Agor y brif ddewislen

Dramodydd a nofelydd o'r Almaen oedd Gerhart Johann Robert Hauptmann [1] (15 Tachwedd 1862 - 6 Mehefin 1946). Fe'i cyfrifir ymhlith hyrwyddwyr pwysicaf naturiaeth lenyddol, er iddo integreiddio arddulliau eraill yn ei waith hefyd. Derbyniodd y Wobr Nobel mewn Llenyddiaeth ym 1912.

Gerhart Hauptmann
Gerhart Hauptmann nobel.jpg
Ganwyd 15 Tachwedd 1862 Edit this on Wikidata
Szczawno-Zdrój Edit this on Wikidata
Bu farw 6 Mehefin 1946 Edit this on Wikidata (83 oed)
Jagniątków Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Yr Almaen Yr Almaen
Alma mater
  • Prifysgol Jena Edit this on Wikidata
Galwedigaeth dramodydd, bardd, awdur geiriau, nofelydd, hunangofiannydd, sgriptiwr, awdur Edit this on Wikidata
Adnabyddus am The Rats, The Assumption of Hannele, The Weavers Edit this on Wikidata
Mudiad Naturalismo Edit this on Wikidata
Priod Margarete Hauptmann Edit this on Wikidata
Plant Ivo Hauptmann Edit this on Wikidata
Gwobr/au Gwobr Lenyddol Nobel, Urdd Teilyngdod am Wyddoniaeth a Chelf, Modrwy Anrhydedd y Ddinas, Urdd yr Eryr Coch 4ydd radd, Gwobr Goethe, Urdd Maximilian Bafaria am Wyddoniaeth a Chelf, Honorary doctor of the Leipzig University, Doethor Anrhydeddus Prifysgol Rhydychen, Doethur Anrhydeddus Prifysgol Columbia, doethur honouris causa o Brifysgol Carolina de Praga, Gwobr Franz-Grillparzer, Gwobr Franz-Grillparzer, Gwobr Franz-Grillparzer Edit this on Wikidata
Llofnod
Hauptmann Signature.jpg

BywydGolygu

Plentyndod ac ieuenctidGolygu

Ganwyd Gerhart Hauptmann ym 1862 yn Obersalzbrunn, a elwir bellach yn Szczawno-Zdrój, yn Silesia Isaf (a oedd ar y pryd yn rhan o Deyrnas Prwsia, sydd bellach yn rhan o Wlad Pwyl). Ei rieni oedd Robert a Marie Hauptmann, a oedd yn rhedeg gwesty yn yr ardal. Pan yn ifanc, roedd gan Hauptmann enw am beidio dweud yr holl wir.

Gan ddechrau ym 1868, mynychodd ysgol y pentref ac yna, ym 1874, y Realschule yn Breslau a phrin y llwyddodd yn yr arholiad cymhwysol ar ei gyfer. Cafodd Hauptmann drafferthion o ran addasu ei hun i'w amgylchoedd newydd yn y ddinas. Roedd yn byw, ynghyd â’i frawd Carl, mewn tŷ preswyl myfyrwyr oedd wedi dirywio braidd cyn dod o hyd i lety gyda gweinidog.

Cafodd broblemau gyda'r ysgol dan ddylanwad Prwsia. Yn fwy na dim, roedd yn casáu llymder yr athrawon a thriniaeth well ei gyd-ddisgyblion bonheddig. Roedd yn rhaid iddo ailadrodd ei flwyddyn gyntaf oherwydd ei atgasedd a'i salwch niferus, a wnaeth ei atal rhag mynd i'w ddosbarthiadau. Dros amser, daeth i werthfawrogi Breslau oherwydd cafodd y cyfle i ymweld â'r theatr.

 
Hauptmann gyda'i dad, Robert.

Yng ngwanwyn 1878, gadawodd Hauptmann y Realschule i ddysgu am amaethyddiaeth ar fferm ei ewythr yn Lohnig (heddiw Łagiewniki Średzkie yn Gmina Udanin, Gwlad Pwyl) [2].  Ar ôl blwyddyn a hanner, fodd bynnag, bu’n rhaid iddo roi’r gorau i’w hyfforddiant. Nid oedd yn barod yn gorfforol am y gwaith, a chafodd anhwylder ar yr ysgyfaint a fygythiodd ei fywyd ac achosodd pryder iddo am yr ugain mis nesaf.

Astudiaethau a bywyd fel cerflunyddGolygu

Ar ôl iddo fethu â phasio arholiad mynediad swyddog ar gyfer Byddin Prwsia, aeth Hauptmann i'r ysgol gerfluniau yn yr Ysgol Gelf a Galwedigaethol Frenhinol yn Breslau ym 1880. Yno, cyfarfu â Josef Block a ddaeth yn ffrind gydol oes. Cafodd ei ddiarddel dros dro am "ymddygiad gwael a diwydrwydd annigonol," ond cafodd ei dderbyn yn ôl yn gyflym ar argymhelliad y cerflunydd a'r Athro Robert Härtel. Gadawodd Hauptmann yr ysgol ym 1882.

Ar gyfer priodas ei frawd, ysgrifennodd ddrama fer, Liebesfrühling, a berfformiwyd y noson gynt. Hefyd yn y briodas, cyfarfu â chwaer y briodferch, Marie Thienemann. Fe wnaethant ddyweddio'n gyfrinachol a dechreuodd Marie ei gefnogi'n ariannol, a alluogodd ef i ddechrau semester o athroniaeth a hanes llenyddol ym Mhrifysgol Jena, ond rhoddodd y gorau iddi yn fuan.

CyfeiriadauGolygu

  1. "Gerhart Hauptmann - Facts". Nobelprize.org. Nobel Media AB. Cyrchwyd 29 December 2015.
  2.   Mae un neu ragor o'r brawddegau yn cynnwys testun sydd bellach yn y parth cyhoeddusChisholm, Hugh, gol,. (1911). "Hauptmann, Gerhart". Encyclopædia Britannica (arg. 11th.). Cambridge University Press.


LlyfryddiaethGolygu

  • Garten, HF (1954). Gerhart Hauptmann. New Haven: Gwasg Prifysgol Iâl.
  • Marshall, Alan (1982). Naturiaethwyr yr Almaen a Gerhart Hauptmann. Frankfurt am Main: Peter Lang.
  • Maurer, Warren R. (1992). Deall Gerhart Hauptmann. Columbia, SC: Gwasg Prifysgol De Carolina.
  • Mellen, Philip A. (1984). Gerhart Hauptmann. Syncretiaeth Grefyddol a Chrefyddau'r Dwyrain. Efrog Newydd: Peter Lang.
  • Osborne, John (1998). Gerhart Hauptmann a'r Ddrama Naturiaethwr. Amsterdam: Academydd Harwood.
  • Pohl, Gerhart (1962). Gerhart Hauptmann a Silesia. Grand Forks: Gwasg Prifysgol Gogledd Dakota.
  • Shaw, Leroy R. (1958). Tyst Twyll. Gerhart Hauptmann fel Beirniad Cymdeithas. Berkeley: Gwasg Prifysgol California.
  • Skrine, Peter N. (1989). Hauptmann, Wedekind, a Schnitzler. Efrog Newydd: Gwasg St. Martin.