Agor y brif ddewislen

Pab Grigor I

(Ailgyfeiriad oddi wrth Pab Gregori I)

Pab Grigor I, a elwir hefyd yn Grigor Fawr neu Gregor(i) Fawr (c. 54012 Mawrth 604) oedd Pab Rhufain o 590 hyd ei farwolaeth. Mae'r eglwys yn ei gyfrif yn sant a Thad Eglwysig; ei wylmabsant yw 12 Mawrth. Cafodd ei eni yn Rhufain.

Pab Grigor I
Francisco de Zurbarán 040.jpg
Ganwyd c. 0540 Edit this on Wikidata
Rhufain Edit this on Wikidata
Bu farw 12 Mawrth 0604 Edit this on Wikidata (63 oed)
Rhufain Edit this on Wikidata
Man preswyl Rhufain Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Rhufain hynafol Edit this on Wikidata
Galwedigaeth diplomydd, offeiriad Catholig Edit this on Wikidata
Swydd Pab Edit this on Wikidata
Adnabyddus am Ymgomiau Edit this on Wikidata
Dydd gŵyl 12 Mawrth, 25 Mawrth, 3 Medi Edit this on Wikidata
Mam Santes Silvia Edit this on Wikidata
Llinach Anicia gens Edit this on Wikidata

Yn ôl traddodiad, gwelodd gaethweision ifainc o Eingl-Sacsoniaid mewn marchnad caethweision yn Rhufain a phenderfynodd anfon cenhadwr i Brydain i droi'r Eingl-Sacsoniaid yn Gristnogion. Y gŵr a ddewisodd oedd Awstin, a fyddai'n archesgob cyntaf Caergaint yn ddiweddarach.

Roedd Grigor yn ddyn caredig iawn a weithiai i wella cyflwr y tlodion. Yn ogystal gwnaeth lawer i ddiwygio trefn yr eglwys. Roedd hefyd yn awdur yn yr iaith Ladin a ysgrifennodd homilïau ar Eseciel a'r Efengylau, llyfr ar reolau'r eglwys (Cura Pastoralis) a'r gweithiau ar gyfer gwasnanaethau eglwysig y Sacramentarium a'r Antiphonarium.

Yr enw cyffredin ar y Pab Grigor yng Nghymru'r Oesoedd Canol oedd Geirioel. Dyma gyfeiriad ato mewn awdl gan Iolo Goch i Dafydd ap Bleddyn, Esgob Llanelwy:

Da fu heb gelu Coel Godebawg,
Da Eirioel enau, eiriau oriawg,
Ac ys gwell gâr pell, gŵr pwyllawg — balchryw,
Ni bu ei gyfryw, llyw galluawg;
Os rhaid mynegi pwy rhi yrhawg,
Dafydd ap Bleddyn yw'r dyn doniawg.[1]

CyfeiriadauGolygu

  1. D. R. Johnston (gol.), Gwaith Iolo Goch (Caerdydd, 1988), cerdd XVIII.12–17.
Rhagflaenydd:
Pab Pelagiws II
Pab
3 Medi 59012 Mawrth 604
Olynydd:
Pab Sabinianws