Senedd yr Alban

Senedd yr Alban yw corff deddfwriaethol datganoledig yr Alban. Fe'i lleolir yn Holyrood, sy'n rhan o Gaeredin a chaiff ei galw'n answyddogol, ar adegau, yn 'Holyrood'[1]. Yn wahanol i Gynulliad Cenedlaethol Cymru mae gan Senedd yr Alban y grym i greu deddfau ar gyfer yr Alban a chodi neu newid trethi. Yn groes i gamdybiaeth gyffredinol, dydy'r Senedd ddim yn gorff 'newydd' gan ei bod yn deillio yn ôl i'r Oesoedd Canol. Mae hi'n gorff democrataidd sydd â 129 Aelodau Senedd yr Alban (Members of the Scottish Parliament (MSPs)) ac sy'n cael eu hethol am gyfnod o bedair mlynedd. Defnyddir y system etholiad cynrychioliadol yma, gyda 73 ASA yn dod o etholaethau daearyddol ("cyntaf i'r felin") a 56 yn cael eu hethol o wyth 'Rhanbarth Aelodau Ychwanegol' gyda phob Rhanbarth yn ethol saith ASA.

Senedd yr Alban
Pàrlamaid na h-Alba
gohiriwyd
Arfbais Senedd yr Alban
Gwybodaeth gyffredinol
SefydlwydMai 12, 1999 (1999-05-12)
MathUnsiambraeth
Arweinyddiaeth
LlywyddAlison Johnstone ACA
ers 13 Mai 2021
Cyfansoddiad
Aelodau129
Scottish-parliament.svg
Grwpiau gwleidyddolLlywodraeth

Yr Wrthblaid

Rheolaeth

  •      Llywydd (1)
Etholiadau
System bleidleisioSystem Aelodaeth Ychwanegol
Etholiad diwethaf6 Mai 2021
Etholiad nesaf7 Mai 2026
Man cyfarfod
Siambr y Senedd
Adeilad Senedd yr Alban, Holyrood, Caeredin
Gwefan
www.parliament.scot

Roedd etholiad diwethaf y Senedd ar 5 Mai 2011. Dyma'r tro cyntaf y cafwyd llywodraeth fwyafrifol yn Holyrood. Enillodd yr SNP 69 o seddau.

Yn refferendwm 1997 pleidleisiodd pobl yr Alban dros ddatganoli a ffurfiwyd y Senedd bresennol drwy Ddeddf yr Alban 1998, sy'n rhestru pwerau Deddfau Datganoledig h.y. mae'n rhestru'r pwerau hynny a gedwir gan Senedd y Deyrnas Unedig (San Steffan).[2] Mae'r materion hynny nad ydynt yn cael eu rhestru yn gyfrifoldeb i Senedd yr Alban. Mae senedd y Deyrnas Unedig hefyd wedi cadw'r hawl i newid y rhestr, er mwyn ymestyn neu leihau pŵer y Senedd, fel y dymunont.[3]

Cynhaliwyd cyfarfod cyntaf y Llywodraeth ar 12 Mai 1999.[4]

EtholiadauGolygu

Cafwyd etholiadau cenedlaethol yn 1999, 2003, 2007, 2011, 2016 a 2021.

PercentageScottish Parliament general elections, 2016Scottish Parliament general election, 2011Scottish Parliament general election, 2007Scottish Parliament general election, 2003Scottish Parliament general election, 1999
Canlyniadau 1999 i 2016. Chwith i'r dde;

     Llafur      Rhyddfrydwyr

     Annibynol      SSCUP (Henoed)

     Sosialwyr      Gwyrdd

     Ceidwadwyr      SNP

Senedd yr Alban

Yr adeiladGolygu

Ers Medi 2004, cartref swyddogol y Senedd yw 'Adeilad Senedd yr Alban', wedi'i leoli yn ardal Holyrood yng Nghaeredin. Fe'i cynlluniwyd gan bensaer o Gatalwnia, Enric Miralles, ac ymhlith yr agweddau mwyaf nodedig mae ei siap ffurf deilen, cangen o do gwydr ac olion carreg yr adeilad a'i rhagflaenodd. Ailadroddir rhai addurnau neu nodweddion, megis siapau'n adlewyrchu'r Skating Minister gan Raeburn.[5] Agorwyd yr adeilad gan frenhines Lloegr ar 9 Hydref 2004.

CyfeiriadauGolygu

  1. "Scottish Parliament Word Bank"; 14-11-1999
  2. "Scotland Act 1998: Scottish Parliament Reserved Issues"; cyhoeddwyd gan "Office of Public Sector Information (OPSI)"; 14-11-2006
  3. Murkens, Jones & Keating (2002) pp11
  4. "Scottish Parliament Official Report"; 12 Mai 1999; cyhoeddwyd gan Lywodraeth yr Alban 05-11-2006.
  5. Charles Jencks (Ionawr 2005). "Identity parade: Miralles and the Scottish parliament: On the architectural territories of the EMBT/RMJM parliament building ". Architecture Today no.154 p.32–44. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2007-10-09. Cyrchwyd 7 Ionawr 2007.

Cysylltiadau allanolGolygu