Elen Egryn

bardd o Gymraes

Elen Egryn oedd enw barddol Elin (neu Elinor) Evans (18071876), bardd Cymraeg o Lanegryn, Meirionnydd.[1] Hi oedd un o'r menywod gyntaf i gael llyfr wedi ei gyhoeddi yn y Gymraeg.

Elen Egryn
Ganwyd 1807 Edit this on Wikidata
Llanegryn Edit this on Wikidata
Bu farw 1876 Edit this on Wikidata
Man preswyl Lerpwl, Machynlleth Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth ysgrifennwr Edit this on Wikidata
Adnabyddus am Y Gymraes Edit this on Wikidata

BywgraffiadGolygu

Roedd Elen Egryn yn ferch i Ellis Humphrey Evans, ysgolfeistr pentref, a'i wraig. Cafodd ei magu yng ngorllewin Cymru, ym mhentref bach Llanegryn, ac yna yn sir Feirionnydd, lle dysgodd i ysgrifennu barddoniaeth yn blentyn.[2] Symudodd i Lerpwl yn 1840, ond yn fuan dychwelodd i Fachynlleth nid nepell o'i thref enedigol. Yno yn 1850 creodd y casgliad Telyn Egryn, gan ddod y ferch gyntaf erioed i gyhoeddi llyfr seciwlar yn y Gymraeg. Er na dderbyniodd yr un faint o sylw a beirdd gwrywaidd y dydd, mae ei gwaith yn cael ei ystyried i fod yn garreg filltir yn hanes llên menywod yng Nghymru.[3] Mae'n cyflwyno ystod eang o gerddi sy'n cwmpasu profedigaeth, cyfeillgarwch, alltud ac iselder, ac yn bwrpasol wedi creu argraff o'r safonau moesol uchel oedd yn cael eu mwynhau gan ferched Cymru.[4] Mae ei barddoniaeth yn nes at waith beirdd o'r 18g na beirdd o oes Fictoria a'i dilynodd hi am ei bod yn defnyddio iaith oedd wedi ei wreiddio yn y cyfnod cyn- canoloesol.[5]

Hefyd yn 1850, mewn ymateb i gyhoeddiad y Llyfrau Gleision oedd yn beirniadu moesau rhydd ac ymddygiad merched Cymru, cyhoeddodd Evan Jones (1820-1852)  Y Gymraes a aeth ati i amddiffyn egwyddorion uwch menywod Cymru. Cyfrannodd Elen Egryn gyflwyniad barddol i'r rhifyn cyntaf, lle galwodd i ferched i godi "goruwch gwarth a dirmyg cas".[5]

GwaithGolygu

  • Egryn, Elen (1998). Telyn Egryn. Honno. ISBN 978-1-870206-30-3.

Gweler hefydGolygu

CyfeiriadauGolygu

  1. Davies, John; Jenkins, Nigel; Baines, Menna (2008). The Welsh Academy encyclopaedia of Wales. University of Wales Press. t. 269. ISBN 978-0-7083-1953-6.
  2. Stephens, Meic (1998). The new companion to the literature of Wales. University of Wales Press. t. 229. ISBN 978-0-7083-1383-1.
  3. Gramich, Katie. "Orality and Morality: Early Welsh Women's Poetry". Acume: Oral and Written History. Cyrchwyd 1 April 2016.
  4. "Telyn Egryn". Honno. Cyrchwyd 1 Ebrill 2016.
  5. 5.0 5.1 Aaron, Jane (2010). Nineteenth-Century Women's Writing in Wales: Nation, Gender and Identity. University of Wales Press. tt. 94–. ISBN 978-0-7083-2287-1.