Sweden

gwlad yng ngogledd Ewrop

Un o wledydd Llychlyn, yng ngogledd Ewrop, yw Teyrnas Sweden neu Sweden (Swedeg, Sverige). Er ei bod yn un o wledydd mwyaf Ewrop o ran arwynebedd, yn mesur 450,000 cilometr sgwâr, mae'r boblogaeth yn gymharol isel ac wedi ei chrynhoi yn y trefi a'r dinasoedd ar y cyfan. Stockholm yw'r brifddinas.

Sweden
Konungariket Sverige
Flag of Sweden.svg
Mathgwladwriaeth sofran, gwlad Edit this on Wikidata
PrifddinasStockholm Edit this on Wikidata
Poblogaeth10,409,248 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 700s Edit this on Wikidata
AnthemDu gamla, du fria Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraethStefan Löfven Edit this on Wikidata
Cylchfa amserUTC+01:00 Edit this on Wikidata
Iaith/Ieithoedd
  swyddogol
Swedeg Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynolGogledd Ewrop, Kalmar Union, Yr Undeb rhwng Sweden a Norwy Edit this on Wikidata
Arwynebedd528,861.06 km² Edit this on Wikidata
GerllawY Môr Baltig, Kattegat Edit this on Wikidata
Yn ffinio gydaY Ffindir, Norwy, Denmarc Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau61°N 15°E Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
Corff gweithredolLlywodraeth Sweden Edit this on Wikidata
Corff deddfwriaetholSenedd Sweden Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y wladwriaeth
teyrn Sweden Edit this on Wikidata
Pennaeth y wladwriaethCarl XVI Gustaf o Sweden Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
Prif Weinidog Sweden Edit this on Wikidata
Pennaeth y LlywodraethStefan Löfven Edit this on Wikidata
LocationSweden.svg
Ariankrona Edit this on Wikidata
Canran y diwaith1.9 %, 3.1 %, 3.3 %, 3.1 %, 2.4 %, 2 %, 1.9 %, 2.2 %, 2.8 %, 2.6 %, 2.5 %, 3.2 %, 4 %, 4.4 %, 3.9 %, 3.6 %, 3.4 %, 2.9 %, 2.5 %, 2.2 %, 2.4 %, 3.9 %, 6.5 %, 10.2 %, 10.6 %, 10 %, 10.7 %, 11 %, 9.3 %, 7.9 %, 6.7 %, 5.9 %, 6 %, 6.6 %, 7.4 %, 7.8 %, 7.1 %, 6.2 %, 6.1 %, 8.4 %, 8.7 %, 7.9 %, 8 %, 8.1 %, 8 %, 7.5 %, 7 %, 6.7 %, 6.4 %, 6.8 %, 8.4 % Edit this on Wikidata
Cyfartaledd plant1.89 Edit this on Wikidata
Mynegai Datblygiad Dynol0.907 Edit this on Wikidata

DaearyddiaethGolygu

  Prif erthygl: Daearyddiaeth Sweden
 
Sweden

Sweden yw'r fwyaf o wledydd Llychlyn yng ngogledd-orllewin Ewrop. Mae'n ffinio ar Norwy yn y gorllewin ac ar y Ffindir yn y dwyrain. Yn y de-orllewin, mae culforoedd y Kattegat a'r Skagerrak yn ei gwahanu oddi wrth Denmarc.

Mae llawer o dde a dwyrain Sweden yn dir cymharol isel, ond mae'r gorllewin yn fynyddig, yn enwedig o gwmpas y ffîn â Norwy. Y copa uchaf yw Kebnekaise, 2,111 medr uwch lefel y môr. Gorchuddir tua 78% o'r wlad gan fforestydd, ac mae gan y wlad tua 95,700 o lynnoedd; y mwyaf o'r rhain yw Llyn Vänern a Llyn Vättern. Llyn Vänern yw'r trydydd fwyaf yn Ewrop. Mae gan Sweden nifer o ynysoedd; y ddwy fwyaf yw Gotland ac Öland yn y Môr Baltig.

Dinasoedd a threfi mwyaf Sweden yw:

  1. Stockholm 1,252,020
  2. Göteborg 510,491
  3. Malmö 258,020
  4. Uppsala 128,409
  5. Västerås 107,005

HanesGolygu

  Prif erthygl: Hanes Sweden

Cododd Sweden gyfoes o'r Undeb Kalmar a ffurfiwyd yn 1397 ac o uno'r wlad gan y brenin Gustav Vasa yn yr 16g. Yn yr 17fed ganrif, ymledaenodd Sweden ei thiriogaethau i ffurfio'r Ymerodraeth Swedaidd. Yn y 18g, bu rhaid i Sweden ildio'r rhan fwyaf o'r tiriogaethau yr oedd wedi eu goresgyn. Collwyd y Ffindir a'r tiriogaethau a oedd yn weddill tu allan i benrhyn Llychlyn yn gynnar yn y 19g. Yn dilyn diwedd y rhyfel olaf rhyngddynt yn 1814, daeth Sweden yn rhan o undeb gyda Norwy a barhaodd hyd 1905. Ers 1814, mae Sweden wedi bod yn wlad heddychlon gan fabwysiadu bolisi tramor o niwtraliaeth yn ystod cyfnodau o heddwch a rhyfel.

GwleidyddiaethGolygu

  Prif erthygl: Gwleidyddiaeth Sweden

Diwylliant yn Sweden modernGolygu

  Prif erthygl: Diwylliant Sweden

PobolGolygu

Chwiliwch am Sweden
yn Wiciadur.