Mae Diazepam y gellir ei weini trwy'r rectwm yn aml yn cael ei ragnodi i ofalwyr pobl ag epilepsi. Mae hyn yn eu galluogi i drin trawiadau lluosog cyn ceisio gofal meddygol.

Mae cyflwr epileptig neu status epilepticus (SE) yn ffit epileptig o fwy na phum munud neu fwy nag un ffit o fewn cyfnod o bum munud heb i'r person ddychwelyd i normal rhwng y ffitiau [1]. Gall y ffitiau fod o'r math tonig-clonig gyda phatrwm rheolaidd o gywasgu ac ymestyn y breichiau a'r coesau neu fathau nad ydynt yn cynnwys cyfyngiadau megis atafaeliadau absenoldeb neu atafaeliadau rhannol gymhleth [1]. Mae cyflwr epileptig yn gyflwr sy'n bygwth bywyd, yn enwedig os caiff triniaeth ei oedi [1].

Gall cyflwr epileptig effeithio ar y sawl sydd â hanes o fyw efo epilepsi. Mae hefyd yn gallu effeithio ar bobl sydd â phroblem sylfaenol yr ymennydd [2]. Gall y problemau sylfaenol hyn cynnwys trawma, heintiau, neu strôc ymhlith eraill [2]. Mae diagnosis yn aml yn cynnwys gwirio siwgr gwaed, delweddu'r pen, profion gwaed ac electroenceffalogram. Gall ffitiau anepeleptig seicogenig dangos symptomau tebyg i gyflwr epileptig. Mae cyflyrau eraill sy'n gallu ymddangos symptomau tebyg i gyflwr epileptig yn cynnwys: hypoglycemia, anhwylderau symud, llid yr ymennydd, a deliriwm ymhlith eraill [1].

Bensodiasepinau yw'r driniaeth gychwynnol a ddewisir fel arfer ar ôl hynny mae phenytoin yn cael ei roi [1]. Ymysg y bensodiasepinau sy'n cael eu defnyddio'n arferol mae lorazepam mewnwythiennol yn ogystal â phigiadau mewngyhyrol o midazolam [3]. Gellir defnyddio nifer o feddyginiaethau eraill os nad yw'r rhain yn effeithiol fel falporad, phenobarbital, propofol neu cetamin [1]. Efallai y bydd rhaid mewndiwbio i helpu i gynnal llwybr anadlu'r claf ar agor. Mae rhwng 10 a 30% o bobl sydd â chyflwr epileptig wedi marw o fewn 30 diwrnod [1]. Mae achos sylfaenol y ffit, oedran y claf a hyd yr atafaelu yn ffactorau pwysig sy'n effeithio ar y rhagolygon gwella. Mae cyflwr epileptig yn digwydd mewn tua 40 o bob 100,000 o bobl pob flwyddyn [2]. Mae'r cyflwr yn reswm ymweliad tua 1% o'r bobl sy'n ymweld ag adrannau brys ysbytai [1].

Rhwng 2002 a 2005 bu farw cyfartaledd o 3.63 o bobl yng Nghymru o gyflwr epileptig yn flynyddol[4].


Cyngor meddygol

Sgrifennir tudalennau Wicipedia ar bwnc iechyd er mwyn rhoi gwybodaeth sylfaenol, ond allen nhw ddim rhoi'r manylion sydd gan arbenigwyr i chi. Mae llawer o bobl yn cyfrannu gwybodaeth i Wicipedia. Er bod y mwyafrif ohonynt yn ceisio osgoi gwallau, nid ydynt i gyd yn arbenigwyr ac felly mae'n bosib bod peth o'r wybodaeth a gynhwysir ar y ddalen hon yn anghyflawn neu'n anghywir.

Am wybodaeth lawn neu driniaeth ar gyfer afiechyd, cysylltwch â'ch meddyg neu ag arbenigwr cymwys arall!

CyfeiriadauGolygu

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7 Al-Mufti, F; Claassen, J (Oct 2014). "Neurocritical Care: Status Epilepticus Review.". Critical Care Clinics 30 (4): 751–764. doi:10.1016/j.ccc.2014.06.006. PMID 25257739.
  2. 2.0 2.1 2.2 Trinka, E; Höfler, J; Zerbs, A (September 2012). "Causes of status epilepticus.". Epilepsia 53 Suppl 4: 127–38. doi:10.1111/j.1528-1167.2012.03622.x. PMID 22946730.
  3. Prasad, M; Krishnan, PR; Sequeira, R; Al-Roomi, K (Sep 10, 2014). "Anticonvulsant therapy for status epilepticus.". The Cochrane database of systematic reviews 9: CD003723. PMID 25207925.
  4. Cynulliad: Cwestiynau Ysgrifenedig a atebwyd rhwng 22 a 29 Mawrth 2007 tud 49 (Jocelyn Davies i Brian Gibbons) adalwyd 28 Chwefror 2018