Teulu pendefigaidd o darddiad Almaenig yw Tŷ Glücksburg sydd yn gangen gyfochrog o Dŷ Oldenburg. Mae aelodau o Dŷ Glücksburg wedi teyrnasu ar sawl brenhiniaeth ar draws Ewrop, gan gynnwys Denmarc, Norwy, Sweden, Gwlad yr Iâ, Groeg, y Deyrnas Unedig, yn ogystal â sawl hen ddugiaeth Almaenig. Tri aelod o linachau'r tadau yng nghanghennau iau Tŷ Glücksburg sydd yn teyrnasu ar hyn o bryd: Margrethe II, brenhines Denmarc (ers 1972), Harald V, brenin Norwy (ers 1991), a Siarl III, brenin y Deyrnas Unedig (ers 2022). Mae Anne Marie, cyn-Frenhines Gydweddog y Groegiaid (o 1964 i 1973), a Sofía, cyn-Frenhines Gydweddog Sbaen (o 1975 i 2014), hefyd yn disgyn o'r achau hynny.

Tŷ Glücksburg
Arfbais y Dug Frederik Christian II o Dŷ Glücksburg.
Enghraifft o'r canlynolteyrnach Edit this on Wikidata
Label brodorolGlücksburg Edit this on Wikidata
Rhan oSchleswig-Holstein-Sonderburg, House of Oldenburg Edit this on Wikidata
Dechrau/Sefydlu1825 Edit this on Wikidata
Yn cynnwysMountbatten-Windsor, Danish royal family, Llinach y Glücksburgs, Norwegian royal family, House of Monpezat Edit this on Wikidata
SylfaenyddFriedrich Wilhelm Edit this on Wikidata
PencadlysCastell Glücksburg Edit this on Wikidata
Enw brodorolGlücksburg Edit this on Wikidata
GwladwriaethDenmarc, Brenhiniaeth Denmarc, Teyrnas Gwlad Groeg, Kingdom of Iceland, Norwy, y Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Daw enw dugol y teulu o Glücksburg (Daneg: Lyksborg), y dref bellaf i'r gogledd yn yr Almaen, a saif ar lan ddeheuol Ffiord Flensburg ar y ffin rhwng yr Almaen a Denmarc.[1] Yr oedd yn hanesyddol yn rhan o Ddugiaethau Schleswig-Holstein, a ddaeth ym 1460 dan reolaeth Cristian I, brenin Denmarc, Norwy, a Sweden, y teyrn Llychlynnaidd cyntaf o Dŷ Oldenburg. Mae achau Tŷ Glücksburg felly yn disgyn, yn ôl cyntafanedigaeth agnodol, o'i fab Frederik I. Darfu brenhinllin Oldenburg yn Nenmarc ym 1863, ac yn sgil marwolaeth Albert, Dug Schleswig-Holstein, ym 1931 daeth y llinach hŷn o'r tŷ i ben. Ers hynny, Tŷ Glücksburg ydy'r gangen hynaf sydd yn goroesi o Dŷ Oldenburg.

Llinach wrywol hŷn Tŷ Glücksburg ydy Dugiaid Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg, a phennaeth y tŷ ers 1980 yw Christoph, Tywysog Schleswig-Holstein (ganed 1949). Daeth Tŷ Glücksburg i deyrnasu yn Nenmarc ym 1863, pan olynodd Cristian IX ei gyfyrder Frederik VII, yr olaf o frenhinoedd Oldenburg. Ym 1863 hefyd daeth un o deulu Glücksburg i orsedd Groeg, pan etholwyd y Tywysog Wilhelm o Ddenmarc yn Siôr I, brenin y Groegiaid gan y Cynulliad Cenedlaethol, ar gais pwerau mawrion Ewrop. Brenin olaf y Groegiaid oedd Cystennin II, a ymddiorseddodd ym 1973. Daeth yr undeb rhwng Sweden a Norwy i ben ym 1905, a sefydlwyd brenhiniaeth ar wahân yn Norwy, a choronwyd y Tywysog Carl o Ddenmarc yn Haakon VII. Byddai Teyrnas Gwlad yr Iâ, o 1918 i 1944, hefyd dan deyrnasiad Tŷ Glücksburg, gan rannu'r un brenin â Denmarc, Christian X. Mae'r Brenin Siarl III yn disgyn o Dŷ Glücksburg ar ochr ei dad, y Tywysog Philip, a oedd yn ŵyr i Siôr I, brenin y Groegiaid; fodd bynnag, ystyrir mae Tŷ Windsor, sef ochr ei fam, yw enw teulu brenhinol y Deyrnas Unedig o hyd.[2]

Cyfeiriadau Golygu

  1. Wilson, Peter Hamish (2011). The Thirty Years War: Europe's Tragedy (yn Saesneg). Harvard University Press. ISBN 978-0-674-06231-3.
  2. Montgomery-Massingberd, Hugh. Burke's Royal Families of the World, Volume I: Europe & Latin America, 1977, pp. 325–326. ISBN 0-85011-023-8 (Saesneg)