Agor y brif ddewislen

Mwynfeydd aur Dolaucothi

(Ailgyfeiriad oddi wrth Dolaucothi)

Mwynfeydd aur o’r cyfnod Rhufeinig, ac yn ôl pob tebyg cyn hynny, yn Sir Gaerfyrddin yw Mwynfeydd Aur Dolaucothi. Saif y mwynfeydd gerllaw Afon Cothi, ychydig i’r dwyrain o bentref Pumsaint, a rhwng y pentref hwnnw a phentref Caeo. Dolaucothi yw’r unig fwynfeydd aur yng Nghymru tu allan i ardal Dolgellau.

Gwaith Aur Dolaucothi
Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig
Entrance to Dolaucothi Gold Mine - geograph.org.uk - 1161068.jpg
Dolaucothi: y fynedfa i'r gwaith
Mwynfeydd aur Dolaucothi is located in Cymru
O fewn Cymru
Ardal ymchwil Sir Gaerfyrddin
Cyfesurynnau OS SN6628640054
Cyfesurynnau daearyddol 52°02′34″N 3°57′04″W / 52.042709°N 3.9510506°W / 52.042709; -3.9510506Cyfesurynnau: 52°02′34″N 3°57′04″W / 52.042709°N 3.9510506°W / 52.042709; -3.9510506
Diddordeb Bywyd gwyllt a daeareg
Arwynebedd 18.92 ha
Cofrestrwyd 01 Ionawr 1954
ID 134
Côd 32WKP

HanesGolygu

 
Gweithwir yn y mwyn tua 1938
 
Mwynfeydd aur Dolaucothil

Ceir tystiolaeth archaeolegol i gloddio am aur ddechrau yma yn ystod Oes yr Efydd. Gweithiwyd y mwynfeydd ar raddfa sylweddol gan y Rhufeiniaid o tua 75 O.C. hyd tua 140. Ceir yma dystiolaeth o ddefnydd cynnar iawn o bwer dŵr i weithio morthwylion i falu’r graig a’r aur ynddi. Mae ffordd Rufeinig Sarn Helen gerllaw.

Adfywiwyd y mwynfeydd am gyfnod byr yn y 19g, ac yn y 1930au bu ymgais i ddarganfod haenau aur newydd. Caewyd y gwaith eto yn 1938. Yn 1941 daeth yn eiddo i’r Ymddiriedolaeth Genedlaethol, ac mae ar agor i’r cyhoedd.

CadwraethGolygu

Mae'r safle wedi'i ddynodi'n Safle o Ddiddordeb Gwyddonol Arbennig yng Nghymru (SoDdGA neu SSSI) ers 01 Ionawr 1954 fel ymgais gadwraethol i amddiffyn a gwarchod y safle.[1] Mae ei arwynebedd yn 18.92 hectar. Cyfoeth Naturiol Cymru yw'r corff sy'n gyfrifol am y safle.

Dynodwyd y safle’n un o statws arbennig ar sail daeareg yn ogystal â bod ynddo fywyd gwyllt o bwys ac o dan fygythiad. Mae SoDdGA yn cynnwys amrywiaeth eang o gynefinoedd, gan gynnwys ffeniau bach, dolydd ar lannau afonydd, twyni tywod, coetiroedd ac ucheldiroedd. Mae'n ddarn o dir sydd wedi’i ddiogelu o dan Ddeddf Bywyd Gwyllt a Chefn Gwlad 1981 am ei fod yn cynnwys bywyd gwyllt neu nodweddion daearyddol neu dirffurfiau o bwysigrwydd arbennig.

Gweler hefydGolygu

CyfeiriadauGolygu

Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i: