2009.

Gweler hefydGolygu

Dolennau allanolGolygu

CyfeiriadauGolygu

  1. Geiriadur Prifysgol Cymru, cyf 1, tud. 523.
  2. Tudur Owen, Croesor yn Llafar Gwlad (Rhif 106 tud 15.)
  3. “Database of British and Irish hills”