Agor y brif ddewislen

Mae Mur Hadrian (Saesneg: Hadrian's Wall; Lladin: Vallum Hadriani) yn fur amddiffynnol a adeiladwyd gan yr Ymerodraeth Rufeinig yn yr hyn sy'n awr yn Lloegr. Am ran helaeth o'r cyfnod Rhufeinig ym Mhrydain, Mur Hadrian oedd ffin ogleddol y dalaith Rufeinig, er bod mur arall, Mur Antoninus, ymhellach i'r gogledd yn yr Alban.

Mur Hadrian
Milecastle 39 on Hadrian's Wall.jpg
Math Roman limes, defensive wall, safle archaeologeol Edit this on Wikidata
Enwyd ar ôl Hadrian Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Roman limes, borders of the Roman Empire Edit this on Wikidata
Sir Northumberland, Cumbria Edit this on Wikidata
Gwlad Y Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 55.0242°N 2.2925°W Edit this on Wikidata
Manylion
Statws treftadaeth Safle Treftadaeth y Byd, adeilad rhestredig Gradd I Edit this on Wikidata

Roedd y mur tua 80 milltir Rufeinig (117 km) o hyd, yn ymestyn o Segedunum yn Wallsend ar Afon Tyne yn y dwyrain i Foryd Solway yn y gorllewin. Mae'r mur i gyd yn Lloegr; mae tua 15 km i'r de o'r ffin gyda'r Alban yn y gorllewin, a 110 km o'r ffin yn y dwyrain. I'r dwyrain o Afon Irthing mae wedi ei hadeiladu o gerrig, 5 - 6 medr o uchder a 3 medr o drwch. I'r gorllewin o'r afon roedd y mur wedi ei adeiladu o dywyrch, 3.5 medr o uchder a 6 medr o drwch.

Adeiladwyd y mur yn dilyn ymweliad yr Ymerawdwr Rhufeinig Hadrian â Phrydain yn 122 OC. Credir i'r gwaith adeiladu gymeryd 8 mlynedd, gyda milwyr o bob un o'r tair lleng oedd ym Mhrydain ar y pryd yn cynorthwyo. Roedd y mur yn rhan o weithiau amddiffynnol ehangach a oedd yn cynnwys ffosydd cyfochrog.

Map yn dangos lleoliad Mur Hadrian.
Rhan o Fur Hadrian ger Greenhead.
WikiHistory.svg Eginyn erthygl sydd uchod am hanes. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.