Yr Archifdy Gwladol

Gwarcheidwad archifau cenedlaethol y Deyrnas Unedig o 1838 hyd 2003 oedd yr Archifdy Gwladol (Saesneg: Public Record Office). Yn 2003 cyfunodd â'r Comisiwn Llawysgrifau Hanesyddol i ffurfio'r Archifau Cenedlaethol. Sut bynnag, mae'r Archifdy Gwladol yn dal i fodoli fel endid cyfreithiol.

Kclssa.jpg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynoladeilad, archifdy cenedlaethol Edit this on Wikidata
RhanbarthDinas Llundain Edit this on Wikidata
Cyn lleoliad yr Archifdy Gwladol yn Chancery Lane, Llundain; ers 2001 bu'n gartref i Lyfrgell Maughan, Coleg y Brenin, Llundain

Sefydlwyd yr Archifdy Gwladol gan Ddeddf Seneddol ym 1838, i ddiwygio cadw cofnodion y llywodraeth a llysoedd. Cynhaliwyd y rhain yn flaenorol mewn amrywiaeth o leoliadau, yn aml mewn amgylchiadau gwael. Ar y dechrau, nid oedd gan neb ond cyfreithwyr yr hawl i ddefnyddio'r cofnodion, a dim ond ar ôl talu ffi oedd hynny. Sut bynnag, ar ôl 1852 daeth y cofnodion ar gael yn rhwydd i bwrpas ysgolheictod.

Ymysg prif swyddogion yr Archifdy Gwladol rhaid enwi Hilary Jenkinson a fu yno rhwng 1906 a 1954, gan arwain y sefydliad o 1947 hyd 1954.