Pórtico da Gloria

Porth Romanésg Cadeirlan Santiago de Compostela ydy'r Pórtico da Gloria, sydd wedi'i leoli yng Ngalisia, un o wledydd ymreolaethol Sbaen. Fe'i comisiynwyd gan Fernando II, brenin Castilla a León, a'i gynllunio gan Maestro Mateo a'i weithdy rhwng 1168 a 1188.

Pórtico da Gloria
Pantocrator del pórtico de la Gloria en Santiago de Compostela.jpg
Mathportico Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
LleoliadCathedral of Santiago de Compostela Edit this on Wikidata
SirSantiago de Compostela Edit this on Wikidata
GwladBaner Sbaen Sbaen
Cyfesurynnau42.880555°N 8.545138°W Edit this on Wikidata
Pórtico da Gloria o'r llawr
Pantocrátor, neu "Dduw Hollalluog", sef Crist

Mae'r cyfeiriad at y porth hwn i'w gael mewn dogfen a arwyddwyd gan Fernando II ar 23 Chwefror 1168, ble mae'n rhoi cyflog oes i Mateo o ddau ddarn o arian y flwyddyn am godi basilica Sant Iago – ac mae'r ddogfen i'w chael heddiw yn amgueddfa'r gadeirlan. Ymgorfforwyd claddgell i gynnal y porth; roedd hyn hefyd yn pontio'r lloriau anwastad rhwng y llawr a phrif sgwâr yr eglwys, sef y Plaza del Obradoiro.

Ar 1 Ebrill 1188 y codwyd y garreg gyntaf, a gorffennwyd y gwaith yn 1211 pan gysgegrwyd y deml ym mhresenoldeb y brenin Alfonso IX.

Symudwyd rhai o'r cerfluniau i ffasâd y gadeirlan yn y 18g a gwelir rhai ohonynt heddiw yn yr amgueddfa. Yn ychwanegol at hyn, nid ôl llaw y Maestro Mateo yn unig sydd yma, yn wir credir fod o leiaf pedwar cerflunydd wedi ymwneud â'r gwaith.

Y paentiadauGolygu

Yn nhraddodiad gorau yr arddull Romanésg, gorchuddiwyd y gwaith yn wreiddiol gan beintiadau cywrain: mewn du, gwyn, coch, glas ac aur.[1] Ceir cofnodion sy'n dangos i'r paentiadau hyn gael eu goreuro a'u gwella yn y 15fed a'r 16g ac yna gan Crispin Evelino yn 1651.[1] Derbyniodd Evalino 130 ducat am ei waith y flwyddyn honno.

Yn 1866 comisiynodd Amgueddfa De Kensington yn Llundain (rhagflaenydd Amgueddfa Victoria ac Albert) yr Eidalwr Domenico Brucciani i wneud copi plastr o'r Porth a chredir i hyn ddileu nifer o luniau (neu peintiadau) cywrain a gwerthfawr. Credir hefyd fod y lleithder yn yr aer hefyd yn rhannol gyfrifol am ddifetha'r lluniau.[2] Yn 2006 dechreuwyd ar y gwaith o'u hadfer.

Gweler hefydGolygu

CyfeiriadauGolygu