Agor y brif ddewislen

Hawlydd gorsedd Lloegr a'r Alban oedd James Francis Edward Stuart (10 Mehefin 1688 - 1 Ionawr 1766). Roedd yn fab i Iago II & VII, brenin Lloegr a'r Alban, a hawliai ef ei hun yr orsedd fel Iago III / VIII.

James Francis Edward Stuart
Portrait of Prince James Francis Edward Stuart by Francois De Troy.jpg
Ganwyd 10 Mehefin 1688, 20 Mehefin 1688 Edit this on Wikidata
Palas Sant Iago Edit this on Wikidata
Bu farw 1 Ionawr 1766 Edit this on Wikidata (77 oed)
Rhufain Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Teyrnas Prydain Fawr, Y Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
Galwedigaeth pretender Edit this on Wikidata
Tad Iago II & VII Edit this on Wikidata
Mam Maria o Modena Edit this on Wikidata
Priod Maria Clementina Sobieska Edit this on Wikidata
Plant Charles Edward Stuart, Henry Benedict Stuart Edit this on Wikidata
Llinach House of Stuart Edit this on Wikidata

BywgraffiadGolygu

 
Tywysog James Francis Edward Stuart

Diorseddwyd ei dad yn 1688, yn fuan ar ôl genedigaeth y mab. Yn ei le, daeth ei ferch, Mari II a'i gŵr Wiliam III (Wiliam o Orange) i'r orsedd. Wedi ei marwolaeth hwy, daeth Anne, un arall o ferched Iago II/ VII, yn frenhines. Magwyd James yn Ffrainc, lle roedd Louis XIV, brenin Ffrainc yn ei gydnabod fel gwir frenin yr Alban a Lloegr.

Bu'r frenhines Anne farw yn 1714, a daeth Etholwr Hannover yn frenin fel Siôr I. Erbyn hyn roedd deddf Act of Settlement 1701 yn mynny fod rhaid i'w holynydd fod yn Brotestant. Gan fod James Stuart yn Gatholig, caewyd ef allan o'r olyniaeth.

 
Arfau Iago

Roedd cefnogaeth i deulu'r Stiwartiaid yn parhau yn gryf yn Iwerddon, Ucheldiroedd yr Alban a rhannau o Ogledd Lloegr. Gelwid pleidwyr y Stiwartiaid yn Jacobitiaid, o'r ffurf Ladin o "Iago". Gwnaed ymgais i roi James ar yr orsedd yn 1715, ond methodd yr ymdrech wedi i'r fyddin Jacobitaidd fethu gorchfygu byddin y llywodraeth ym Mrwydr Sheriffmuir; roedd gwrthryfel byrhoedlog yn 1719 yn aflwyddiannus hefyd. Bu ymgyrch arall yn 1745, pan laniodd mab James Stuart, Charles Edward Stuart (Bonnie Prince Charlie), yn Ucheldiroedd yr Alban a chodi byddin i geisio rhoi ei dad ar yr orsedd. Cafodd ei ddilynwyr nifer o lwyddiannau, ond gorchfygwyd hwy ym Mrwydr Culloden.

CyfeiriadauGolygu