Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon

gwladwriaeth (1801–1922); defnyddiwyd yr enw hyd at 1927

Ym 1801, gan weithredu Deddf Uno 1800, cyfunwyd Teyrnas Prydain Fawr â Theyrnas Iwerddon (a fu dan reolaeth Seisnig uniongyrchol o 1169 hyd 1603) i greu Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon. Wedi cread y Dalaith Rydd Wyddelig ym 1922, allan o 26 o siroedd Iwerddon, parhaodd 6 sir yn y gogledd yn rhan o'r Deyrnas Unedig, a chafodd y wladwriaeth ei hail-enwi yn Deyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon ym 1927.

Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon
Coat of arms of the United Kingdom (1837-1952).svg
Mathgwlad ar un adeg Edit this on Wikidata
PrifddinasLlundain Edit this on Wikidata
Poblogaeth45,370,530, 16,345,646, 42,769,196 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
AnthemGod Save the Queen Edit this on Wikidata
Iaith/Ieithoedd
  swyddogol
Saesneg Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
GwladTeyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon Edit this on Wikidata
Arwynebedd315,093 km² Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau51.507222°N 0.1275°W Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
Corff deddfwriaetholSenedd y Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y wladwriaeth
monarch of the United Kingdom of Great Britain and Ireland Edit this on Wikidata
Pennaeth y wladwriaethVictoria, brenhines y Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
Arianpunt sterling Edit this on Wikidata

Nodweddir hanes y deyrnas gan dwf yr Ymerodraeth Brydeinig, a gyrhaeddodd ei hanterth yn oes y frenhines Victoria. Y ffactor bwysicaf yn hanes mewnol y deyrnas efallai oedd y galwadau cynyddol am ymreolaeth neu hunanreolaeth i Iwerddon, Cymru a'r Alban. Arweiniodd hyn yn y pen draw at sefydlu Saorstat Eireann a rhwygo'r wladwriaeth a'i hailenwi. Prin y ceir blwyddyn yn hanes y deyrnas na welwyd ei lluoedd arfog yn ymladd rhywle yn y byd, e.e. y Rhyfeloedd Napoleonaidd, Rhyfel Crimea, Rhyfel y Boer a'r Rhyfel Byd Cyntaf.

Brenhinoedd a breninesau Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac IwerddonGolygu

Dyma restr o frenhinoedd a breninesau'r deyrnas Unedig o 1801 hyd 1927.

Gweler hefydGolygu

  Eginyn erthygl sydd uchod am y Deyrnas Unedig. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato