Edward Hamer Carbutt

Roedd Syr Edward Hamer Carbutt, Barwnig 1af (22 Gorffennaf, 1838 - 8 Hydref, 1905) yn beiriannydd mecanyddol a wasanaethodd fel llywydd Sefydliad y Peirianwyr Mecanyddol ac fel Aelod Seneddol Rhyddfrydol Bwrdeistrefi Sir Fynwy.

Syr Edward Hamer Carbutt Bt, AS
Edward Hamer Carbutt

Syr Edward Hamer Carbutt


Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Sir Fynwy
Cyfnod yn y swydd
1880 – 1886
Rhagflaenydd Thomas Cordes
Olynydd Syr George Elliot

Geni 22 Gorffennaf, 1838
Leeds
Marw 8 Hydref, 1905
Cranleigh
Plaid wleidyddol Rhyddfrydol
Priod Mary Rhodes
Galwedigaeth Peiriannydd

Bywyd PersonolGolygu

Roedd Syr Edward yn fab ieuengaf Francis Carbutt (1792-1874), masnachwr lliain a brethyn o Chapel Allerton ger Leeds. Priododd Mary Rhodes ym 1874

GyrfaGolygu

Yn 16 mlwydd oed aeth yn brentis i gwmni the Midland Railway Company yn Derby lle arhosodd am bedwar blynedd cyn symud i waith llongau yn Jarrow i ddarfod ei hyfforddiant, gan ddychwelyd i Derby ym 1860 fel fforman i'r cwmni rheilffordd.

Yn bedwar ar hugain oed aeth i mewn i bartneriaeth gyda Robinson Thwaits yng ngwaith haearn y Vulcan yn Bradford, cwmni ac oedd enw da iddi am gynhyrchu peiriannau a ddefnyddid i drin haearn a dur gan arbenigo mewn morthwylion mawr a yrrid gan ager. Parodd ei gysylltiad â'r cwmni hyd 1871 pan ymddeolodd fel rheolwr yn 41 mlwydd oed[1]

Gyrfa wleidyddolGolygu

Fe fu yn aelod o gyngor Leeds o 1876 gan wasanaethu fel Maer y dref ym 1878.

Safodd fel ymgeisydd Rhyddfrydol yn etholaeth Bwrdeistrefi Mynwy yn etholiad cyffredinol 1880 gan gipio'r sedd oddi wrth y Ceidwadwyr. Ei brif ddiddordeb fel seneddwr oedd newid y ffordd yr oedd Prydain yn cynhyrchu arfau gan sicrhau bod peirianwyr proffesiynol yn y sector breifat yn chware mwy o ran yn y diwydiant cynhyrchu arfau. Collodd y sedd i'r Ceidwadwyr yn etholiad 1896. Gwasanaethodd fel Uchel Siryf Surry ym 1896.[2]

Ym 1887 etholwyd Carbutt yn Llywydd Sefydliad y Peirianwyr Mecanyddol, cynrychiolodd y Sefydliad ar bwyllgor y Labordy Ffisegol Cenedlaethol. Roedd hefyd yn is-lywydd y Sefydliad Haearn a Dur. Ym 1891 bu yn ymwneud ag ymgais aflwyddiannus i godi dŵr yn Wembley i gystadlu a Thŵr Eiffel ym Mharis.

MarwolaethGolygu

Bu farw yn Cranleigh, Surrey 8 Hydref, 1905, yn 66 mlwydd oed bu farw y farwniaeth efo fo.[3]

CyfeiriadauGolygu

  1. Grace's Guide to Industrial History Edward Hamer Carbutt [1] adalwyd 13 Mawrth 2015
  2. Weekly Mail,14 Hydref 1905 Sir Edward Carbutt dead [2] adalwyd 13 Mawrth 2015
  3. County Observer and Monmouthshire Central Advertiser 14 Hydref 1905 Death of Sir Edward Carbutt [3] adalwyd 13 Mawrth 2015
Senedd y Deyrnas Unedig
Rhagflaenydd:
Thomas Cordes
Aelod Seneddol Bwrdeistrefi Sir Fynwy
18801886
Olynydd:
Syr George Elliot