Brenhinllys

Perlysieuyn yw Brenhinllys (neu ar lafar ac yn Saesneg: Basil; Lladin: Ocimum basilicum) a ddefnyddir i roi blas ar fwyd, ac sy'n un o deulu mawr y mintys, sy'n ffynnu drwy dde-ddwyrain Asia, Thailand, Fietnam yn ogystal ag Iran ac India lle mae wedi cael ei gynaeafu ers 5,000 o flynyddoedd. Mae'r brenhinllys pêr ('Sweet basil') yn wahanol ac yn cael ei ddefnyddio mewn ceginau yn yr Eidal a gweddill Ewrop.

Basil-Basilico-Ocimum basilicum-albahaca.jpg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynoltacson, edible plant, Perlysieuyn Edit this on Wikidata
MathPerlysieuyn Edit this on Wikidata
Safle tacsonrhywogaeth Edit this on Wikidata
Rhiant dacsonOcimum Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia
Brenhinllys
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Plantae
Ddim wedi'i restru: Angiosbermau
Ddim wedi'i restru: Ewdicotau
Ddim wedi'i restru: Asteridau
Urdd: Lamiales
Teulu: Lamiaceae
Genws: Ocimum
Rhywogaeth: O. basilicum
Enw deuenwol
Ocimum basilicum
L.

Tarddiad y gair 'Basil' yw'r Roeg βασιλεύς (basileus) sy'n golygu 'Brenin'; a gwelir y cysylltiad Cymraeg ar unwaith.

Planhigyn cynorthwyolGolygu

(Sa: Companion plant) Mae'r Brenhinllys yn cael ei blannu'n aml nid yn unig i'w fwyta ond fel planhigyn cynorthwyol sy'n cael ei blannu gyda phlanhigion Tomato[1] gan ei fod yn wych am gadw'r pry gwyn draw.[2]

Rhinweddau meddygolGolygu

Caiff brenhinllys ei ddefnyddio gan rai i drin cramp yn y cyllau, taflu i fyny, rhwymedd, gordyndra a chur pen.[3]

Ceir llu o anhwylderau sy'n cael eu trin gan frenhinllys ac yn eu plith y mae: blinder meddwl, asma a chlefyd y siwgr. gan ei fod yn wych am gadw'r pry gwyn draw.[2]

CyfeiriadauGolygu

  1. "Gwefan Parc Cenedlaethol Eryri". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2007-10-24. Cyrchwyd 2009-04-25.
  2. 2.0 2.1 "Gwefan Saesneg E-sortment". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2009-05-01. Cyrchwyd 2009-04-25.
  3. Gwefan Saesneg 'Gardens Ablaze'

Gweler hefydGolygu

  Eginyn erthygl sydd uchod am blanhigyn. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato